https://fa.wikiazadegan.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Marjan-khanlari 2026-06-28T22:19:38Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.4 https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%BE%D8%B4%D8%AA_%D9%85%DB%8C%D9%84%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=11701 2026-06-18T17:33:18Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره [[اسارت و اسیران|اسارت]] در پشت میله‌ها است که توسط آلاله تقلیدی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات خارجی در دانشگاه گیلان انجام و در سال 1396 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': آزادی یا [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] در پشت میله‌ها: پژوهشی انتقادی پیرامون نقش جنسیت و هویت در اقتباس تلویزیونی از «نارنجی سیاهی دیگر است» اثر پایپر کرمان<br /> <br /> '''پدید آور''': آلاله تقلیدی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1396<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات خارجی، زبان انگلیسی ـ ادبیات<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> به منظور مشخص نمودن نقش جنسیت و هویت در زندان زنان، پژوهشی پیرامون سریال «نارنجی سیاهی دیگر است» انجام گرفته است، که تنوع شخصیت های فراهنجار آن زمینه را برای یک بررسی جامع فراهم می کند. این پرسش که آیا محیط زندان شرایطی را پدید می آورد که باعث فرارفتن زنان از نظام های قدرت و هنجارهای مردسالارانه، از طریق بروز الگوهای رفتاری ناهنجار می شود، در این پژوهش نقشی محوری دارد. بسته به اینکه مفهوم تخطی را کج روی در نظر بگیریم یا فراروی، ادراک ما از ارزش ها و ضد ارزش های یک نظام فرهنگی تغییر می کند. در پایان نامه حاضر تلاش بر این بوده است که با مطالعه شخصیت ها و الگوهای رفتاری ناهنجار در «نارنجی سیاهی دیگر است»، امکان نمود آزادی در [[اسارت و اسیران|اسارت]] در پشت میله‌ها را اثبات کرد. بدین ترتیب این پایان‌نامه بر سه اصل نظریه فراهنجار، یعنی ساختارهای تشکیل هویت، نظام های قدرت، و امیال نامتعارف مبتنی می باشد. هدف از به کارگیری این سه اصل بررسی هویت پذیری شخص زندانی ست که به رغم نظام های قدرت موجود، به امیال نامتعارف گرایش پیدا می کند. نتیجه تحقیق نشان می دهد که [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] در زندان زنان راه را برای کج روی و یا فراروی زندانیان از نظام های قدرت و هنجارهای مردسالارانه هموار می کند، و [[آمار]] بالای رفتارهای ناهنجار در زندان در قیاس با جامعه آزاد گواه این ادعا می باشد. بر این مبنا، امکان تحقق آزادی در [[اسارت و اسیران|اسارت]] افزایش می یابد و به نظر می رسدکه این آزادی گاه بیش از آزادی بیرون از زندان است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> نظریه فراهنجار؛ [[اسارت و اسیران|اسارت]]؛ آزادی؛ کج روی؛ فراروی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات اسارت در آثار]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f021a39a8104dca11f4611b0cfe45cee<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11700 2026-06-18T17:30:12Z

<p>Marjan-khanlari: /* کلید واژه ها */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] در نمایشنامه‌های دفاع مقدس است که توسط زینب بذرگران قوچان عتیق در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم انسانی در دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام و در سال 1391 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': اسارت در نمایشنامه‌های دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': زینب بذرگران قوچان عتیق<br /> <br /> '''سال نشر''': 1391<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': علوم انسانی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> اولین گام در بررسی و تحلیل [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیّات پایداری]] شناسایی و تبیین بن‌مایه‌هایی است که رنگ پایداری به آثار خلق شده در این زمینه می‌دهند هر چند محدوده مشخصی برای این امر نمی‌توان در نظر گرفت. نمایشنامه‌های دفاع مقدّس هم که در جرگه آثار [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] قرار می‌گیرند یکی از جلوه‌های ادبیات دفاع‌مقدس هستند که در ثبت حال و هوای حاکم بر جبهه‌ها نقش بسزایی داشته‌اند. نمایشنامه‌های دفاع‌مقدس نماد [[مقاومت]] و ایستادگی رزمندگان ما در جبهه‌های [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] هستند و می‌توان گفت نمایشنامه‌هایی که پس از دوران هشت سال دفاع‌مقدس نگاشته شده‌اند آیینه‌ای ازمبارزات رزمندگان هستند. نمایشنامه‌ها مثل داستان و یا رمان‌ها حاوی مضامین مختلفی هستند یکی ازاین مضامین اسارت است که به نوعی من[[عکس]] کننده حالات و احوال [[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی کشوراست که با [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] روبرو شده اند. امّا تا کنون در رابطه با تأثیرپذیری نویسندگان از مولفه‌های پایداری پژوهش مستقلی صورت نگرفته است. در این نگاشته تلاش شده است تا ریشه‌های [[مقاومت]] و پایداری در‌ نمایشنامه‌های دفاع‌مقدس با برجسته-سازی مولفه‌ها وبن‌مایه‌های پایداری طرح شده در آنها مورد کندوکاو و پژوهش قرار گیرد و این مولفه‌ها با مولفه‌های به کار رفته در یک نمایشنامه جهانی مقایسه شود.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> کلمات نمایشنامه؛ [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]؛ [[مولفه های پایداری در من زنده ام|مولفه های پایداری]]؛ [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات پایداری اسیران جنگ]]<br /> * [[مولفه های پایداری در من زنده ام]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/6ecd483d58de1bd1dfa50f9b1adf6c82 <br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=11699 2026-06-18T17:26:06Z

<p>Marjan-khanlari: /* کلید واژه ها */</p> <hr /> <div>رساله‌ای درباره [[اسارت و اسیران|اسارت]] از دیدگاه قرآن و احادیث است که توسط علی اکبر امیر احمدی در مقطع دکتری رشته الهیات و معارف اسلامی در دانشگاه تهران انجام و در سال 1397 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده رساله ==<br /> '''عنوان رساله''': [[اسارت و اسیران|اسارت]] از دیدگاه قرآن و حدیث با تاکید بر نقد رفتار با [[اسیران جنگ]] تحمیلی و جریانات تکفیری<br /> <br /> '''پدید آور''': علی اکبر امیر احمدی <br /> <br /> '''سال نشر''': 1397<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه تهران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': الهیات و معارف اسلامی، علوم قرآن و حدیث<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': رساله دکتری<br /> <br /> == چکیده ==<br /> در پی شکست انبیاء در وحدت بخشیدن به اختلافات امت‌ها تضاد و تزاحم به عنوان اصلی ناگزیر در زندگی بشر منجر به نبردهای خانمان‌سوز شد. [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] در پی هر جنگی واقعیت ناگزیر تاریخ گذشته و آینده بشر بوده و خواهد بود و اسلام به عنوان کامل‌ترین بر[[نامه]] زندگی و آخرین دین الهیِ بشر باید به این مسئله ورود نموده و پاسخ شایسته‌ای به جوانب این حادثه مهم بشری بدهد و ما در این پژوهش به دنبال بررسی این موضوع از منظر قرآن و حدیث، نگاه و نگرش قرآن به شرایط وقوع اسارت(جنگ)، رفتار با اسیر، اصول و اهداف این رفتار هستیم و نگاهی نیز به سنت و نحوه عمل پیامبر&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; و أئمه معصوم در مورد [[اسیران جنگ|اسیر]] خواهیم داشت. نکته مهم و موکد در این رساله پرداختن به اسیران [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] و جریانات تکفیری و نحوه تعامل با آنان و تطبیق این تعامل با معارف الهی و سنت نبوی می‌باشد.<br /> <br /> در این پژوهش با اشاراتی بر انواع نبرد‌های بشری و اهداف و پیامد‌های آنها و مقایسه آنها با جهاد، با نفی دیگر عوامل اسارت، به جهاد به عنوان تنها عامل رسمیت دادن به اسارت ابناء بشر، کیفیت، مدیریت و اهداف و نتایج آن پرداخته‌ شده است و بر ردّ جهاد ابتدائی با تکیه بر سیاق آیات، نظرات علماء اسلامی، شرایط و اقتضاء عصر حاضر استدلال گردیده است. رفتار اسلامی با اسیر، انگیزه و اهداف اسیر گرفتن در جهاد اسلامی تفاوتی مبنایی با اسیر گرفتن در دیگر نبردها دارد و ما در این پژوهش با استناد به آیات و روایات اسلامی ضمن اشاره به نوع و انگیزه و اهداف رفتار نبوی و علوی با اسیر، اعم از مسلمان و غیر مسلمان و مقایسه آن با رفتار با اسیر از منظر حقوق بشر (ضمن تحسین و تقدیر از کنوانسیون ژنو) به برجستگی قوانین الهی در هر سه ساحت (رفتار، انگیزه و اهداف) پرداخته و آنها را برشمرده‌ایم. پس از آن به دو نبرد اخیر ایران و عراق و نبرد جریانات سلفی تکفیری با امت اسلامی خصوصا علیه عراق و سوریه پرداخته و با معرفی مختصری از این جریان افراطیِ عمل‌گرا و تبیین اصولی که آنان را از دیگر جریانات همسو جدا می‌سازد، به رفتار آنان (بعث عراق و داعش و ... ) با اسیران ایرانی و رفتار تکفیری‌ها با [[اسیران جنگ|اسیران]] این جریان در نبردی که به آن عنوان جهاد داده‌اند، پرداختیم تا تفاوت مبنایی جهاد و تعامل با اسیر را از نوع بعثی و تکفیری با جهاد و تعامل اسلامی نبوی و علوی و ایرانی با اسیران عراقی، روشن و آشکار گردد. در ضمن مختصرا به نحوه مدیریت و هدایت [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی توسط مرحوم [[سید علی اکبر ابوترابی فرد]] و مبانی و اصول آن اشاراتی رفته است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]؛ جهاد<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسارت نوین در قرآن و حدیث]]<br /> <br /> * [[اسارت در اسلام]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن رساله https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/dfdff5a1fc03bae0607fa60bee886f27<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C_%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C_%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%85&diff=11698 2026-06-18T17:22:59Z

<p>Marjan-khanlari: /* چکیده */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره ارزیابی ترجمه عربی رمان [[من زنده ام|من زنده‌ ام]] است که توسط فاطمه نصیری در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات خارجی در دانشگاه سمنان انجام و در سال 1403 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': ارزیابی ترجمه عربی رمان «[[من زنده ام]]» از [[معصومه آباد]] براساس نظریه تعادل بیکر<br /> <br /> '''پدید آور''': فاطمه نصیری<br /> <br /> '''سال نشر''': 1403<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه سمنان، پردیس علوم انسانی - دانشکده علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات خارجی - مترجمی زبان عربی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> فعالیت ترجمه از جمله فعالیت‌های ذهنی و زبانی است که از دوره‌های دیرین وجود داشته و در قرن بیستم توسعه گسترده ای یافته است. با پیشرفت علم نیاز جوامع بشری به ترجمه بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت تا از این طریق به علوم گوناگون در سراسر دنیا دسترسی پیدا کنند. در زبان‌های مختلف به دلیل اختلافات فرهنگی، تفاوت‌های زبانی نیز وجود دارد که همین امر فرایند ترجمه را برای مترجم دشوار خواهد کرد. به دنبال این امر، بالطبع نظریات ترجمه در راستای کیفیت بخشی و بررسی کم و کاستی های ترجمه گسترش یافته است. یکی از این نظریه پردازان، «مونا بیکر» است که به بررسی تعادل در سطوح مختلف پرداخته است. در این پژوهش سعی برآن شده است که به بررسی دو سطح «تعادل واژگانی» و «تعادل در سطح اصطلاحات و عبارت ثابت» در ترجمه رمان «[[من زنده ام]]» با عنوان «أنا علی قید الحیاه» از [[معصومه آباد]] بپردازیم. رمان «[[من زنده ام|من زنده‌ام]]» نوشته خانم [[معصومه آباد]] است که در سال 1392ش دست به قلم می‌شود و [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] خود در زندان‌های بعثی عراق را می‌نویسد. پس از مدتی خود ایشان در سال 1440 قمری / 1398شمسی ( نشر دار المعارف الإسلامیه الثقافیه) تصمیم می گیرند این کتاب را به زبان عربی ترجمه کند تا خوانندگان عرب نیز از آن بهره مند شوند. این کتاب در هشت فصل تألیف شده که فصل اول به بیان دوران کودکی (الطّفولَه)، فصل دوم خاطرات نوجوانی (المراهقه)، فصل سوم به بیان اتفاقات انقلاب (الثوره)، فصل چهارم [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] (الحرب والأسر)، فصل پنجم روایت کننده خاطرات [[زندان الرشید]] بغداد ( سجن الرشید بغداد )، فصل ششم با عنوان انتظار (الانتظار) نوشته شده، فصل هفتم به بیان [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] روزهای آخر [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] با عنوان [[اردوگاه]] موصل و [[عنبر]] (مخیم الموصل والعنبر) و آخرین فصل هم [[عکس]] و اسناد (وثائق وصور) به جا مانده از دوران [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] است. این رمان به دلیل وجود اصطلاحات محلی و خاص فرهنگ زبان مبدأ و همچنین وجود برخی اصطلاحات و ضرب المثل ها حائز اهمیت می‌باشدو ما را برآن داشت تا باتوجه به نظریه تعادلی بیکر به نقد و ارزیابی ترجمه این موارد بپردازیم.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[من زنده ام|من زنده‌ ام]]؛ [[معصومه آباد]]؛ نظریه تعادل بیکر<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[من زنده ام|من زنده‌ ام]]<br /> * [[معصومه آباد]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/2daf16bf3f2ac9a3e834c9b99caa1859<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=11697 2026-06-18T17:16:18Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره ارزش‌های انقلاب اسلامی در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان است که توسط فاطمه فیضی‌شعار اشتجران در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی در دانشگاه شاهد انجام و در سال 1393 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی ارزش‌های انقلاب اسلامی در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]<br /> <br /> '''پدید آور''': فاطمه فیضی‌شعار اشتجران<br /> <br /> '''سال نشر''': 1393<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': علوم سیاسی - مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> آزادگان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] نمونه‌ای از هموطنانی هستند که در راه اسلام و میهن ایثار و از خودگذشتگی نشان دادند. نوع نگاه و برداشت آنها به مقوله انقلاب اسلامی و ارزش‌های آن می‌تواند برای شناخت انقلاب اسلامی دارای اهمیت باشد. این پژوهش به بررسی چگونگی بازنمایی ارزش‌های انقلاب اسلامی در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] می‌پردازد. به بیان دیگر، هدف این پژوهش این است که نشان دهد ارزش‌های انقلاب اسلامی در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان چگونه بروز و نمود یافته است. بدین منظور ابتدا از بین کتاب‌هایی که تاکنون در زمینه [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان منتشر شده است، پس از مشورت با افراد صاحب نظر در این زمینه، تعدادی انتخاب گردید. سپس با استفاده از روش نمونه گیری طبقه بندی تصادفی تعداد 35 سند انتخاب شدکه شامل کتاب‌ها و دست نوشته ها و [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] شفاهی از آزادگان می باشد که با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و به منظور شناسایی ارزش‌های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی با ابعاد و زیر مولفه های خاص خود بوده است. به منظور سنجش میزان پایایی و روایی داده های تحلیل شده از روش مثلث‌سازی بهره گرفته شد که از طریق آن داده ها از چندین منبع گرد آوری شده و در پاره‌ای از موارد در طی جلساتی با آزادگان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] این مفاهیم استخراج شده با ایشان تبادل گردید و در نهایت به اجماع با آن‌ها رسیده شد. بگونه‌ای که همه آنها بر صریح و صحیح بودن داده ها وقوف کامل داشتند. در نهایت بر اساس یافته‌ها به اختصار می توان گفت که در تمامی ابعاد ارزش‌های اسلامی، سرمنشا شکل گیری مفاهیم بود. در ابعاد گوناگون بیشترین موارد اشاره شده لقاء الهی، و رضایت خداوند از آن‌ها و همچنین پیروی از خط اسلام و امام خمینی&lt;sup&gt;(ره)&lt;/sup&gt; حاکی از آن است که در تمامی ابعاد ارزش‌های اسلامی سرمنشاء شکل گیری مفاهیم بود در ابعاد گوناگون بیشترین موارد اشاره شده لقای الهی، رضایت خداوند، و خط امام عنوان گردید.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> اسیر جنگی؛ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ ایران و عراق]]؛ [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]]؛ جنگ؛ انقلاب اسلامی ایران<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[خاطره نگاری اسارت]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/82137ef0e8e7c222ef1d2b40448f30cd<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF&diff=11696 2026-06-18T17:13:21Z

<p>Marjan-khanlari: /* کلید واژه ها */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره ادبیات پایداری [[اسیران جنگ]] است که توسط فریده دهقان در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه شاهد انجام و در سال 1400 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی جلوه های پایداری درکتاب «[[پایی که جا ماند|پایی که جاماند]]» از سیدناصر حسینی پور<br /> <br /> '''پدید آور''': فریده دهقان<br /> <br /> '''سال نشر''': 1400<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی، ادبیات پایداری<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> با وقوع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و پیامدهای گوناگون بعد از آن، ادبیاتی به نام ادبیات پایداری رواج می یابد که سعی در گزارش لحظه به لحظه از حوادث جنگ دارد تا کسانی که نتوانستند در جنگ حضور یابند و از نزدیک قساوت وجنایات دشمن را نظاره گر باشند، حداقل بتوانند گوشه ای از آن وقایع را با گوش بشنوند و یا با چشم بخوانند. ادبیات پایداری، نوعی ادبیات است که به بیان وقایعی می پردازد که تاریخ هر کشوری را با مشکلات و فجایع سنگینی رو به رو ساخته است، ادبیاتی که چهره ی رذل و مهیب دشمن را برای تمام جهان جلوه گر می سازد. ادبیاتی که در هر سرزمینی، روایتگر تمامی [[مقاومت]] ها و از خودگذشتگی دلاورترین مردمان است؛ مردمان غیوری که دفاع از وطن، جان و مال و ناموس را از واجبات الهی می دانند. ایران در یک چشم برهم زدنی و ناخواسته وارد بزرگ ترین و مخرب ترین جنگ خانمان سوز جهان شد. کشوری مسلمان که در آن دوران نیز، سخت ترین تحریم های جهانی علیه آن صورت گرفته بود و از نظر دسترسی به ابزارهای جنگی، نمی توانست به مجهزی دولت عراق، آن هم تنها و به خاطر حمایت های ابزاری و همه جانبه ی ابرقدرت های جهان باشد. در پژوهش حاضر، ضمن ارائه ی تمامی تعاریف پیرامون ادبیات پایداری، به بررسی و طبقه بندی جلوه های پایداری در کتاب [[پایی که جا ماند|پایی که جاماند]] از سیدناصر حسینی پور می پردازیم. تمامی مطالعات حاکی از آن است که واقعی ترین گزارش و توصیفات از دوران جنگ و بعد از آن در این کتاب تدوین شده است. این اطلاعات مفید و موثق تنها به خاطر حضور حقیقی شخص سیدناصر حسینی پور در جبهه و دوران سخت [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] است. او که تمام تلاش و توان خود را برای ثبت این خاطرات به صورت رمزنوشته و آن هم به طور پنهانی و با مخفی کردن در لوله عصایش بکار می گیرد، سرانجام در شهریور 1369، در [[بیمارستان]] 17تَموز تمامی آن رمزنوشته ها را در دفترچه ی کوچک بیست و سه برگی می نویسد و با پنهان کردن آن در بین بانداژ پای مجروحش به ایران می آورد و در نهایت با تدوین کتابی به ارزشمندی کتاب [[پایی که جا ماند|پایی که جاماند]]، آن را به نگهبان [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه16 تکریت]]، وَلید فُرحان که در طول [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] سخت‌ترین [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ها را در مورد او بکار گرفته است، تقدیم می کند. نتایج حاصل از این پژوهش، نشان می دهد که سید ناصر چون دوربین فیلمبرداری تمام حوادث را ضبط و به ذهنش می سپارد و سپس در کتابش به گزارش و توصیف آن ها می پردازد. وظیفه ی دیده بانی در او چنان نهادینه شده است که حتی در موقع [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] نیز دست از وظیفه ی خود بر نمی دارد.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> ادبیات پایداری؛ [[پایی که جا ماند]]؛ سید ناصر حسینی پور؛ دفاع مقدس؛ ادبیات جنگ<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات اسارت در جنگ]]<br /> * [[پایی که جا ماند]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/0048c6954d006f0f87b22106e6518a4e<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B7%D9%86%D8%B2_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7&diff=11695 2026-06-18T17:11:24Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره ادبیات طنز در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] [[اسرا]] است که توسط عبدالرضا قیصری در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام و در سال 1390 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': طنز و شوخ طبعی در خاطره نوشته‌های دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': عبدالرضا قیصری<br /> <br /> '''سال نشر''': 1390<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی، ادبیات [[مقاومت]]<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> خاطره نویسی از انواع ادبی پر کاربرد در ادبیات دفاع مقدس بوده و حجم عمده‌ای از آن را به خود اختصاص داده است. بهره‌گیری از شوخ طبعی و شاخه-های مختلف آن در ادبیات دفاع مقدس، ضمن ایفای نقش در کیفیت اثر بخشی آثار، نمایان گر وجود فضایی خاص بر فرهنگ جبهه و [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] می‌باشد. در پژوهش حاضر، خاطره و جایگاه ادبی آن مطرح شده و ضمن معرفی ادبیات شوخ طبعانه، دسته بندی‌های آن شامل طنز، هجو، هزل و فکاهه مطرح بررسی گردیده است. ساختار طنز و انواع روش‌های طنز آفرینی در خاطرات دفاع مقدس و اسارت واکاوی شده و با ارائه‌ی نمونه‌های مناسب، کارکردها و دستمایه‌های طنز در خاطره نوشته‌های دفاع مقدس مورد دسته بندی و تحلیل قرار گرفته است. در ادامه با ارائه نمونه‌های مختلفی از [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] شوخ طبعانه، معلوم شده که این آثار با اهداف و کارکردهای متعددی مانند ارتقای روحیه‌ی رزمندگان و انتقاد از برخی مسائل، ایجاد و نقل شده‌ و مضامین مختلف و متفاوتی را دستمایه‌ی طنز آفرینی قرار داده‌اند. مضامینی مانند نیازهای اولیه‌ی زندگی در جبهه، تدارکات، اختلاف زبان، اعزام، اخلاق و اعتقادات، [[خانواده]] و .... <br /> <br /> نظر به فراوانی و همچنین تنوع دستمایه‌های طنز [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] مربوط به این دوران به‌صورت مستقل طرح و بحث شده و مضامین و دستمایه‌هایی همچون نحوه‌ی [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]، [[شکنجه]] اختلاف زبان، جنگ تبلیغاتی، [[صلیب سرخ]] و ... از این دسته هستند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> طنز و مطایبه؛ شوخی؛ خاطره نویسی؛ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ ادبیات معاصر؛ [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]؛ هزل؛ دفاع مقدس؛ طنز؛ شوخ طبعی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات اسارت در آثار]]<br /> * [[ادبیات در اسارت]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/508fb09f2284b824d4660853e310a832<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF&diff=11694 2026-06-18T17:08:34Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>رساله‌ای درباره [[ادبیات اسارت در آثار|ادبیات اسارت]] در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] است که توسط علی‌محمد روانستان در مقطع دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام و در سال 1395 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده رساله ==<br /> '''عنوان رساله''': نقد و تحلیل ادبیات اسارت با تکیه بر [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]<br /> <br /> '''پدید آور''': علی‌محمد روانستان <br /> <br /> '''سال نشر''': 1395<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': رساله دکتری<br /> <br /> == چکیده ==<br /> [[ادبیات اسارت در آثار|ادبیات اسارت]]، یکی از شاخه‌های اصلی ادب پایداری است. اگر چه زبان فارسی در عمر بلند خود، گونه‌های مختلفی از [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] را تجربه کرده، امّا باید اذعان داشت که در هیچ دوره و زمانی به اندازه سال‌های پس از انقلاب و مصادف با جنگ تحمیلی، آثار شاخصی در این حوزه آفریده نشده است؛ با این حال، تاکنون پژوهشی مستقل در حوزه معرّفی ویژگی‌های محتوایی، ساختاری و ادبی آثار اسارت صورت نگرفته است. بر این اساس و برای رفع این کمبود، در این پژوهش که به روش تحلیل محتوا انجام شده است، ضمن مروری کلّی بر جنگ و [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]، ادبیات اسارت تعریف شده، ریشه وقوع اسارت و جایگاه آن در [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] معرّفی شده و به دو دسته کلّی ادبیات شفاهی و ادبیات کتبی تقسیم گردیده است. در ذیل ادبیات شفاهی، گونه‌های (القاب و عناوین برساخته [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، خطابه، شعار، زبان ضربه) و در ذیل ادبیات کتبی، انواع (سرود، [[شعر در اسارت|شعر]]، طنز، [[نامه]] و نمایشنامه) قرار گرفته و هر کدام از آنها به‌طور جداگانه تحلیل و بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که [[ادبیات اسارت در آثار|ادبیات اسارت]]، ضمن اینکه در حوزه‌های زبانی و ساختاری، ادامه دهنده گونه‌های [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] است، در حوزه معنایی هم مؤلّفه‌ها و ویژگی‌هایی خاصّ خود دارد.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[ادبیات اسارت در آثار|ادبیات اسارت]]؛ [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]؛ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]؛ القاب و عناوین برساخت اسارت؛ ادبیات انقلابی؛ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ اسارت؛ اسلام<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]<br /> * [[ادبیات اسارت در آثار]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن رساله https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/d872db7cdf9225747e848098f475fb4b<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1&diff=11693 2026-06-18T16:58:45Z

<p>Marjan-khanlari: /* کلید واژه ها */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره ادبیات اسارت در آثار است که توسط طاهره زاهدی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه زابل انجام و در سال 1394 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': ادبیات زندان و اسارت در سه اثر منثور دفاع مقدس ([[من زنده ام|من زنده‌ام]]، [[پایی که جا ماند|پایی‌که جا ماند]] و ترنم رهایی)<br /> <br /> '''پدید آور''': طاهره زاهدی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1394<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه زابل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] به عنوان گونه‌ای از ادبیات، شاخه‌ها و ویژگی‌های گوناگونی دارد، بخشی از آن مربوط به آثاری است‌که در زندان نوشته شده و یا درباره زندان و توصیف فضای آن به رشته تحریر درآمده است و بیانگر رشادت و بردباری زندانیان و به اسارت گرفته شدگان در مقابل زندانبانان و ظلم بی‌حد آنان است. [[معصومه آباد]]، سیدناصرحسینی‌پور و محمدرضا براتی از جمله کسانی هستند که در آثار خودشان به توصیف فضای جانگزا و دلگیر زندان پرداخته‌اند، به گونه‌ای که هر خواننده دل‌آگاهی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این پژوهش که به شیوه توصیفی ـ تحلیلی با تکیه بر آثار نویسندگان مذکور صورت می‌گیرد، تلاش می‌شود تا ضمن برشمردن فضای ظاهری زندان، به کیفیت احوال درونی زندانیان، شرایط زندگی در زندان و نحوه رفتار زندانبانان با زندانیان از خلال آثار این نویسندگان پرداخته شود و میزان قدرت و مهارت هر یک از نویسندگان مذکور از توصیف این احوال مورد بررسی قرار گیرد. نتیجه حاکی از آن است که از میان این سه نویسنده، سید‌ناصر حسینی‌پور در کتاب «[[پایی که جا ماند]]» در بهره‌گیری و بیان عناصر ادبیات زندان موفق‌تر عمل کرده است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]؛ زندان؛ اسارت؛ [[من زنده ام]]؛ [[پایی که جا ماند]]؛ ترنم رهایی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[من زنده ام]]<br /> * [[پایی که جا ماند]]<br /> * [[معصومه آباد]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/8ba4ad6ab3aed5638c94c0ef5f5e69d0<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=11692 2026-06-18T16:56:02Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره آزادی انسان‌ها از [[اسارت و اسیران|اسارت]] است که توسط عاطفه رحیمی در مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی در دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم انجام و در سال 1402 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': مطالعه آزادی انسان ها از [[اسارت و اسیران|اسارت]] و برداشتن غل و زنجیر پیامبر بر اساس آیه 157 سوره اعراف<br /> <br /> '''پدید آور''': عاطفه رحیمی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1402<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی شیراز<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': الهیات و معارف اسلامی، علوم قرآن و حدیث<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> قرآن در سوره اعراف، آیه 157، به یکی از ابعاد فلسفه بعثت انبیاء اشاره کرده و آن نجات انسان ها از چنگال [[اسارت و اسیران|اسارت]] و استبداد است، می فرماید: &lt;blockquote&gt;(همان کسانی که از فرستاده [خدا]، پیامبرِ اُمّی [و درس نخوانده] پیروی می کنند؛ پیامبری که صفاتش را، در تورات و انجیلی که به صورت مکتوب نزدشان است، می یابند؛ که آنها را به معروف دستور می دهد، و از منکر باز می دارد؛ اشیاء پاکیزه را برای آنها حلال می شمرد، و ناپاکیها را تحریم می کند؛ و بارهای سنگین، و زنجیرهایی را که بر آنها بود، [از دوش و گردنشان] برمی دارد)؛ <br /> <br /> «اَلَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الاُمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکْتُوباً عِنْدَهُمْ فِی التَّوْراهِ وَ الاِنْجِیلِ یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَ یُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبائِثَ وَ یَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَ الْاَغْلاَلَ الَّتِی کانَتْ عَلَیْهِمْ». &lt;/blockquote&gt;در واقع با ذکر این اوصاف، چند دلیل بر حقّانیت پیامبر(صلی الله علیه وآله) اقامه شده است که نخست امّی بودن او است. آیا امکان دارد از طریق طبیعی فردی درس نخوانده چنین کتاب و معارفی را عرضه کند؟ و دیگر گواهی انبیای پیشین بر حقّانیت او است و سوم هماهنگی تعلیماتش با فرمان عقل. (زیرا در محیطی که مملوّ از خرافات، جهل، جاهلیّت و خشونت است، این گونه هماهنگی با فرمان عقل و دعوت به نیکی ها و نهی از بدی ها و حرکت به سوی پاکی ها و مبارزه با ناپاکی ها امکان پذیر نیست) و چهارمین نشانه، همان آزاد کردن انسان ها از چنگال [[اسارت و اسیران|اسارت]] ها است؛ زیرا همیشه زمامداران مادّی برای تثبیت موقعیت خود، انسان ها را به غل و زنجیر کشیده اند، انواع تحمیل ها را بر آنها روا داشته اند؛ حتّی به نام آزادی، آزادیشان را سلب کرده اند، تنها مکتب انبیاء است که به انسان آزادی می بخشد و از زیر فشار بار تحمیلات طاغوتیان رهایی می دهد. جالب این که «اصر» (بر وزن مصر) به گفته راغب در مفردات به معنای بستن چیزی و حبس کردن با قهر و غلبه است و بعضی مفهوم آن را حبس مؤکّد گرفته اند، سپس در لوازم این معنا (مانند عهد و پیمان، سنگینی گناه، طنابی که با آن خیمه را می بندند و امثال آن) به کار رفته است(1) و در این جا کنایه از انواع تحمیل ها است که بر دوش انسان ها سنگینی می کرده است. «اَغْلاَل» جمع «غلّ» در اصل از ماده «غَلَلْ» به معنای نفوذ تدریجی اشیاء گرفته شده، همانند نفوذ [[آب]] جاری در میان درختان و از آن جا که غلّ، طوقه ای بود که گردن را در میان خود قرار می داده یا دست و پا را به گردن می بسته به آن «غلّ» گفته اند و گاهی از آن تعبیر به جامعه می شود به خاطر بستن دست و پا به گردن. قرآن مجید این واژه را بیشتر در مورد همان «طوق گردن» به کار برده و لذا می گوید: &lt;blockquote&gt;غل هایی که بر گردن کفار است. &lt;/blockquote&gt;به هر حال در اینجا اغلال به معنای کنایی آن است که از آن به زنجیرهای اسارت می توان تعبیر کرد. عجب این که بسیاری از مفسّران، «اصر» و «اغلال» را تنها اشاره به تکلیف سختی دانسته اند که خداوند به عنوان «مجازات» بر قوم یهود نهاده بود و پیغمبر اسلام(صلی الله علیه وآله) به شریعت آسان و سمحه و سهله خود، آنها را برداشت. در حالی که هیچ گونه دلیلی بر این محدودیت نیست و آیه مفهوم وسیع و گسترده ای دارد که هر گونه بار سنگین معنوی و زنجیر اسارت را شامل می شود: <br /> <br /> ـ زنجیر بت پرستی و خرافات و عادات و رسوم غلط، ـ زنجیر جهل و نادانی، ـ زنجیر انواع تبعیضات و زندگی طبقاتی، ـ زنجیر قوانین نادرست، ـ و زنجیر [[اسارت و اسیران|اسارت]] و استبداد در چنگال طاغوتیان پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) و سایر انبیاء(علیهم السلام) با برداشتن این بارها و گشودن آن غل و زنجیرها، آزادی واقعی را به انسان برگرداندند؛ زیرا او را به آزاد اندیشیدن، آزادی از چنگال هوی و هوس، آزادی از چنگال حکّام ستمگر، آزادی از دست شیاطین و طاغوت ها و آزادی از چنگال خرافات و موهومات و پرستش ما سوی الله دعوت کردند. مسلّماً هیچ انسان هواپرستی مایل نیست دیگران آزاد باشند، بلکه می خواهد همه را در مسیر منافع خویش به اسارت کشد. حتّی در عصر ما که شعار آزادی انسان، تمام فضای دنیا را پر کرده، باز همان [[اسارت و اسیران|اسارت]] ها و غل و زنجیرها و بارهای سنگین عصر جاهلی در اشکال نوینی بر انسان ها تحمیل می شود؛ قدرت های جبار، گاه آشکارا با نیروی نظامی و گاه با وسایل نیرومند تبلیغاتی و زمانی با نشر انواع مفاسد و آلودگی های اخلاقی، سعی در اسیر کردن و به زنجیر کشیدن ملّت ها در مسیر منافع خویش دارند. امروزه این مطلب به قدری آشکار است که به هیچ وجه قابل پرده پوشی نیست و تمام شعارهای زیبای آزادی را در زیر پوشش خود محو و نابود می سازد و در جای جای تاریخ معاصر، شواهد انکارناپذیر آن به چشم می خورد. آری یکی از فلسفه های اصیل بعثت، نجات و رهایی انسان ها از قید و بند اسارت ها است.(2) موضوع پژوهش در این نوشتار مطالعه آزادی انسان ها از اسارت و برداشتن غل و زنجیر پیامبر بر اساس آیه 157 سوره اعراف می‌باشد و محقق برآنست تا پاسخی برای پرسش زیر بیان کند: <br /> <br /> مصادیق برداشتن غل و زنجیر پیامبر از جامعه به طور کلی در چه اموری می باشد؟<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> انسان؛ [[اسارت از دیدگاه قرآن|اسارت]]؛ غل و زنجیر؛ سوره اعراف<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسارت ،اسرا و آزادگان در مطبوعات|اسارت]]<br /> * [[اسارت از دیدگاه قرآن]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/63a315f955fc0baea5ca71eba786ec10<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D9%87_%D8%B7%D9%81&diff=11691 2026-06-18T16:53:48Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره آثار مثبت و منفی [[اسارت در اسلام|اسارت]] در واقعه طف است که توسط کوثر حسن مهدی الموسوی در مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ در دانشگاه ادیان و مذاهب انجام و در سال 1401 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': آثار مثبت ومنفی [[اسارت در اسلام|اسارت]] در واقعه طف پژوهشی تاریخی<br /> <br /> '''پدید آور''': کوثر حسن مهدی الموسوی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1401<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه ادیان و مذاهب<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': تاریخ - تاریخ اسلام<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> با پیگیری هایی که در بررسی حادثه [[اسارت در اسلام|اسارت]] از طریق منابع و حقایق موثق تاریخی انجام دادیم، بدتر از آنچه بنی أمیه در حق آل محمد&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; مرتکب شدند، در زمانی که در سفر [[اسارت در اسلام|اسارت]] از کربلا تا کوفه تا شام بودند، دست نیافتیم. نظیری برای این حادثه در تاریخ بشر پیدا نکردیم. پس از بررسی سلسله جنگ‌ها و آثار آن مانند [[اسارت در اسلام|اسارت‌]]&lt;nowiki/&gt;ها و در طی دوران‌ها وزمان‌های دور از دوران [[اسارت در اسلام|اسارت]] بابل، دوران جاهلیت و اسلام و عصر خلفای سه گانه، تاریخ فاجعه ای این چنین که بنی‌أمیه برآل محمد&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; روا داشت، ذکر نکرده است؛ باوجوداینکه از یک ملیت و مذهب واحد بودند، اماکینه ای که دید و بصیرت آنها را کور کرده بود، سبب شد که بنی أمیه فجیع ترین جنایت را مرتکب شوند. با این مطالعه تأثیر مثبت [[اسارت در اسلام|اسارت]] و نقش امام زین العابدین&lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; به عنوان رهبر وحامی [[اسرا]] و نقش بانوان خاندان اهل بیت و در تبلیغ رسانه ای و رهبرشان خانم زینب کبری&lt;sup&gt;(سلام الله علیها)&lt;/sup&gt; را اثبات کردیم. در زمانی که از امام زین العابدین&lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; دفاع می کرد و در زمانی دیگر که نهضت حسینی را حفظ می کرد. تمامیت این نهضت کامل کننده ی رسالت نبوی است و عمق اصالت را در اندیشه تربیتی و عقیدتی انقلابی نشان داده و نقاب را از کفر مدعی دین و خلافت یزید لعنت الله علیه آشکار کرده است، در حالی که در خانه و مجلس او اسیر بود آنها را کد و رسوا کرد و وجود آنها را در هم کوبید و چهره ی پلید ابن مرجانه و یزید را در حضورش و در جشنش نمایان کرد. در این تحقیق تأثیر منفی [[اسارت در اسلام|اسارت]] را که سواره‌های حسینی در أن دوران که یکی از غم‌انگیزترین و سخت‌ترین سفرهای تاریخ بود، از جسارت آشکار و همگانی کشتن آل محمد&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; وهمراهانشان در برابر چشمشان و له کردن آنها زیر سم اسب ها و غارت اموال و سوزاندن خیمه ها و کشته شدن فرزندانشان به سبب شدت هول وهراسی که وجود أنها را فرا گرفته بود و همه این [[شکنجه]]&lt;nowiki/&gt;های روحی و روانی تغییری در رفتارشان ایجاد نکرد، لذا در حالی که در عمق این اندوه و مصیبت بودند، به تبلیغ و اجرای رسالت خود ادامه دادند. دوران [[اسارت در اسلام|اسارت]] همچون زندگی دنیاست که در درون خود همه ی مشقت وسختی ها را به دوش می کشد با وجود شیاطینی چون بنی أمیه که از رسیدن ذوات نورانی مطهر به هدف تبلیغی تابناک خود جلوگیری می کردند. اما اراده کرد قدرت آسمان که این ذوات مقدس در این مسیر تاریک بتابند ودر حالی که آنها از بلادی به بلادی نقل مکان می کردند تا در اثبات حق و رد باطل تاریکی ها را آشکار کنند. دوران [[اسارت در اسلام|اسارت]] از پایه های نهضت حسینی بود تا رسالت را به دوش کشند و آن را به سرانجام برسانند. پس این مسیر نورانی که [[اسرا]] آن را پیمودند، هنگام توقفشان در هر منزل، آن مکان به مقام و زیارتگاه و مسجدی تبدیل شد که یاد خدا در آنجا زنده می شود. چنان که سرزمین شام از کشور پیرو بنی امیه و مخالف آل محمد&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; به کشوری تبدیل شد که آثار آل محمد&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; در آن نمایان است تا جایی که در آن زیارتگاه و مقام و حرم حضرت زینب&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; وحضرت رقیه&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt;بنا شد. این بزرگترین سند واقعه [[اسارت در اسلام|اسارت]] وجنایات بنی أمیه بود و این برچسب ننک تا به امروز بر بنی أمیه و حامیان آنها ماند. وامّا آنچه به آثار منفی [[اسارت در اسلام|اسارت]] اختصاص پیدا می کند، بروز رنج های فراوان و برخورد وحشیانه و گستاخانه و سرکشانه نسبت به همه ارزش‌های اخلاقی و انسانی به صورت واضح و ضرب و شتم و آزار پی در پی بود در حالی که آنان از اهل بیت&lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; بودند و جایگاه والای آنان نزد باری تعالی مشخص بود و پیامبر در شأن آنان فرمود: &lt;blockquote&gt;أساس الأسلام حبّی و حب أهل بیتی، اساس اسلام دوستی من و اهل بیت من است. &lt;/blockquote&gt;با این حال بنی امیه حرمت پیامبر&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; و آنچه را در حق اهل بیت گرامی‌اش سفارش کرد، رعایت نکردند. مقصود از به [[اسارت در اسلام|اسارت]] گرفتن خاندان عترت، توهین به دین و شریعت بود و یزید می‌خواست انتقام أجداد نادانش که به دست امام علی&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; در جنگ بدر و احد کشته شده بودند را بگیرد.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> کربلا؛ کوفه<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسارت در اسلام|اسارت]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/2dff4629bb0447c849256716c813f121<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11690 2026-06-18T16:47:08Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره تاریخ ادبیات داستانی دفاع مقدس است که توسط تکتم آشوری در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه بیرجند انجام و در سال 1397 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: تاریخ ادبیات داستانی د...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره تاریخ ادبیات داستانی دفاع مقدس است که توسط تکتم آشوری در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه بیرجند انجام و در سال 1397 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': تاریخ ادبیات داستانی دفاع مقدس از سال 1359 تا 1369<br /> <br /> '''پدید آور''': تکتم آشوری<br /> <br /> '''سال نشر''': 1397<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه بیرجند، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - ادبیات محض<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> ادبیات دفاع مقدس، یکی از شاخه‌های پر بار ادبیات معاصر است که به فاصله‌ی اندکی پس از آغاز [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] در شهریور ماه 1359 شکل گرفت. در این پژوهش به نگارش تاریخ ادبیات داستانی دفاع مقدس در بازه‌ی سال‌های 1359(آغاز [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]) تا 1369(بازگشت [[اسرا]] به میهن) پرداخته‌ایم. هدف از انجام این پژوهش بررسی سیر تطور و تحول ادبیات داستانی دفاع مقدس در بستر تاریخی و متناظر با رویدادهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در دهه‌ی شصت می‌باشد. این تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به انجام رسیده است. در این راستا نگارش تاریخ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، بیوگرافی نویسندگان ادبیات داستانی دفاع مقدس، چکیده نویسی، تحلیل و تفسیر فرم و مضمون 21 رمان و داستان بلند و 198 داستان کوتاه دفاع مقدس به تفکیک هر سال صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در ادبیات داستانی دفاع مقدس در دهه‌ی شصت، نویسندگان جدیدی به ظهور می‌رسند. آثار سال‌های ابتدایی [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] معمولاً لحن تبلیغی و جنبه‌ی گزارش نویسی دارند و ساختار آثار داستانی در سال‌های پایانی به خاطره نویسی نزدیک شده‌ است و ظهور، بروز و کمیّت آثار داستانی دفاع مقدس با افزایش حملات، تهاجم، تحریم و فشار اقتصادی روزهای [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] تحت الشعاع قرار گرفته است. موضوعات و مضامین داستان‌ها از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نمی کند و در پایان ادبیات داستانی دفاع مقدس در این دهه اگرچه از لحاظ ظرافت‌های زیباشناختی و ساختاری ضعیف است، اما زمینه را برای پرداخت حرفه‌ای و رشد کمی و کیفی در دهه های بعدی فراهم می‌نماید.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> جنگ ایران و عراق؛ تاریخ ادبیات؛ ادبیات داستانی؛ ادبیات دفاع مقدس<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس]]<br /> * [[ادبیات اسارت در جنگ]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/6d8122951245fe72627746ae4ae55016<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%DA%AF&diff=11689 2026-06-18T16:43:25Z

<p>Marjan-khanlari: /* کلید واژه ها */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره اخلاق اسلامی [[اسیران جنگ]] است که توسط معصومه الهیاری در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی، [[آموزش]] زبان فارسی در پردیس شهید رجایی شیراز انجام و در سال 1401 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': تجلی اخلاق اسلامی در [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] مکتوب آزادگان دفاع مقدس با تکیه بر شش کتاب [[پایی که جا ماند]]، جهنم تکریت، موصل ، زندانی فاو، [[رنج غربت داغ حسرت: خاطرات آزادگان از دوران اسارت|رنج غربت داغ حسرت]]، چهار فصل کوچ منطبق بر کتاب معراج السعادت ملا احمد نراقی<br /> <br /> '''پدید آور''': معصومه الهیاری<br /> <br /> '''سال نشر''': 1401<br /> <br /> '''نام سازمان''': پردیس شهید رجایی شیراز، گروه علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی، آموزش زبان فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> در این پایان‌نامه تلاش شده با استفاده از [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان دفاع مقدس در هشت سال [[مقاومت]] دلیرانه نقش تربیت و اخلاق اسلامی بررسی شود شیر مردانی که سالها [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] را در شرایط بسیار سخت با نگهبانان بی رحم تحمل کرده واز آرمانها و اعتقادات خود دست نکشیدند و حتی کتاب [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] خود را با عشق به زندان بان سنگ دل خود تقدیم کردند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> اخلاق؛ تربیت؛ دفاع مقدس؛ آزادگان؛ [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]]<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[خاطرات خود نگاشت]]<br /> * [[پایی که جا ماند]]<br /> * [[رنج غربت داغ حسرت: خاطرات آزادگان از دوران اسارت]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/87328aa1a5ec9c75b436984275b1c01f<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=11688 2026-06-18T16:15:20Z

<p>Marjan-khanlari: /* شکنجه در اردوگاه تکریت 20 و نهروان */</p> <hr /> <div>[[شکنجه|شكنجه]] در مصطلحات فقهی با واژه «التعذیب» بحث می‌شود و اصل عذاب در كلام عرب به معنی زدن است و درباره همه عقوبت‌هایی كه همراه درد و رنج‌اند به‌كار برده می‌شود. این واژه برای بیان امور شاقه و بسیار سخت و دشوار عاریه گرفته شده است&lt;ref&gt;جزیری، عبدالرحمان؛ مازح، یاسر؛ غروی، محمد (1419). الفقه علی‌المذاهب الاربعه و مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام. ج 1، بیروت: دارالثقلین،ج.1 ،ص.470.&lt;/ref&gt;. در مقررات بین‌المللی، [[شکنجه]] به معنی هر عمل عمدی است که بر اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی علیه فردی به‌منظور کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او یا شخص سوم اعمال شود. (ماده 13 کنوانسیون سوم ژنو و ماده 130 ).<br /> <br /> شکنجه در [[اسارت و اسیران|اسارت]]، به کلیه اعمالی اطلاق می‌شد که قوه قهریه حاکم برای دستیابی به اهداف خاص از آن بهره می‌جویید. این اعمال، که معمولاً با هنجارها و اصول اجتماعی و نظامی هیچ انطباقی نداشت، از دو طریق روحی و جسمی اعمال می‌شد. در هریك از اردوگاه‌های اسرای ایرانی در عراق، [[تنبیه و شکنجه|تنبیه و شكنجه]] با توجه به نوع رفتار و خشونت اعمالی ازطرف مأمورین بعثی متفاوت بود؛ چه بسا انواع آزارها و اذیت‌ها بر تک‌تک [[اسرا]] متفاوت بود، ولی آنچه درباره [[تنبیه و شکنجه|تنبیه و شكنجه اسرا]] در این مقاله بیان می‌شود مواردی است که در بیشتر [[اردوگاه|اردوگاه‌]]&lt;nowiki/&gt;ها اعمال می‌شد.<br /> <br /> == انواع [[شکنجه]]  ==<br /> [[شکنجه|شكنجه]] و اذیت و آزار [[اسیران جنگ|اسیران]] به مواردی اطلاق می‌شد كه فرد یا افرادی به‌خاطر گرفتن اطلاعات با انواع روش‌های مختلف مورد آزار و صدمه جسمی و روحی قرار می‌گرفتند كه به دو بخش زیر تقسیم می‌شود:<br /> <br /> الف) [[شکنجه های روحی و روانی|شكنجه‌های روحی]]؛<br /> <br /> ب) [[شکنجه های جسمی|شكنجه‌های جسمی]].<br /> <br /> ازجمله [[شکنجه های روحی و روانی|شکنجه‌های روانی]] موارد ذیل‌اند: ایجاد محدودیت‏ های عاطفی، ایجاد محدودیت در مراسله و مكاتبات اسیر با خانواده، انتظار شكنجه، تفتیش، [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]، تحقیر، شایعه ‏پراكنی، ترور شخصیت و اشاعه تهمت‏ ها، وعده و وعیدهای طولانی شكنجه، ایجاد محدودیت‏ های اعتقادی، انواع ممنوعیت ‏های غیرمنطقی، مصاحبه‏ های اجباری برای [[رادیو]] و تلویزیون عراق،‌ شهادت سایر [[اسرا]]، به بازی گرفتن احساسات [[اسیران جنگ|اسیران]]، سركوب آرامش [[اسیران جنگ|اسیران]]، پخش صداهای آزاردهنده حیوانات از بلندگوها، درج اكاذیب در [[نامه]] ‏ها، احترام اجباری [[اسیران جنگ|اسیران]] به عراقی ‏ها، اجبار به توهین و سایر موارد&lt;ref&gt;شورای علمی [[دانشنامه آزادگان]].(1399).[[دانشنامه آزادگان]]: اسیران ایرانی آزاد شده در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ عراق علیه ایران]].تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ [https://www.mfpa.ir/fa/library پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 1. اصولاً اولین تصوری که همه افراد و مردم عادی از اسارت دارند، [[شکنجه]] است. اسیران ایرانی نیز از اولین ساعات آغاز [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، بابهانه یا بی‌بهانه با انواع [[شکنجه]] و ارعاب جسمی و روحی مواجه می‌شدند.«بعضی از بهانه‌هایی که منجر به ضرب‌وشتم می شد مثلاً چرا به چپ نگاه کردی؟ چرا سرت بلند کردی؟ چرا خندیدی؟ چرا دیر آمدی؟ چرا پای نکوبیدی؟ چرا موی سرت بلند است؟ چرا ریشت را نزدی؟ چرا سر صف [[آمار]] حرف زدی؟ چرا لباس فرم نپوشیدی؟ و ده‌ها چرای دیگر که هرکدام منجر می‌شد تا پرده گوش اسیری پاره شود و یا نقص عضو پیدا کند&lt;ref&gt;علیدوست، علی (معروف به علی‌قزوینی). آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.» <br /> <br /> 2. «[[شکنجه]] دقیقاً از همان لحظه [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] آغاز می‌شد. شكنجه‌ها در دوران [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] چند علت داشت گاهی برای به دست آوردن اطلاعات بود گاهی نیز به‌علت فعالیت‌های ممنوع. در هر صورت اسیران با گزارش خبرچین‌ها برای شكنجه شدن به زندان منتقل می‌شدند. در ماه‌های اولِ اسارت كسانی كه چهره‌شان طوری بود که شبیه به فرماندهان به‌نظر می‌رسیدند. (به‌لحاظ محاسن، سن‌وسال، جثه و هیکل، پختگی در رفتار و ...)، مورد [[شکنجه|شكنجه]] قرار می‌گرفتند تا اطلاعاتی ارائه دهند. گاهی فردی که حتی فرمانده‌دسته هم نبود، مجبور می‌شد برای رهایی از [[شکنجه|شكنجه]] بنویسد که فرمانده بوده است و امضا کند. البته این مسئله مشكلاتی را نیز به همراه داشت و آن فرد همیشه زیر ذره‌بین قرار می‌گرفت. <br /> <br /> در آغاز [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] [[شکنجه های جسمی|شكنجه‌های جسمی]] بیشتر بود و کم‌کم انواع [[شکنجه های روحی و روانی|شكنجه‌های روحی]] به آن اضافه شد. بچه‌ها هنگام [[شکنجه]] استقامتی توصیف‌نشدنی داشتند. همان ابتدا در لحظه [[شکنجه|شكنجه]] صدای ناله بچه‌ها بلند می‌شد، اما به‌محض رفتن عراقی‌ها از آسایشگاه، با وجود مشاهده ضربات كابل و شلاق صدای خنده آنها بلند می‌شد و همین نشانه استقامت بالای بچه‌ها بود.&lt;ref&gt;فخلعی، محمدتقی. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;»<br /> <br /> == [[شکنجه]] در اردوگاه [[اردوگاه تکریت 20|تکریت 20]] و [[اردوگاه نهروان|نهروان]] ==<br /> وقتی من را به انفرادی می‌بردند، هفت‌هشت نفر مثل توپ فوتبال آنقدر به من ضربه می‌زدند تا خسته شوند. سیستم بدن من طوری بود كه به راحتی از پا نمی‌افتادم و این بیشتر بعثی‌ها را اذیت می‌كرد. معمولاً یک آخ هم نمی‌گفتم كه با من چه كار كرده‌اند،  مگر اینكه [[اسیران جنگ|اسیران]] آثار ضرب‌وشتم را در بدن من می‌دیدند. در تكریت یکبار پای من را به نبشی بسته بودند و با هر چیزی كه دستشان ‌آمده بود مانند آهن ، كابل و . . . 45 دقیقه من را زدند، به‌حدی که حجم پای من سه برابر شده بود. پاهایم شكسته بود، ولی به لطف خدا حتی یك آخ هم نمی‌گفتم. بعثی‌ها مرا دیوانه‌وار كتك می‌زدند و در زدن از همدیگر سبقت می‌گرفتند. یك نفر ایرانی عرب‌زبان گریه‌اش گرفته بود. می‌گفت تو را خدا چیزی بگو تا رهایت كنند، حتی یك نفر از خودِ عراقی‌ها هم طاقت نیاورد وگریه‌کنان بیرون رفت! اسمش رحیم‌عراقی بود. او گفته بود از روزی‌ كه موسوی را زدم احساس كردم دیگر مسلمان نیستم!<br /> <br /> بچه‌ها چیزی از من نمی‌پرسیدند و درست هم نبود که برایشان بگویم چه اتفاقی برایم افتاده الست، چون باعث ضعف روحیه بچه‌ها می‌شد. در پانزده‌شانزده‌سالگی؛ یعنی در زمان شاه هم که دستگیر شده بودم با خودم می‌گفتم چیزی كه آخرش مرگ است، ترس ندارد. یادم می‌آید یكبار ساواكی‌ها در بدن من میخ فرو کرده بودند. یكبار هم در [[اردوگاه]]، یک بعثی پایش را بلند كرد تا مرا بزند و به امام حسین&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; اهانت كرد، من پایش را گرفتم و انداختمش زمین و رویش افتادم چیزی كه آخرش مرگ است ترس ندارد. بارها هم گفته بودم كه من اسیر شما هستم برده شما نیستم، شما موظفید به من غذا بدهید، از من نگهداری كنید و در هنگام مریضی مرا مداوا كنید. در ایران با [[اسیران جنگ|اسیران]] شما همین‌طور برخورد می شود. آن روز كه [[شکنجه|شكنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ام دادند و بدنم غرق خون و پاهایم شكسته بود، مرا مثل یك تكه گوشت چرخ‌كرده به داخل [[اردوگاه]] انداختند. بچه‌ها حسابی به هم ریختند و صدایشان داشت بالا می‌گرفت که به لطف خدا چشم‌هایم را باز كردم و با تبسمی به آنها نگاه كردم و گفتم چیزی نشده، خودتان را ناراحت نكنید این هم تمام می شود؛ من چند روزی استراحت كنم خوب می شوم، درصورتی‌كه شدت [[شکنجه|شكنجه]] طوری بود كه از تمام پایین تنه من خون می آمد و من متعجبم كه چطور مقداری راه رفتم. شدت جراحاتم طوری بود كه من 5/1 سال نتوانستم ایستاده [[نماز]] بخوانم، با این‌همه [[شکنجه]] بازهم [[مقاومت]] می‌کردم&lt;ref&gt;موسوی، سیدفاضل. اسیر مفقودالاثر [[اردوگاه نهروان]] و تکریت 20. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[تنبیه و شکنجه]] <br /> * [[تنبیه و شکنجه های جسمی]] <br /> * [[تنبیه و شکنجه های روحی]] <br /> * [[شکنجه های جسمی]]<br /> * [[شکنجه های روحی و روانی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''مراد شفیعی'''<br /> [[رده:شکنجه در اسارت]]<br /> [[رده:شکنجه]]<br /> [[رده:شکنجه های روحی و روانی]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=11687 2026-06-18T16:10:31Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>[[شکنجه|شكنجه]] در مصطلحات فقهی با واژه «التعذیب» بحث می‌شود و اصل عذاب در كلام عرب به معنی زدن است و درباره همه عقوبت‌هایی كه همراه درد و رنج‌اند به‌كار برده می‌شود. این واژه برای بیان امور شاقه و بسیار سخت و دشوار عاریه گرفته شده است&lt;ref&gt;جزیری، عبدالرحمان؛ مازح، یاسر؛ غروی، محمد (1419). الفقه علی‌المذاهب الاربعه و مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام. ج 1، بیروت: دارالثقلین،ج.1 ،ص.470.&lt;/ref&gt;. در مقررات بین‌المللی، [[شکنجه]] به معنی هر عمل عمدی است که بر اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی علیه فردی به‌منظور کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او یا شخص سوم اعمال شود. (ماده 13 کنوانسیون سوم ژنو و ماده 130 ).<br /> <br /> شکنجه در [[اسارت و اسیران|اسارت]]، به کلیه اعمالی اطلاق می‌شد که قوه قهریه حاکم برای دستیابی به اهداف خاص از آن بهره می‌جویید. این اعمال، که معمولاً با هنجارها و اصول اجتماعی و نظامی هیچ انطباقی نداشت، از دو طریق روحی و جسمی اعمال می‌شد. در هریك از اردوگاه‌های اسرای ایرانی در عراق، [[تنبیه و شکنجه|تنبیه و شكنجه]] با توجه به نوع رفتار و خشونت اعمالی ازطرف مأمورین بعثی متفاوت بود؛ چه بسا انواع آزارها و اذیت‌ها بر تک‌تک [[اسرا]] متفاوت بود، ولی آنچه درباره [[تنبیه و شکنجه|تنبیه و شكنجه اسرا]] در این مقاله بیان می‌شود مواردی است که در بیشتر [[اردوگاه|اردوگاه‌]]&lt;nowiki/&gt;ها اعمال می‌شد.<br /> <br /> == انواع [[شکنجه]]  ==<br /> [[شکنجه|شكنجه]] و اذیت و آزار [[اسیران جنگ|اسیران]] به مواردی اطلاق می‌شد كه فرد یا افرادی به‌خاطر گرفتن اطلاعات با انواع روش‌های مختلف مورد آزار و صدمه جسمی و روحی قرار می‌گرفتند كه به دو بخش زیر تقسیم می‌شود:<br /> <br /> الف) [[شکنجه های روحی و روانی|شكنجه‌های روحی]]؛<br /> <br /> ب) [[شکنجه های جسمی|شكنجه‌های جسمی]].<br /> <br /> ازجمله [[شکنجه های روحی و روانی|شکنجه‌های روانی]] موارد ذیل‌اند: ایجاد محدودیت‏ های عاطفی، ایجاد محدودیت در مراسله و مكاتبات اسیر با خانواده، انتظار شكنجه، تفتیش، [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]، تحقیر، شایعه ‏پراكنی، ترور شخصیت و اشاعه تهمت‏ ها، وعده و وعیدهای طولانی شكنجه، ایجاد محدودیت‏ های اعتقادی، انواع ممنوعیت ‏های غیرمنطقی، مصاحبه‏ های اجباری برای [[رادیو]] و تلویزیون عراق،‌ شهادت سایر [[اسرا]]، به بازی گرفتن احساسات [[اسیران جنگ|اسیران]]، سركوب آرامش [[اسیران جنگ|اسیران]]، پخش صداهای آزاردهنده حیوانات از بلندگوها، درج اكاذیب در [[نامه]] ‏ها، احترام اجباری [[اسیران جنگ|اسیران]] به عراقی ‏ها، اجبار به توهین و سایر موارد&lt;ref&gt;شورای علمی [[دانشنامه آزادگان]].(1399).[[دانشنامه آزادگان]]: اسیران ایرانی آزاد شده در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ عراق علیه ایران]].تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ [https://www.mfpa.ir/fa/library پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 1. اصولاً اولین تصوری که همه افراد و مردم عادی از اسارت دارند، [[شکنجه]] است. اسیران ایرانی نیز از اولین ساعات آغاز [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، بابهانه یا بی‌بهانه با انواع [[شکنجه]] و ارعاب جسمی و روحی مواجه می‌شدند. <br /> <br /> «بعضی از بهانه‌هایی که منجر به ضرب‌وشتم می شد مثلاً چرا به چپ نگاه کردی؟ چرا سرت بلند کردی؟ چرا خندیدی؟ چرا دیر آمدی؟ چرا پای نکوبیدی؟ چرا موی سرت بلند است؟ چرا ریشت را نزدی؟ چرا سر صف [[آمار]] حرف زدی؟ چرا لباس فرم نپوشیدی؟ و ده‌ها چرای دیگر که هرکدام منجر می‌شد تا پرده گوش اسیری پاره شود و یا نقص عضو پیدا کند&lt;ref&gt;علیدوست، علی (معروف به علی‌قزوینی). آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.» 2. «[[شکنجه]] دقیقاً از همان لحظه اسارت آغاز می‌شد. شكنجه‌ها در دوران اسارت چند علت داشت گاهی برای به دست آوردن اطلاعات بود گاهی نیز به‌علت فعالیت‌های ممنوع. در هر صورت اسیران با گزارش خبرچین‌ها برای شكنجه شدن به زندان منتقل می‌شدند. در ماه‌های اولِ اسارت كسانی كه چهره‌شان طوری بود که شبیه به فرماندهان به‌نظر می‌رسیدند. (به‌لحاظ محاسن، سن‌وسال، جثه و هیکل، پختگی در رفتار و ...)، مورد شكنجه قرار می‌گرفتند تا اطلاعاتی ارائه دهند. گاهی فردی که حتی فرمانده‌دسته هم نبود، مجبور می‌شد برای رهایی از شكنجه بنویسد که فرمانده بوده است و امضا کند. البته این مسئله مشكلاتی را نیز به همراه داشت و آن فرد همیشه زیر ذره‌بین قرار می‌گرفت. <br /> <br /> در آغاز اسارت شكنجه‌های جسمی بیشتر بود و کم‌کم انواع شكنجه‌های روحی به آن اضافه شد. بچه‌ها هنگام شکنجه استقامتی توصیف‌نشدنی داشتند. همان ابتدا در لحظه شكنجه صدای ناله بچه‌ها بلند می‌شد، اما به‌محض رفتن عراقی‌ها از آسایشگاه، با وجود مشاهده ضربات كابل و شلاق صدای خنده آنها بلند می‌شد و همین نشانه استقامت بالای بچه‌ها بود.&lt;ref&gt;فخلعی، محمدتقی. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;»<br /> <br /> == شکنجه در اردوگاه [[اردوگاه تکریت 20|تکریت 20]] و [[اردوگاه نهروان|نهروان]] ==<br /> وقتی من را به انفرادی می‌بردند، هفت‌هشت نفر مثل توپ فوتبال آنقدر به من ضربه می‌زدند تا خسته شوند. سیستم بدن من طوری بود كه به راحتی از پا نمی‌افتادم و این بیشتر بعثی‌ها را اذیت می‌كرد. معمولاً یک آخ هم نمی‌گفتم كه با من چه كار كرده‌اند،  مگر اینكه [[اسیران جنگ|اسیران]] آثار ضرب‌وشتم را در بدن من می‌دیدند. در تكریت یکبار پای من را به نبشی بسته بودند و با هر چیزی كه دستشان ‌آمده بود مانند آهن ، كابل و . . . 45 دقیقه من را زدند، به‌حدی که حجم پای من سه برابر شده بود. پاهایم شكسته بود، ولی به لطف خدا حتی یك آخ هم نمی‌گفتم. بعثی‌ها مرا دیوانه‌وار كتك می‌زدند و در زدن از همدیگر سبقت می‌گرفتند. یك نفر ایرانی عرب‌زبان گریه‌اش گرفته بود. می‌گفت تو را خدا چیزی بگو تا رهایت كنند، حتی یك نفر از خودِ عراقی‌ها هم طاقت نیاورد وگریه‌کنان بیرون رفت! اسمش رحیم‌عراقی بود. او گفته بود از روزی‌ كه موسوی را زدم احساس كردم دیگر مسلمان نیستم!<br /> <br /> بچه‌ها چیزی از من نمی‌پرسیدند و درست هم نبود که برایشان بگویم چه اتفاقی برایم افتاده الست، چون باعث ضعف روحیه بچه‌ها می‌شد. در پانزده‌شانزده‌سالگی؛ یعنی در زمان شاه هم که دستگیر شده بودم با خودم می‌گفتم چیزی كه آخرش مرگ است، ترس ندارد. یادم می‌آید یكبار ساواكی‌ها در بدن من میخ فرو کرده بودند. یكبار هم در [[اردوگاه]]، یک بعثی پایش را بلند كرد تا مرا بزند و به امام حسین&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; اهانت كرد، من پایش را گرفتم و انداختمش زمین و رویش افتادم چیزی كه آخرش مرگ است ترس ندارد. بارها هم گفته بودم كه من اسیر شما هستم برده شما نیستم، شما موظفید به من غذا بدهید، از من نگهداری كنید و در هنگام مریضی مرا مداوا كنید. در ایران با [[اسیران جنگ|اسیران]] شما همین‌طور برخورد می شود. آن روز كه [[شکنجه|شكنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ام دادند و بدنم غرق خون و پاهایم شكسته بود، مرا مثل یك تكه گوشت چرخ‌كرده به داخل [[اردوگاه]] انداختند. بچه‌ها حسابی به هم ریختند و صدایشان داشت بالا می‌گرفت که به لطف خدا چشم‌هایم را باز كردم و با تبسمی به آنها نگاه كردم و گفتم چیزی نشده، خودتان را ناراحت نكنید این هم تمام می شود؛ من چند روزی استراحت كنم خوب می شوم، درصورتی‌كه شدت [[شکنجه|شكنجه]] طوری بود كه از تمام پایین تنه من خون می آمد و من متعجبم كه چطور مقداری راه رفتم. شدت جراحاتم طوری بود كه من 5/1 سال نتوانستم ایستاده [[نماز]] بخوانم، با این‌همه [[شکنجه]] بازهم [[مقاومت]] می‌کردم&lt;ref&gt;موسوی، سیدفاضل. اسیر مفقودالاثر [[اردوگاه نهروان]] و تکریت 20. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[تنبیه و شکنجه]] <br /> * [[تنبیه و شکنجه های جسمی]] <br /> * [[تنبیه و شکنجه های روحی]] <br /> * [[شکنجه های جسمی]]<br /> * [[شکنجه های روحی و روانی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''مراد شفیعی'''<br /> [[رده:شکنجه در اسارت]]<br /> [[رده:شکنجه]]<br /> [[رده:شکنجه های روحی و روانی]]<br /> [[رده:اسارت و اسیران]]<br /> [[رده:بیماری‌های روحی‌روانی]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AF%D9%81%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7&diff=11686 2026-06-18T15:47:11Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div><br /> 1. بنابر گفته‌های آزادگان در کتاب‌های خاطراتشان: صبح‌ها قبل از بیرون آمدن و عصرها قبل از داخل شدن به آسایشگاه، دفعات معمول آمارگیری بود که در همۀ [[اردوگاه|اردوگاه‌ها]] صورت می‌گرفت. در شرایط عادی، در بیشتر [[اردوگاه|اردوگاه‌ها]]، عراقی‌ها سه‌بار در روز یعنی صبح، ظهر و شب [[آمار]] می‌گرفتند، مثل بند ملحق در تکریت و [[اردوگاه 17(نهروان)|اردوگاه نهروان]]. گاهی‌اوقات نصف‌شب‌ها هم آمارگیری می‌کردند. در [[اردوگاه الانبار|اردوگاه 8 رمادی (الانبار)]] عراقی‌ها در طول روز، چندبار [[اسرا]] را سرشماری می‌کردند. نخستین سرشماری ساعت 8 صبح و سرشماری بعدی پس از صرف [[صبحانه در اسارت|صبحانه]] انجام می‌شد. در برخی روزها نیز بر[[نامه]] آمارگیری چهار مرتبه به‌وسیله عراقی‌ها انجام می‌شد.<br /> <br /> 2. در هر [[اردوگاه]]، بسته به وضعیت [[اسرا]]، تعداد دفعات آمارگیری تغییر می‌کرد. در روزهای اول [[اسارت و اسیران|اسارت]]، دفعات آمارگیر‌ی زیاد و غیرمعمول بود؛ برای مثال، عراقی‌ها در اوایل [[اسارت و اسیران|اسارت]]، ده مرتبه ما را بیرون می‌بردند، یکی‌یکی می‌شمردند و داخل آسایشگاه می‌فرستادند&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;رجایی، غلامعلی (1388). فرهنگ آزادگان. ج دوم، چ سوم. تهران: سوره مهر.&lt;/ref&gt; .قبل از ثبت اسامی [[اسرا]] به‌وسیله [[صلیب سرخ]] نیز دفعات آمارگیری بیشتر از حد معمول بود؛ برای نمونه، در اردوگاه‌های تکریت(←[[اردوگاه الانبار|اردوگاه]]) ، که هنوز از [[صلیب سرخ]] خبری نبود، [[آمار]] گرفتن‌ها گاه به‌قدری زیاد می‌شد که همه کلافه می‌شدند. صبح داخل آسایشگاه [[آمار]] می‌گرفتند، وقت هواخوری دوباره در حیاط به حالت [[آمار]] می‌نشستیم و با ضربات کابل شمرده می‌شدیم، وقتی به داخل آسایشگاه برمی‌گشتیم، آمار می‌گرفتند و موقع [[ناهار در اسارت|ناهار]] و [[شام در اسارت|شام]] و قبل از خواب هم افسری می‌آمد و [[آمار]] نهایی آن روز را می‌گرفت.&lt;ref&gt;شکوری، فاطمه (1394). روزهای خاردار، خاطرات آزاده محمدجواد میانداری. زنجان: غواص.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> قبل یا بعد از هر درگیری، که بین [[اسرا]] و مسئولان [[اردوگاه]] پیش می‌آمد، تعداد آمارگیری و مدت آن را افزایش می‌دادند &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;احدطجری، محمد علی (1395). مصاحبه&lt;/ref&gt;. بعد از [[فرار موفق در اسارت|فرار موفق]] یا [[فرار ناموفق در اسارت|ناموفق]] یک اسیر هم تعداد آمارگیری بیشتر می‌شد؛ برای نمونه، تعداد دفعات آمارگیری در طول روز، به ده‌بار یا بیشتر افزایش می‌یافت و در طول شب نیز سه تا پنج‌بار انجام می‌شد&lt;ref&gt;وقایع اردوگاهی، شماره 277، [[اردوگاه الانبار]].&lt;/ref&gt; . در [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه 16 تکریت]] نیز، [[فرار ناموفق در اسارت|فرار ناموفق]] اسیر ایرانی سبب شد [[آمار]] روزانه را از سه به پنج وعده افزایش دهند. [[آمار]] قبل از ظهر و بعد از ظهر هم به [[آمار]] صبح و ظهر و شب افزوده شد&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;حسینی‌پور، سیدناصر (1394). [[پایی که جا ماند]]، چ پنجاه‌ویکم. تهران: سوره مهر.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> آمارگیری موجب آزار و اذیت [[اسرا]] می‌شد و عراقی‌ها این را فهمیده بودند و به‌همین‌علت تعداد دفعات شمارش را زیادتر می‌کردند. علت اصلی ناراحتی [[اسرا]]، نشستن طولانی‌مدت بر روی زمین بود؛ طوری‌که در مواردی شمارش کل [[اردوگاه]] یک ساعت تا دو ساعت طول می‌کشید و در همۀ این مدت [[اسرا]] باید روی زمین می‌نشستند. نشستن طولانی در صف [[آمار]]، آن هم روزی پنج وعده، خسته‌کننده و عذاب‌آور بود&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;.<br /> <br /> 3. بعدازظهر یکی از روزهای ماه مبارک [[رمضان در اسارت|رمضان]]، درست نزدیک [[آمار]] بعدازظهر، افسر بلندقامت عراقی، که در شقاوت و قساوت گوی سبقت را از دیگران ربوده بود، وارد [[اردوگاه]] شد. همه می‌دانستند یک اتفاق سخت در شرف وقوع است! آن روز نیز به‌محض ورود به نظافت کلی [[اردوگاه]] ایراد گرفت. همه جا تمیز بود و خوب معلوم بود که دارد بهانه‌جویی می‌کند و قصد یک [[ضرب‌وشتم اسیران در ماه رمضان|ضرب‌وشتم]] شدید را دارد. مسئول آسایشگاه‌ها را صدا زدند، همه رفتند وسط [[اردوگاه]]. افسر نظامی با تهدید به مسئولان آسایشگاه‌ها گفت چرا نظافت را رعایت نمی‌کنید؟ و ... مسئولان آسایشگاه‌ها گفتند ما تمام تذکرات فرمانده [[اردوگاه]] را رعایت کرده‌ایم و نظافت [[اردوگاه]] مورد تأیید فرمانده [[اردوگاه]] بوده است. او با عصبانیت بیشتری گفت فردا همه [[اردوگاه]] زندانی می‌شوند و باید تنبیه شوند تا دیگر کسی مخالفت نکند! مسئولان آسایشگاه‌ها برگشتند و سوت [[آمار]] نواخته شد. سوت سوم وحشت و دلهره را به دنبال داشت. در موقع [[آمار]] عراقی‌ها چندین آسایشگاه را به بهانه‌های واهی زیر ضربات شدید کابل گرفتند، صدای فریادهای مظلومانه بچه‌ها، بدن هر شنونده‌ای را به لرزه می‌انداخت. فردای آن روز بعداز [[آمار]] صبح، که همراه با ضربات شدید کابل بود، عراقی‌ها دوباره درها را قفل کردند، این به معنی زندانی شدن دسته جمعی بود. روز سختی در پیش بود، خصوصاً برای آسایشگاه‌های 2 و 13 که به‌دلیل جریان نداشتن هوا بسیار گرم بود. حوالی ساعت10 صبح درآسایشگاه را بازکردند و گفتند به‌سرعت بروید دست‌شویی. ما هم به‌سرعت از آسایشگاه خارج شدیم. [[تنبیه تونل مرگ|تونل]] وحشت برقرار بود. سربازان در دو طرف کابل‌به‌دست ایستاده بودند. با آغازحرکت ما دست‌های سربازان نیز به حرکت درآمد. کابل‌ها در آسمان می‌چرخیدند و سروپیکر ما را مورد هدف قرارمی‌دادند. بچه‌ها هم در حال رفت و هم در برگشت کتک می‌خوردند. اصابت کابل‌ها با بدن‌ها همراه با فریادها و زمین‌خوردن‌ها بود. ما می‌دویدیم و دراین‌میان آنچه از ضربات کابل دشمن بدتر بود، به زمین افتادن بچه‌ها بود. هرکس که می‌افتاد در زیر و پای بچه‌ها لگدمال می‌شد و صدمه می‌دید.<br /> <br /> با هر دردسری که بود بعداز تحمل ضربات شدید کابل از تونل وحشت دشمن گذشتیم  و به دست‌شویی رسیدیم. برگشتمان هم همان‌طور بود. وقتی وارد آسایشگاه شدیم نفس راحتی کشیدیم ... <br /> <br /> بعدازظهر عراقی‌ها دوباره آمدند و گفتند بروید دست‌شویی. دوباره دویدن آغاز شد و تکرار همان ماجرای صبح، اما همه‌چیز تمام نشده بود. هنگام [[آمار]] بعدازظهر بازهم ما بودیم و سربازان کابل‌به‌دست&lt;ref&gt;اسکافی، محمدجواد. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[آمار]]<br /> * [[آمار صلیب سرخ از اسرا]]<br /> * [[نحوه آمارگیری]] <br /> * [[آمارگیری خارج از برنامه اسرا]] <br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == '''برای مطالعه بیشتر''' ==<br /> مقیسه، محمدحسن (۱۳۷۲). آزادگان بگویید، مجموعه 2. تهران: سوره مهر.<br /> <br /> یاحسینی، سیدقاسم (1387). مهمان فشنگ‌های جنگی. خاطرات آزاده مجید بنشاخته (سجادیان)، چ سوم. تهران: سوره مهر.<br /> <br /> یحیوی، سید حسین (1394) دوره درهای بسته (11): به روایت اسیر شماره 3079؛ غلام‌عباس محمدحسنی، تهران: روایت فتح.<br /> <br /> '''فرزاد بیات‌موحد'''<br /> [[رده:دفعات آمارگیری اسرا]]<br /> [[رده:آمار]]<br /> [[رده:نحوه آمارگیری]]<br /> [[رده:آمارگیری خارج از برنامه اسرا]]<br /> [[رده:آمار صلیب سرخ از اسرا]]<br /> [[رده:آمار مجروحان و بیماران]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 16]]<br /> [[رده:اردوگاه الانبار]]<br /> [[رده:اردوگاه 17 (نهروان)]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85&diff=11685 2026-06-18T06:47:53Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>تدابیر اسیران ایرانی برای برگزاری مراسم [[محرم و عاشورا|محرم]] در [[اردوگاه]] ها به شرح زیر است:<br /> <br /> 1. دو نفر اسیر وظیفه نگهبانی را برعهده می‌گرفتند و به‌كمك آینه‌هایی مثلثی كه در اختیار داشتند اوضاع را کنترل می‌كردند، با اعلام اسم رمزِ «هوا گرگ‌ومیش» یا «هوا ابری است» ازسوی نگهبان، بچه‌ها به حالت عادی می‌نشستند تا سرباز عراقی برود و دوباره مراسم عزاداری را ادامه می‌دادند.<br /> <br /> 2. همگی با هم بدون برهم‌زدن حالت خود، این حدیث معروف پیغمبر&lt;sup&gt;(ص)&lt;/sup&gt; را با آهنگی خاص با دو هدف تکرار می‌کردند: <br /> <br /> «قال رسول الله نور عینی، حسین منّی انا من حسینی.»<br /> <br /> 3. به‌گونه‌ای عمل می‌شد كه عراقی‌ها نوحه‌خوان را شناسایی نکنند و مطالب طوری بیان شود كه برای عراقی‌ها روشن باشد و نتوانند انگ سیاسی به آن بزنند.<br /> <br /> 4. [[کاغذ در اسارت|کاغذ]]&lt;nowiki/&gt;هایی را که در آن نوحه و مقاله نوشته شده بود مخفی نگه می‌داشتند.<br /> <br /> 5. گاهی با [[اعتصاب در اسارت|اعتصاب]] غذا فرمانده [[اردوگاه]] مجاب می‌شد تا با عزاداری محدود و نشسته موافقت کند.&lt;ref&gt;سرهنگی، مرتضی (1385) محرم در اسارت. تهران: مؤسسه همشهری.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در اواخر شهریور سال 1364 دومین [[محرم و عاشورا|محرم]] در اسارت [در مقطع دوم [[اردوگاه]]] با حالتی متفاوت از سال گذشته آغاز شد. با توجه به اینكه بعثی‌ها چند روز قبل از [[محرم و عاشورا|محرم]] تهدیدات خود را آغاز كرده بودند، بچه‌ها نیز برنامه‌هایی ترتیب دادند تا هم در عزاداری سالار شهیدان شركت كرده باشند و هم باعث حساسیت دشمن نشوند. لذا مسئولان آسایشگاه‌ها در چند نوبت درباره زیاده‌روی و برانگیخته شدن حساسیت دشمن به همه هشدار دادند و خواستند تا از برنامه‌های هماهنگ اردوگاه استفاده كنند و از تکروی بپرهیزند. درست هنگامی‌كه در حوالی ساعت 10 صبح ماشین ارزاق وارد [[اردوگاه]] می‌شد، عراقی‌ها با به صدا درآوردن سوت خود بچه‌ها را برای 20 الی 30 دقیقه در آسایشگاه‌ها نگه می‌داشتند و این موقعیت بسیار خوبی برای عزاداری بود زیرا نگهبان‌ها در كنار ماشین بودند و به سراغ آسایشگاه‌ها نمی‌آمدند. اجرای این مراسم كه برای اولین بار در [[اردوگاه]] اجرا می‌شد در روحیه بچه‌ها تأثیر بسیار زیادی داشت. البته دراین‌مدت سربازان دشمن نیز بیكار نبودند و دائماً با حضور در پشت پنجره‌ها سعی داشتند مانع برنامه‌های [[اردوگاه]] شوند. تعداد زیادی از بچه‌ها در جریان این 10 روز به زندان افتادند یا مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. اما به‌هرشكل كه بود در این سال عزاداری برگزار شد و چون اولین تجربه ما در [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] بود برای ما یک موفقیت بزرگ به حساب می‌شد. سال پیش حتی ما نمی‌توانستیم در زیر پتو گریه كنیم. در [[محرم و عاشورا|محرم]] سال گذشته هیچ‌گونه مراسم خاصی در [[اردوگاه]] برگزار نشد و حتی بسیاری از بچه‌ها به خاطر پوشیدن جوراب‌های سیاه در روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] و یا گریه كردن انفرادی مورد ضرب‌وشتم گرفته بودند اما امسال ما دارای تجربه بیشتری بودیم و توانستیم به دور از چشم دشمن عزاداری کنیم&lt;ref&gt;اسکافی، محمدجواد. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[محرم و عاشورا]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''زهرا یزدی نژاد'''<br /> [[رده:تدابیر اسیران برای برگزاری مراسم محرم]]<br /> [[رده:محرم و عاشورا]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85&diff=11684 2026-06-18T06:42:26Z

<p>Marjan-khanlari: /* شب عاشورای 1367 */</p> <hr /> <div><br /> در سال های اول [[اسارت و اسیران|اسارت]]، [[اسرا]] آهسته و آرام عزاداری می‌کردند. در دسته‌های پنج یا شش نفره کنار هم می‌نشستند؛ یکی آرام مداحی می‌کرد و دیگران آهسته سینه می‌زدند و اشک می‌ریختند و در حیاط یکی آرام نوحه می‌خواند و بقیه حین قدم زدن عزاداری می‌کردند. سال های بعد، وضعیت بهتر شد. اول طبقه بالای قاطع عزاداری می‌کردند و صدایشان به پایین می‌رسید. آنها هم شروع می‌کردند و دسته‌جمعی نوحه می‌خواندند که عراقی‌ها نتوانند کسی را به‌عنوان مدّاح یا نوحه‌خوان دستگیر کنند&lt;ref&gt;احمدی، عمران(1374). [[اردوگاه]] آیینه‌ها، خاطرات روحانیون آزاده. تهران: حوزه هنری.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> == برخورد عراقی‌ها ==<br /> از منظر عراقی‌های بعثی، برپایی مراسم عزاداری امام حسین&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; جرم به‌حساب می‌آمد و هرکس عزاداری می‌کرد، با مجازات سنگینی مواجه می‌شد؛ بنابراین آنها برای ممانعت از انجام مراسم عزاداری محرم هرگونه رفتار غیرانسانی را جایز می‌دانستند.عراقی‌ها با انجام اقداماتی در عزاداری [[اسرا]] در ماه محرم و روزهای [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7 عاشورا] اخلال ایجاد می‌كردند؛ پخش فیلم، تزریق آمپول و واکسن، جمع کردن بچه‌ها در حیاط، آمارگیری‌های کاذب، حبس بچه‌ها در اتاق‌ها، و گماردن نگهبان در هر اتاق ازجمله این اقدامات بود، ولی اسرا در حد توان عزاداری می‌کردند&lt;ref&gt;افشین‌پور، عبدالامیر(1389). شن‌های سرخ تکریت. تهران: سوره مهر.&lt;/ref&gt;.<br /> <br />  آزار و اذیت عراقی‌ها، حساب و کتاب نداشت و از هر راهی، آزارهای روحی‌روانی و شکنجه‌های جسمی را ادامه می‌دادند&lt;ref&gt;امیرسرداری، رضا(1375). شلمچه تا تکریت. تهران: حوزه هنری.&lt;/ref&gt;. یکی از آزارهای روحی‌روانی این بود که نیمه‌شب‌ها، حتی در ایام محرم و مخصوصاً در روزهای [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1 عاشورا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا،] نوار ترانه به زبان‌های عربی، فارسی، ترکی و انگلیسی می‌گذاشتند. بعثی‌ها در تعدادی از اردوگاه‌ها، برای جلوگیری از برگزاری مراسم، دوازده ساعت قبل از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1 عاشورا] به همه اسرا آمپول میکروب بیماری‌های واگیردار تزریق می‌کردند كه موجب ضعف شدید، استفراغ، تب شدید و ناتوانی در اسرا می‌شد&lt;ref&gt;سرهنگی، مرتضی(1385). محرم در اسارت. تهران: مؤسسه همشهری.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> عزاداری در شرایط [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] به‌طور رسمی و علنی ممنوع بود. حتی تعدادی از [[اسیران جنگ|اسیران]] صرفاً به‌دلیل جاری شدن اشک در ایام [[محرم و عاشورا|محرم]] مورد ضرب‌وشتم و [[بازجویی در اسارت|بازجویی]] قرار می‌گرفتند. نیروهای عراقی در فصل زمستان این افراد را به محوطه گِلی [[اردوگاه]] منتقل کرده و با وارد آوردن ضربات کابل، پوتین و مشت، آنها را روی زمین می‌غلتاندند، بی‌آنکه کمترین توجهی به وضعیت جسمانی یا توان آنان داشته باشند. این رفتار خشونت‌آمیز به دفعات تکرار می‌شد. هدف اصلی این اقدامات خاموش کردن جریان عزاداری‌ها و سوگواری‌های [[محرم و عاشورا|محرم]] و ماه صفر بود. اما این امر با [[مقاومت]] [[اسیران جنگ|اسیران]] درنهایت شکست خورد و هرگز تحقق نیافت&lt;ref&gt;حسن‌نژاد، حسام. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == 18 آبان 1359 سالروز اولین ماه [[محرم و عاشورا|محرم]] در [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ==<br /> در اولین سال اسارت‌مان، ماه [[محرم و عاشورا|محرم]] تقارن پیدا کرده بود، با ماه‌های آبان و آذر سال 1359. بعثی‌ها با حساسیت‌ تمام در ایام [[محرم و عاشورا|محرم]] پی‌در‌پی هشدار می‌دادند و خط و نشان می‌کشیدند. همه تلاششان بر این بود که جلوی عزاداری [[اسرا]] را بگیرند؛ اما مگر می‌شد! با گماردن نگهبان به صورت نوبتی و داوطلبی از همان روز اول [[محرم و عاشورا|محرم]]، کار عزاداری شروع شد. البته در روز‌های اولیه با احتیاط و مخفیانه و دورازچشم دژخیمان بعثی سوگواری انجام می‌شد. می‌خواستیم همان اول بسم‌الله جنگ و دعوا را شروع نکنیم و در روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] و تاسوعا از عرض ادب به سالار شهیدان محروم نشویم. این شد که عزاداری‌ها هر شب مخفیانه تکرار شد اما هر چه به روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] نزدیک‌تر می‌شدیم، سوگواری‌ ما بیشتر و بیشتر قوت می‌گرفت تا به شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] رسیدیم.<br /> <br /> شب عاشورای سال 1359 برایمان در رمادیه و در قلب دشمن رقم خورد. اوج‌گیری سوگواری بچه‌ها و فریاد «واحسینا» از همه آسایشگاه‌ها در فضای [[اردوگاه]] طنین‌ افکند. از هر سه قاطع زندان رمادیه صدای مداحی و نوحه‌سرایی و سینه‌زنی برای سالار شهیدان به گوش می‌رسید.<br /> <br /> افسران، درجه‌داران و سربازان عراقی، که شاید تعدادشان به بیست نفر می‌رسید، سراسیمه به تک‌تک آسایشگاه‌ها حمله کردند و با میله‌های آهنی و شلاق‌های کابلی به یکایک بچه‌ها یورش بردند. به ‌طوری که حتی یک نفر از قریب دو هزار [[اسیران جنگ|اسیر]] اردوگاه از [[ضرب‌وشتم اسیران در ماه رمضان|ضرب‌وشتم]] عراقی‌های بعثی در امان نماند. <br /> <br /> چهره‌های بچه‌ها دیدنی بود، همه کبود و زخمی اما خوشحال. انگار هجمه ناجوانمردانه دشمن، برایشان از عسل شیرین‌تر بود. جالب اینکه در آسایشگاه 9 تعدادی از برادران اهل سنت هم حضور داشتند. [[ارشد اردوگاه|ارشد]] ما هم مرحوم «عنایت» از برادران بسیار رشید، شجاع و جوانمرد اهل سنت بود. آنها هم در این عزاداری همراه برادران شیعه خود بودند ... &lt;ref&gt;قشمی، سیداحمد. آرشیو اسناد و اطلاعات موسسه [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> == شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورای]] 1367 ==<br /> شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورای]] 1367، در [[اردوگاه رمادی 1]] و بعد از پذیرش قطعنامه، مانند سال‌های قبل عزاداری انجام می‌گرفت که حدود ساعت 9 شب عراقی‌ها هجوم آوردند و بعد از زدن همه افراد، عده‌ای را جدا و در مقابل دیدگان بقیه دوباره [[شکنجه]] کردند؛ بالاتنه بچه‌ها را لخت کردند و [[آب]] روی بدنشان می‌ریختند؛ سپس با هر چه در دست داشتند چند نفری شروع به زدن کردند&lt;ref&gt;خاجی، علی(1391). [[شرح قفس(کتاب)|شرح قفص]]. تهران: [https://www.mfpa.ir/fa/library پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[محرم و عاشورا]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> خاطرات آزاده عطاءالله تاجیک از محرم در اسارت قابل بازیابی از https://www.aparat.com/v/G29if<br /> <br /> '''زهرا یزدی نژاد'''<br /> [[رده:برخورد عراقی ها در برگزاری مراسم محرم]]<br /> [[رده:محرم و عاشورا]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85&diff=11683 2026-06-18T06:39:30Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>تدابیر اسیران ایرانی برای برگزاری مراسم [[محرم و عاشورا|محرم]] در [[اردوگاه]] ها به شرح زیر است:<br /> <br /> 1. دو نفر اسیر وظیفه نگهبانی را برعهده می‌گرفتند و به‌كمك آینه‌هایی مثلثی كه در اختیار داشتند اوضاع را کنترل می‌كردند، با اعلام اسم رمزِ «هوا گرگ‌ومیش» یا «هوا ابری است» ازسوی نگهبان، بچه‌ها به حالت عادی می‌نشستند تا سرباز عراقی برود و دوباره مراسم عزاداری را ادامه می‌دادند.<br /> <br /> 2. همگی با هم بدون برهم‌زدن حالت خود، این حدیث معروف پیغمبر (ص) را با آهنگی خاص با دو هدف تکرار می‌کردند: «قال رسول الله نور عینی، حسین منّی انا من حسینی.»<br /> <br /> 3. به‌گونه‌ای عمل می‌شد كه عراقی‌ها نوحه‌خوان را شناسایی نکنند و مطالب طوری بیان شود كه برای عراقی‌ها روشن باشد و نتوانند انگ سیاسی به آن بزنند.<br /> <br /> 4. [[کاغذ در اسارت|کاغذ]]&lt;nowiki/&gt;هایی را که در آن نوحه و مقاله نوشته شده بود مخفی نگه می‌داشتند.<br /> <br /> 5. گاهی با [[اعتصاب در اسارت|اعتصاب]] غذا فرمانده [[اردوگاه]] مجاب می‌شد تا با عزاداری محدود و نشسته موافقت کند.&lt;ref&gt;سرهنگی، مرتضی (1385) محرم در اسارت. تهران: مؤسسه همشهری.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در اواخر شهریور سال 1364 دومین [[محرم و عاشورا|محرم]] در اسارت [در مقطع دوم اردوگاه] با حالتی متفاوت از سال گذشته آغاز شد. با توجه به اینكه بعثی‌ها چند روز قبل از [[محرم و عاشورا|محرم]] تهدیدات خود را آغاز كرده بودند، بچه‌ها نیز برنامه‌هایی ترتیب دادند تا هم در عزاداری سالار شهیدان شركت كرده باشند و هم باعث حساسیت دشمن نشوند. لذا مسئولان آسایشگاه‌ها در چند نوبت درباره زیاده‌روی و برانگیخته شدن حساسیت دشمن به همه هشدار دادند و خواستند تا از برنامه‌های هماهنگ اردوگاه استفاده كنند و از تکروی بپرهیزند. درست هنگامی‌كه در حوالی ساعت 10 صبح ماشین ارزاق وارد [[اردوگاه]] می‌شد، عراقی‌ها با به صدا درآوردن سوت خود بچه‌ها را برای 20 الی 30 دقیقه در آسایشگاه‌ها نگه می‌داشتند و این موقعیت بسیار خوبی برای عزاداری بود زیرا نگهبان‌ها در كنار ماشین بودند و به سراغ آسایشگاه‌ها نمی‌آمدند. اجرای این مراسم كه برای اولین بار در [[اردوگاه]] اجرا می‌شد در روحیه بچه‌ها تأثیر بسیار زیادی داشت. البته دراین‌مدت سربازان دشمن نیز بیكار نبودند و دائماً با حضور در پشت پنجره‌ها سعی داشتند مانع برنامه‌های [[اردوگاه]] شوند. تعداد زیادی از بچه‌ها در جریان این 10 روز به زندان افتادند یا مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. اما به‌هرشكل كه بود در این سال عزاداری برگزار شد و چون اولین تجربه ما در [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] بود برای ما یک موفقیت بزرگ به حساب می‌شد. سال پیش حتی ما نمی‌توانستیم در زیر پتو گریه كنیم. در [[محرم و عاشورا|محرم]] سال گذشته هیچ‌گونه مراسم خاصی در [[اردوگاه]] برگزار نشد و حتی بسیاری از بچه‌ها به خاطر پوشیدن جوراب‌های سیاه در روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] و یا گریه كردن انفرادی مورد ضرب‌وشتم گرفته بودند اما امسال ما دارای تجربه بیشتری بودیم و توانستیم به دور از چشم دشمن عزاداری کنیم&lt;ref&gt;اسکافی، محمدجواد. آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir موسسه پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[محرم و عاشورا]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''زهرا یزدی نژاد'''<br /> [[رده:تدابیر اسیران برای برگزاری مراسم محرم]]<br /> [[رده:محرم و عاشورا]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D9%87%D8%A7_%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85&diff=11682 2026-06-18T06:05:01Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div><br /> در سال های اول [[اسارت و اسیران|اسارت]]، [[اسرا]] آهسته و آرام عزاداری می‌کردند. در دسته‌های پنج یا شش نفره کنار هم می‌نشستند؛ یکی آرام مداحی می‌کرد و دیگران آهسته سینه می‌زدند و اشک می‌ریختند و در حیاط یکی آرام نوحه می‌خواند و بقیه حین قدم زدن عزاداری می‌کردند. سال های بعد، وضعیت بهتر شد. اول طبقه بالای قاطع عزاداری می‌کردند و صدایشان به پایین می‌رسید. آنها هم شروع می‌کردند و دسته‌جمعی نوحه می‌خواندند که عراقی‌ها نتوانند کسی را به‌عنوان مدّاح یا نوحه‌خوان دستگیر کنند&lt;ref&gt;احمدی، عمران(1374). [[اردوگاه]] آیینه‌ها، خاطرات روحانیون آزاده. تهران: حوزه هنری.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> == برخورد عراقی‌ها ==<br /> از منظر عراقی‌های بعثی، برپایی مراسم عزاداری امام حسین &lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt; جرم به‌حساب می‌آمد و هرکس عزاداری می‌کرد، با مجازات سنگینی مواجه می‌شد؛ بنابراین آنها برای ممانعت از انجام مراسم عزاداری محرم هرگونه رفتار غیرانسانی را جایز می‌دانستند.عراقی‌ها با انجام اقداماتی در عزاداری [[اسرا]] در ماه محرم و روزهای [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7 عاشورا] اخلال ایجاد می‌كردند؛ پخش فیلم، تزریق آمپول و واکسن، جمع کردن بچه‌ها در حیاط، آمارگیری‌های کاذب، حبس بچه‌ها در اتاق‌ها، و گماردن نگهبان در هر اتاق ازجمله این اقدامات بود، ولی اسرا در حد توان عزاداری می‌کردند&lt;ref&gt;افشین‌پور، عبدالامیر(1389). شن‌های سرخ تکریت. تهران: سوره مهر.&lt;/ref&gt;.<br /> <br />  آزار و اذیت عراقی‌ها، حساب و کتاب نداشت و از هر راهی، آزارهای روحی‌روانی و شکنجه‌های جسمی را ادامه می‌دادند&lt;ref&gt;امیرسرداری، رضا(1375). شلمچه تا تکریت. تهران: حوزه هنری.&lt;/ref&gt;. یکی از آزارهای روحی‌روانی این بود که نیمه‌شب‌ها، حتی در ایام محرم و مخصوصاً در روزهای [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1 عاشورا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا،] نوار ترانه به زبان‌های عربی، فارسی، ترکی و انگلیسی می‌گذاشتند.بعثی‌ها در تعدادی از اردوگاه‌ها، برای جلوگیری از برگزاری مراسم، دوازده ساعت قبل از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 تاسوعا] و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1 عاشورا] به همه اسرا آمپول میکروب بیماری‌های واگیردار تزریق می‌کردند كه موجب ضعف شدید، استفراغ، تب شدید و ناتوانی در اسرا می‌شد&lt;ref&gt;سرهنگی، مرتضی(1385). محرم در اسارت. تهران: مؤسسه همشهری.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == 18 آبان 1359 سالروز اولین ماه [[محرم و عاشورا|محرم]] در [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ==<br /> در اولین سال اسارت‌مان، ماه [[محرم و عاشورا|محرم]] تقارن پیدا کرده بود، با ماه‌های آبان و آذر سال 1359. بعثی‌ها با حساسیت‌ تمام در ایام [[محرم و عاشورا|محرم]] پی‌در‌پی هشدار می‌دادند و خط و نشان می‌کشیدند. همه تلاششان بر این بود که جلوی عزاداری [[اسرا]] را بگیرند؛ اما مگر می‌شد! با گماردن نگهبان به صورت نوبتی و داوطلبی از همان روز اول [[محرم و عاشورا|محرم]]، کار عزاداری شروع شد. البته در روز‌های اولیه با احتیاط و مخفیانه و دورازچشم دژخیمان بعثی سوگواری انجام می‌شد. می‌خواستیم همان اول بسم‌الله جنگ و دعوا را شروع نکنیم و در روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] و تاسوعا از عرض ادب به سالار شهیدان محروم نشویم. این شد که عزاداری‌ها هر شب مخفیانه تکرار شد اما هر چه به روز [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] نزدیک‌تر می‌شدیم، سوگواری‌ ما بیشتر و بیشتر قوت می‌گرفت تا به شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورا]] رسیدیم.<br /> <br /> شب عاشورای سال 1359 برایمان در رمادیه و در قلب دشمن رقم خورد. اوج‌گیری سوگواری بچه‌ها و فریاد «واحسینا» از همه آسایشگاه‌ها در فضای [[اردوگاه]] طنین‌ افکند. از هر سه قاطع زندان رمادیه صدای مداحی و نوحه‌سرایی و سینه‌زنی برای سالار شهیدان به گوش می‌رسید.<br /> <br /> افسران، درجه‌داران و سربازان عراقی، که شاید تعدادشان به بیست نفر می‌رسید، سراسیمه به تک‌تک آسایشگاه‌ها حمله کردند و با میله‌های آهنی و شلاق‌های کابلی به یکایک بچه‌ها یورش بردند. به ‌طوری که حتی یک نفر از قریب دو هزار [[اسیران جنگ|اسیر]] اردوگاه از [[ضرب‌وشتم اسیران در ماه رمضان|ضرب‌وشتم]] عراقی‌های بعثی در امان نماند. <br /> <br /> چهره‌های بچه‌ها دیدنی بود، همه کبود و زخمی اما خوشحال. انگار هجمه ناجوانمردانه دشمن، برایشان از عسل شیرین‌تر بود. جالب اینکه در آسایشگاه 9 تعدادی از برادران اهل سنت هم حضور داشتند. [[ارشد اردوگاه|ارشد]] ما هم مرحوم «عنایت» از برادران بسیار رشید، شجاع و جوانمرد اهل سنت بود. آنها هم در این عزاداری همراه برادران شیعه خود بودند ... &lt;ref&gt;قشمی، سیداحمد. آرشیو اسناد و اطلاعات موسسه [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> == شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورای]] 1367 ==<br /> شب [[عاشورای 1368 در اردوگاه 12|عاشورای]] 1367، در [[اردوگاه رمادی 1]] و بعد از پذیرش قطعنامه، مانند سال‌های قبل عزاداری انجام می‌گرفت که حدود ساعت 9 شب عراقی‌ها هجوم آوردند و بعد از زدن همه افراد، عده‌ای را جدا و در مقابل دیدگان بقیه دوباره [[شکنجه]] کردند؛ بالاتنه بچه‌ها را لخت کردند و [[آب]] روی بدنشان می‌ریختند؛ سپس با هر چه در دست داشتند چند نفری شروع به زدن کردند&lt;ref&gt;خاجی، علی(1391). [[شرح قفس(کتاب)|شرح قفص]]. تهران: [https://www.mfpa.ir/fa/library پیام آزادگان].&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[محرم و عاشورا]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> خاطرات آزاده عطاءالله تاجیک از محرم در اسارت قابل بازیابی از https://www.aparat.com/v/G29if<br /> <br /> '''زهرا یزدی نژاد'''<br /> [[رده:برخورد عراقی ها در برگزاری مراسم محرم]]<br /> [[رده:محرم و عاشورا]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11681 2026-06-18T05:33:44Z

<p>Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */</p> <hr /> <div>[[پرونده:اردوگاه.png|بندانگشتی|پراکندگی جغرافیایی اردوگاه ها]]<br /> '''محل نگه‌داری اكثریت [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی در عراق.'''<br /> <br /> اردوگاه در لغت به معنای محل تشکیل اردو، محل نگه‌داری [[آوارگان، اردوگاه|آوارگان]] و [[اسیران جنگ|اسرای جنگی]] است. در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]، [[اسرا|اسرای ایرانی]] پس از [[اسارت و اسیران|اسارت]] به دست سربازان عراقی، ابتدا برای [[قرنطینه در اسارت|قرنطینه]] و [[بازجویی در اسارت|بازجویی]] به زندان و سپس به اردوگاه منتقل می‌شدند. <br /> <br /> اسامی اسارتگاه‌ها&lt;ref&gt;قلعه‎‌قوند، فرزانه(1405).&lt;/ref&gt;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |استان<br /> |شهر<br /> |اردوگاه<br /> |سایر اسامی<br /> |سال تشکیل<br /> |موقعیت اسیران<br /> |وضعیت<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 1|موصل 1]]<br /> |موصل 2 قدیم، موصل بزرگ<br /> |مقطع اول: خرداد 1361/ مقطع دوم: مرداد 1361<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 2|موصل 2]]<br /> |موصل 1 قدیم، اردوگاه خیبری‌ها<br /> |مقطع اول: مهر 1359/ مقطع دوم: اسفند 1362<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 3|موصل 3]]<br /> |موصل 4 قدیم ، موصل کوچک / موصل شصت‌وهفتی‌ها (مقطع سوم)<br /> |مقطع اول: آذر 1362 / مقطع دوم: فروردین‌ 1363، مقطع سوم: تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 4|موصل 4]]<br /> |موصل 3 قدیم/ حرس خمینی، پاسداران، مخربین<br /> |شهریور 1361<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]]<br /> |صلاح‌الدین ،افسران و خلبانان<br /> رهبران چهاردیواری (قسمت اسیران مفقود سال 1367)<br /> |مقطع اول: فروردین 1363<br /> مقطع دوم: 13 اردیبهشت 1366<br /> مقطع سوم: مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> ثبت‌نام‌شده<br /> ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |آشکار<br /> آشکار<br /> پنهان<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 1 ،اردوگاه(کمپ 6)|رمادی 6]]<br /> |رمادی 1<br /> |مقطع اول: مهر1359<br /> مقطع دوم: تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 2،اردوگاه(کمپ 7)|رمادی 7]]<br /> |رمادی 2<br /> بین‌القفصین <br /> اردوگاه اطفال<br /> |اسفند 1362<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[الانبار ،اردوگاه(اردوگاه 8 یا عنبر)|رمادی 8]]<br /> |الانبار<br /> عنبر<br /> |شهریور 1360<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 3،اردوگاه(کمپ 9)|رمادی 9]]<br /> |رمادی 3<br /> بدریون (مقطع اول)<br /> |مقطع اول: اسفند 1363<br /> مقطع دوم: اردیبهشت 1365<br /> مقطع سوم: شهریور 1369 (اسیران بعقوبه)<br /> مقطع چهارم: شهریور 1370<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[اردوگاه رمادی 10|رمادی 10]]<br /> |_<br /> |مقطع اول: فروردین 1365<br /> مقطع دوم: شهریور 1375 <br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 11|تکریت 11]]<br /> |_<br /> |اسفند 1365<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 12|تکریت 12]]<br /> |_<br /> |اردیبهشت 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[اردوگاه رمادی 13|رمادی13]]<br /> |_<br /> |تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[تکریت ،اردوگاه 14|تکریت 14]]<br /> |_<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 15|تکریت 15]]<br /> |_<br /> |شهریور 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 16|تکریت 16]]<br /> |_<br /> |شهریور 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 17|تکریت 17]]<br /> |اردوگاه مخربین<br /> |تیر 1368<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |دیاله<br /> |بعقوبه<br /> |[[بعقوبه، اردوگاه 18|18 بعقوبه]]<br /> |بعقوبه<br /> |تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 19|تکریت 19]]<br /> |_<br /> |مهر 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 20|تکریت 20]]<br /> |_<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |دیاله<br /> |نهروان<br /> |[[اردوگاه نهروان|نهروان]]<br /> |17 نهروان<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |}<br /> اردوگاه‌های محل نگه‌داری [[اسرا]] عمدتاً در سه منطقه قرار داشت:<br /> <br /> == استان نینوا در شمال عراق ==<br /> در استان نینوا در شمال عراق به مرکزیت موصل و در فاصله 15 کیلومتری این شهر، چهار اردوگاه وجود داشت. در ابتدا چهار اردوگاه این منطقه، به‌ترتیبِ راه‌اندازی شماره‌گذاری شده بودند، اما در سال‌های بعد عراقی‌ها شماره‌های این اردوگاه‌ها را تغییر دادند و به‌همین‌‌سبب استفاده از عباراتی همچون [[اردوگاه موصل 1]] قدیم یا جدید در خاطرات [[اسرا]] مشاهده می‌شود.برهمین‌اساس ملاک عنوان اردوگاه‌هایی که در دانش[[نامه]] ذکر شده است با توجه به آخرین نامگذاری آنها و تأیید [[صلیب سرخ]] می‌باشد. آب‌وهوای موصل در تابستان گرم و خشک و در زمستان همراه با سرمای شدید و بدون بارش برف بود. اردوگاه‌های موصل قلعه‌مانند بود و هر اردوگاه چهار برج در گوشه‌هایش داشت. آسایشگاه‌ها و اتاق‌ها در کنار و مابین برج‌ها قرار گرفته بودند و حیاط هم در وسط اردوگاه بود. ساختمان اردوگاه دو طبقه بود و ارتفاعش به ده متر می‌رسید. اسرا در طبقه اول نگه‌داری می‌شدند و طبقه دوم در اختیار عراقی‌ها بود. شکل اردوگاه‌های موصل تفاوتی نداشتند و تنها مساحتشان با هم فرق داشت. این اردوگاه‌ها معمولاً دارای: بهداری یا درمانگاه، فروشگاه ([[حانوت]])، خیاط‌خانه، کتابخانه، سلمانی (حلاقه)، داروخانه، [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]] و [[زندان انفرادی|سلول انفرادی]] بود. ذكر این نكته ضروری است كه مراد از فروشگاه، درمانگاه، كتابخانه و مانند آن معنای مصطلح امروزی، یعنی محلی تمیز، شیك و با [[امکانات|امكانات]] زیاد نیست. معمولاً این مكان‌ها بسیار محقّر و با كمترین [[امکانات|امكانات]] بودند.<br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 1]] ==<br /> [[اردوگاه موصل 1]] معروف به موصل بزرگه اواخر 1360 با ورود [[اسرا|اسرای جدید]] تأسیس شد. «26 و 23 خرداد 1361 پانصد اسیر [[اردوگاه عنبر(اردوگاه 8)]] را به اینجا انتقال دادند. 16 تیر همان ‌سال، 74 غیرنظامی را، که تا آن زمان اسارتشان مشخص نبود، از مکان نامعلومی به این اردوگاه آوردند. 10 مرداد هم حدود 450 اسیر عملیات رمضان و در روزهای بعد، بقیه اسرا تا 1200 نفر وارد این اردوگاه شدند. 25 آبان نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید كردند. اواسط اسفند 1362، تعداد 600 اسیر را به اردوگاه دیگری بردند و اسرای باقی‌مانده را در آسایشگاه‌های سمت راست جای دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خاجی، علی (1391). [[شرح قفس(کتاب)|شرح قفص]]. اردوگاه‌های اسیران، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،ص.259.&lt;/ref&gt;سپس اسرای [[اردوگاه موصل 2|موصل 2]] را به اینجا آوردند و آن اردوگاه خالی را به اسرای خیبر اختصاص دادند. نمایندگان کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] دوم تا چهارم خرداد 1363 از این اردوگاه بازدید کردند. در سال‌های بعد هم این انتقال‌ها در قالب تعداد کمتری ادامه داشت. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 2]] ==<br /> با ورود تعدادی اسیر غیرنظامی ساکن جنوب و شمال غرب ایران، ازجمله زنان و کودکان، که اواخر 1359 به اسارت عراقی‌ها درآمده بودند، این اردوگاه راه‌اندازی شد. برخی از آنها اعضای یک [[خانواده]] بودند و در آسایشگاه‌ [[خانواده|خانواده‌ها]] اسکان داده شدند. ابتدا 6 آسایشگاه داشت و به‌مرور زمان 8 آسایشگاه دیگر به آن اضافه شد. اسیرهای خیاط در اتاقی جداگانه می‌خوابیدند. بعضی از [[اسرا]] همیشه در خوابگاه بیماران بودند. پس از واقعه [[فرار]] دو نفر از [[اسرا]]، عراقی‌ها اسرای این اردوگاه را به دیگر اردوگاه‌ها منتقل کردند و اسفند 1362 اسرای [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%20%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9,%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA. عملیات خیبر] را به اینجا آوردند. به‌همین‌علت به اردوگاه خیبری‌ها مشهور شد. هفت هشت ماه بعد، نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید کردند و از [[اسرا]] ثبت‌نام به‌عمل آوردند. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 3]] ==<br /> [[اردوگاه موصل 3|موصل 3]] کوچک‌ترین اردوگاه این منطقه بود. عراقی‌ها چندبار تعدادی از [[اسرا]] را به این اردوگاه آوردند و پس از چند ماه، همگی را به اردوگاه‌های دیگر منتقل کردند. اولین گروه از [[اسرا]] زمستان 1361 و پس از درگیری [[اردوگاه موصل 2|موصل 2]] به اینجا آورده شدند و بعد به اردوگاه‌های دیگر فرستاده شدند. سال 1362 حدود 150 اسیر را از [[اردوگاه موصل 4|موصل 4]] آوردند و سه ماه بعد مجدداً به همان اردوگاه بردند که [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|مرحوم حاج‌آقا ابوترابی‌فرد]] هم جزو این افراد بود. «اوایل اردیبهشت 1363 حدود 200 اسیر به اینجا آورده شدند و پس از دو سه ماه 500 اسیر دیگر از [[اردوگاه موصل 4|موصل 4]] آمدند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> اولین بازدید نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه در تاریخ آذر یا دی 1362 بود. «پس از به [[اسارت و اسیران|اسارت]] گرفتن حدود 20 هزار [[اسیران جنگ|اسیر ایرانی]] در تابستان 1367، [[اسرای اردوگاه موصل 3|اسرای این اردوگاه]]، به دیگر اردوگاه‌های موصل منتقل شدند و حدود 900 [[اسیران جنگ|اسیر جدید]] را به اینجا آوردند.» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;گروه جدید [[اسرا]] تا مرداد 1369 در این مکان مستقر بودند. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 4]] ==<br /> «[[اردوگاه موصل 4]]، شانزدهم شهریور 1361 با انتقال حدود 700 اسیر [[اردوگاه موصل 1]] راه‌اندازی شد.» چندین روز بعد، [[سید علی اکبر ابوترابی فرد|حجت‌الاسلام سید علی‌‌اکبر ابوترابی‌فرد]] به این اردوگاه وارد شد. و هنوز یک ماه نشده، [[صلیب سرخ|نمایندگان صلیب سرخ]]، از اردوگاه بازدید کردند. «22 بهمن همان سال حدود 500 اسیر [[اردوگاه موصل 1]] جدید که در [https://wikidefa.ir/?id=do9mgza3 عملیات‌های رمضان] و [https://wikidefa.ir/?page=result محرم] به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند، به اینجا منتقل شدند. اوایل اسفند 1362 نیز حدود 150 اسیر این اردوگاه به منطقه رمادی فرستاده شدند و در پی آن 600 اسیر [[اردوگاه موصل 2]] جدید، که در [https://defamoghaddas.ir/news/1976/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C والفجر مقدماتی] اسیر شده بودند، به این اردوگاه انتقال یافتند. آخرین جابه‌جایی این اردوگاه 16 اردیبهشت 1363 انجام شد که طی آن، حدود 500 اسیر به [[اردوگاه موصل 3|موصل 3]] منتقل شدند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == [[اردوگاه الانبار|استان الانبار]] ==<br /> اردوگاه‌هایی در استان الانبار قرار داشت، به مرکزیت شهر رمادی و در پادگان 14 رمضان ارتش عراق که یکی از بزرگ‌ترین پادگان‌های خاورمیانه بود. این پادگان حدود 5/1 کیلومتری شرق شهر رمادی بود و در شمال جاده‌ای که به مرز اردن می‌رسید. این منطقه دو فصل گرم و سرد و آب‌وهوای خشک و کویری داشت. اردوگاه‌های رمادی سه یا چهار ساختمان شبیه هم بود. هر ساختمان، که به آن قاطع می‌گفتند، در دو طبقه ساخته شدند. حیاط هر آسایشگاه در قسمت جنوب قرار داشت. در هر طبقه 4 آسایشگاه و دو اتاق کوچک بود. اتاق‌های کوچک هر طبقه برای خیاط‌خانه، سلمانی، کتابخانه، انبار وسایل یا مواد غذایی و فروشگاه، خوابگاه عوامل اجرایی اردوگاه مانند [[ارشد اردوگاه]] و [[زندان انفرادی]] استفاده می‌شد.<br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه شماره 6 (رمادی 1)]] ==<br /> «هنوز یک ماه از حمله عراق به ایران نگذشته بود که 700 ایرانی اسیر و در قاطع 1 [[اردوگاه رمادی 1]] جای داده شدند.» اولین بازدید کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه، سی‌ام مهر 1359 انجام گرفت. «زمستان 1359 که [[اسرای اردوگاه رمادی 1|اسرای این اردوگاه]] به 1300 نفر رسید، افراد را بین قاطع‌ها تقسیم کردند.» پس از حدود دو سال بین قاطع‌ها سیم‌خاردار کشیدند و دیگر تردد امکان‌پذیر نبود. تعدادی از [[اسرای اردوگاه رمادی 1|اسرای این اردوگاه]] در روزهای آغاز [[اسارت و اسیران|اسارت]]، به مکان نامعلومی منتقل شدند و تاکنون خبری از آنها به‌دست نیامده است. تعدادی غیرنظامی ازجمله 17 زن و افراد سالخورده هم در این اردوگاه حضور داشتند که در طول سه سال اول جنگ، آزاد شدند.عراقی‌ها تعدادی [[اسیران نوجوان و جوان|اسیر نوجوان]] را به اینجا منتقل کردند، در آسایشگاه‌های 17 و 18 اسکان دادند. «تیرماه 1367 همه اسرای قدیمی را به اردوگاه‌های دیگر رمادی بردند و 2400 اسیر جدید، که اکثرشان سربازان و درجه‌داران نیروی زمینی ارتش و ژاندارمری بودند، به این اردوگاه آوردند. اواسط پاییز همان سال، حدود 100 اسیر قدیمی [[اردوگاه رمادی 3|رمادی 3]] و [[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]] را به این اردوگاه انتقال دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ششم تیر 1368 نیز تعدادی از اسرا را به [[اردوگاه تکریت 17]] بردند. پس از آن تا زمان تبادل، دیگر نقل‌وانتقالی به آن صورت انجام نشد. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه شماره 7 (رمادی 2، بین‌القفصین)]] ==<br /> [[اردوگاه رمادی 2]]، بهار 1363 راه‌اندازی شد و اولین گروه اسرای آن، نوجوانان کم‌سن‌وسال بودند. این اردوگاه بین [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه 6]] (← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) و [[اردوگاه الانبار]] ([[عنبر]]) واقع شده و به‌همین‌علت به آن بین‌القفصین گفته می‌شد. برخی از اسرای [https://wikidefa.ir/?page=result عملیات‌ فتح‌المبین]، [https://wikidefa.ir/?page=result بیت‌المقدس] و [https://defamoghaddas.ir/news/1976/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C والفجر مقدماتی] از [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه 6]] (← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]] به اینجا منتقل شدند. «فروردین 1363 حدود 300 اسیر از [[اردوگاه موصل 1]] و عنبر را به اینجا آوردند و در قاطع 1 جای دادند. یکی دو ماه بعد، حدود 400 [[اسیران نوجوان و جوان|اسیر نوجوان]] [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%20%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9,%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA. عملیات خیبر] را از [[اردوگاه موصل 2|اردوگاه موصل به قاطع 2]] این اردوگاه انتقال دادند. نمایندگان [[صلیب سرخ]]، 21 اسفند 1364 از این اردوگاه بازدید کردند. اردیبهشت 1365 همه اسرای اردوگاه 9 رمادی را به [[اردوگاه رمادی 2]] و عنبر (كمپ 7 و 8) (←[[اردوگاه الانبار]] )منتقل كردند و بیشتر آنها را به این اردوگاه آوردند، در قاطع 2 و 4 جای دادند که اسرای کم‌سن‌وسال در آن ساکن بودند. در 1376 حدود 200 اسیر قاطع 2 را به اردوگاه‌های 6 و 13 منتقل کردند. در همان سال، اسرای قدیمی اردوگاه 6 را در میان اردوگاه‌های منطقه پخش کردند و حدود 500 اسیر اردوگاه 6(← [[اردوگاه رمادی 1|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) را به قاطع 4 این اردوگاه انتقال دادند. اواخر پاییز هم 200 اسیر جدید را از اردوگاه 6(← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) آورده و در قاطع 2 جای دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; پس از آن تا زمان تبادل در 1369 تغییرات زیادی در ترکیب اسرای این اردوگاه پیش نیامد. <br /> <br /> == [[اردوگاه الانبار|اردوگاه شماره 8 (عنبر یا الانبار)]] ==<br /> این اردوگاه جزو اولین اردوگاه‌های راه‌اندازی‌شده بود. یکم شهریور 1360 اولین [[اسرا]] به اردوگاه عنبر آمدند و مهر همان سال هم نمایندگان [[صلیب سرخ]] از آن بازدید كردند. از 1360 به بعد، بیشتر افسران و خلبانان را به این اردوگاه انتقال دادند تا اینکه اسفند 1362 همه افسران را به منطقه تکریت بردند. 8 اسیر درمانگاه، که دچار قطع نخاع شده بودند، به همراه چهار زن امدادگر که سال 1361 به اینجا منتقل شده بودند، همگی 19 بهمن 1362 آزاد شدند و باقی [[اسرا]] تا 1369 در این اردوگاه باقی ماندند. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 3|اردوگاه شماره 9 (رمادی 3)]] ==<br /> این اردوگاه روزهای آخر اسفند 1363 راه‌اندازی شد. ابتدا حدود 290 اسیر [https://www.mfpa.ir/fa/news/8306/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C عملیات بدر] به اینجا منتقل و در قاطع 1 ساکن شدند. سال 1364 اسرای [https://defamoghaddas.ir/news/1984/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1 عملیات قادر]، [https://www.mfpa.ir/fa/news/8854/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B8%D9%81%D8%B1-%DB%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%85 ظفر](ها) و [https://wikidefa.ir/?id=ic6w6cqx قدس](ها) را به قاطع 2 آوردند و جای دادند. اولین بازدید نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه 24 تا 26 اردیبهشت 1364 انجام گرفت. روزهای سوم و چهارم اردیبهشت 1365، اردوگاه تخلیه شد و همه اسرایش را به اردوگاه‌های دیگر منتقل کردند. پس از چند روز، اسرای جدیدی را به این اردوگاه آوردند که در نتیجه اشغال مهران به دستِ عراق و [https://wikidefa.ir/?id=tffsyhlx عملیات کربلای 1] و [https://old.aviny.com/occasion/enghelab_jang/defaemoghaddas/93/amaliat/zamini/karbala-2/karbala.aspx?%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-2 کربلای 2] توسط ایران به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند. انتقال اسرای جدید تا اواسط زمستان 1365 ادامه داشت. دوم آبان 1365 نمایندگان [[صلیب سرخ]]، مجدداً از اسرای این اردوگاه ثبت‌نام به‌عمل آوردند. تیر 1367 تعدادی از اسرای اردوگاه را به [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17 تکریت]] فرستادند و بقیه [[اسرا]] سال 1369 آزاد شدند. «بعد از تخلیه کامل [[اسرای اردوگاه رمادی 3|اسرای این اردوگاه]]، عراقی‌ها 230 اسیر را، که از تحویل دادنشان به ایران خودداری کرده بود، به اینجا منتقل کردند.» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; بعد از گذشت دو ماه و پیگیری‌ها و مذاکرات ایران، 30 مهر 1369، اسرای مذکور را به ایران تحویل دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 10|اردوگاه شماره 10 (رمادی)]] ==<br /> این اردوگاه در روزهای ابتدایی 1365 با 200 اسیر عملیات والفجر 8 و والفجر 9 در رمادی راه‌اندازی شد. انتقال اسرای جدید تا اوایل زمستان 1366 ادامه داشت. [[اردوگاه رمادی 10|اردوگاه شماره 10]] بسیار شبیه اردوگاه 7 (← [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه رمادی 2)]]&lt;nowiki/&gt;بود. تقریباً همه اسرایی که به این اردوگاه آورده شدند، تا پایان [[اسارت و اسیران|اسارت]] باقی ماندند. تعدادی از افسران نیروی زمینی ارتش هم در این اردوگاه حضور داشتند و همراه دیگر افسران به [[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]] منتقل نشدند. نمایندگان[[صلیب سرخ]] اولین‌بار، مهر 1365 به این اردوگاه وارد شدند و در طول سه روز، از [[اسرا]] ثبت‌نام به‌عمل آوردند.<br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 13|اردوگاه شماره 13 (رمادی)]] ==<br /> اردوگاه 13 (← [[اردوگاه رمادی 13]])اوایل تیر 1367 و آخرین اردوگاه اسرا بود که بعد از پذیرش قطعنامه در منطقه رمادی راه‌اندازی شد. اسرای حمله عراق به مناطق جزایر مجنون یا غرب کرخه را در این اردوگاه اسکان دادند. عموم اسرا از سپاه و بسیج و نیروهای ارتش بودند. نمایندگان [[صلیب سرخ]] اواخر تابستان 1367 از اسرای اردوگاه ثبت‌نام به‌عمل آوردند. پاییز 1367 تعدادی از اسرای اردوگاه 7 (← [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه رمادی 2)]]&lt;nowiki/&gt;را به اینجا منتقل کردند و در تیر 1368 نیز تعدادی از اسرای این اردوگاه را به [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17 تکریت]] بردند. تا اوایل زمستان 1367 ارشد قاطع‌ها و آسایشگاه‌ها را عراقی‌ها تعیین می‌كردند، اما به دنبال [[اعتراض]] [[اسرا]]، انتخاب [[ارشد اردوگاه|ارشدها]] با نظر [[اسرا]] انجام می‌گرفت.<br /> <br /> == استان صلاح‌الدین به مرکزیت شهر تکریت ==<br /> استان صلاح‌الدین به مرکزیت شهر تکریت، در شمال بغداد واقع شده بود. ده اردوگاه اطراف شهر تکریت وجود داشت. دو اردوگاه مختص اسرای ثبت‌نام‌شده و[[صلیب سرخ]] تا واپسین روزهای تبادل اسرای ایرانی از وجود 8 اردوگاه دیگر بی‌خبر بود. اردوگاه‌های این منطقه، ساختمان‌های مشابهی نداشت و از چند اتاق تا سوله‌های بزرگ تشکیل شده بود. به‌همین‌علت ظرفیت پذیرش اسرای آنها بین 300 تا 5000 نفر متفاوت بود. این منطقه آب‌وهوای گرم و کویری داشت. حرارت هوا در تابستان بین چهل تا پنجاه درجه سانتی‌گراد و در زمستان نیز دمای هوا از صفر تا پنج درجه بود. اردوگاه‌های [[صلیب سرخ]] دیده اطراف تکریت عمدتاً دارای: خیاط‌خانه، [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]]، فروشگاه، سلمانی و [[درمانگاه]] بود. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 5|اردوگاه شماره 5 (تکریت 5)]] ==<br /> این اردوگاه در یک پادگان نظامی و در 20 کیلومتری شمال شهر تکریت واقع شده و دارای دو قسمت بود:<br /> <br /> A . محل اسکان افسران و خلبانان: اولین گروه افسران، فروردین 1363 به این اردوگاه منتقل شدند. تا قبل از آن افسران ثبت‌نام‌شده همراه دیگر [[اسرا]] در اردوگا‌های منطقه رمادی (الانبار) (← [[اردوگاه الانبار]]) نگه‌داری می‌شدند. اسفند 1362 اکثر این [[اسرا]] به [[استخبارات]] و پس از چند روز به [[اردوگاه تکریت 5]] فرستاده شدند. سیزدهم و چهاردهم مهر 1365 نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید کردند. <br /> <br /> B. اردوگاه تنبیهی برای اسرای ثبت‌نام‌شده اردوگاه‌های موصل و رمادی: بهار 1366 اولین گروه [[اسرا]]، به این قسمت منتقل شدند. افرادی را که ازنظر عراقی‌ها نظم اردوگاه‌ را به هم می‌زدند یا نقش رهبری و هدایت [[اسرا]] را به‌عهده داشتند یا در اقداماتی مثل [[فرار]] یا زدوخورد دست داشتند، به این اردوگاه می‌آوردند که شامل نیروهای بسیجی، سپاه، ارتش و روحانیون بود. «13 اردیبهشت 1366 تعداد 151 اسیر را به این مکان آوردند که اکثرشان از اسرای اردوگاه‌های موصل بودند.» بعد از سه ماه، کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] برای بازدید به این اردوگاه آمدند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 11|اردوگاه شماره 11 (تکریت 11)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> [[اردوگاه تکریت 11|اردوگاه 11]] اوایل اسفند 1365 راه‌اندازی شد و اولین اسرای آن، متعلق به [https://wikidefa.ir/?id=qi1onrgc عملیات کربلای 4] بودند؛ سپس اسرای عملیات‌های دیگر ازجمله [https://defadocs.ir/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-5/ کربلای 5] و [https://old.aviny.com/Occasion/enghelab_jang/defaemoghaddas/93/amaliat/zamini/karbala-6/karbala.aspx?%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-6 کربلای 6] 6 و تعدادی غیرنظامی هم به آنها اضافه شدند که همگی ثبت‌نام‌نشده بودند. اردوگاه از دو قسمت تشکیل شده بود:<br /> <br /> 1- ساختمان اصلی: عراقی‌ها پس از [[رحلت امام خمینی]](ره)، تعدادی از [[اسرا]] را به اردوگاه 18 انتقال دادند. تعدادی از افسران نیروی زمینی ارتش هم در این اردوگاه حضور داشتند.<br /> <br /> 2- ملحق (قلعه): ملحق در جنوب غربی اردوگاه بود و اکثر مواقع به‌عنوان تبعیدگاه استفاده می‌شد. اسرای این قاطع متغیر بودند و تعدادی را به اردوگاه‌های دیگر، که مشخص نیست کدام اردوگاه‌ها بوده، انتقال دادند. اسرای این اردوگاه از پنجم تا هفتم شهریور 1369 به‌عنوان اولین [[اسرای مفقود]] به ایران بازگشتند. (← [[اردوگاه تکریت 11]])<br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه شماره 12 (تکریت 12)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه با اسرای عملیات‌های عراق طی عقب‌نشینی فاو، شلمچه، جزایر مجنون، زبیدات، شرهانی و [https://wikidefa.ir/?id=jy7zhn37 عملیات کربلای 7] ایران راه‌اندازی شد. از سه قسمت تشکیل شده بود:<br /> <br /> 1. قاطع یک و قاطع دو کاملاً شبیه هم بودند. در یکی از قاطع‌ها، اسرای ارتشی و در دیگری اسرای سپاه و بسیج را نگه‌داری می‌کردند. <br /> <br /> 2. ملحق: عمده اسرای این قسمت نیروهای ارتش و در منطقه زبیدات به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند. <br /> <br />     در تیر 1367 تعداد اسرای این اردوگاه به 4000 نفر رسید و اسرای آسایشگاه‌ها با مشکل کمبود جا مواجه بودند که طی آن تعدادی از [[اسرا]] را به ملحق منتقل کردند. «19 دی 1367، 200 اسیر را به [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه 16]] (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) انتقال دادند. 26 شهریور و 24 مهر 1368 نیز در هر مرحله 200 اسیر را به اردوگاه 18 بردند» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; و بدین‌ترتیب از تراکم آسایشگاه‌ها کاسته شد. حدود 70 نفر از اسرا، که کارهای عمومی اردوگاه ازجمله نظافت را انجام می‌دادند، در ساختمانی به نام حمایه اسکان داشتند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 14|اردوگاه شماره 14 (تکریت 14)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در کنار اردوگاه‌های 15 و 16 قرار داشت و با نیروهای ارتش، که اواخر بهار 1367 و عمدتاً در منطقه سومار به اسارت درآمدند، راه‌اندازی شد. در 1369 با موافقت فرمانده اردوگاه، با پولی که [[اسرا]] جمع‌آوری كرده بود، یک تنور داخل اردوگاه ساخته شد. آرد را هم اسرا می‌خریدند و روزانه یک نان لواش به هر اسیر داده می‌شد. تعدادی از اسرای این اردوگاه به اردوگاه 18 یا 20 منتقل شدند و از اردوگاه‌های دیگر، اسرایی را به اینجا آوردند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 15|اردوگاه شماره 15 (تکریت 15)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه با اسرایی تأسیس شد که شهریور 1367 و بعد از پذیرش قطعنامه به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمدند و ترکیبی از نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای غیرنظامی اردوگاه بودند. از دو قسمت کاملاً شبیه هم تشکیل شده بود. تا 6 ماه بعد از راه‌اندازی، هنوز [[حمام در اسارت|حمام]] در اردوگاه وجود نداشت و با همت خود [[اسرا]] ساخته شد. تعدادی از افراد گروهک [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D9%84%D9%82_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86) مجاهدین خلق] برای تبلیغات به این اردوگاه آمدند که با زدوخورد و درگیری مواجه شدند و مدتی بعد، آنها را از اردوگاه به مکان دیگری انتقال دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه شماره 16 (تکریت 16)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه اوایل آبان 1367 و با نیروهای ارتش، که در مناطق شرهانی و اطراف رودخانه دویرج به اسارت درآمده بودند، تأسیس شد. دو قسمت اصلی و ملحق داشت. بعدها تعدادی از [[اسرای اردوگاه تکریت 12|اسرای اردوگاه 12]] به این اردوگاه منتقل شدند. قسمت اصلی اردوگاه از پنج سوله بزرگ تشکیل شده بود. ملحق به اسم چهاردیواری بین اسرا مشهور و از قبل ساخته شده بود. «27خرداد 1368 تعدادی [[اسرای اردوگاه تکریت 12|اسیر اردوگاه 12]]، و 19(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 19]]) دی هم حدود 200 اسیر از همان اردوگاه به اینجا آوردند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; پنجم مرداد 1368 قسمت ملحق تخلیه شد و اسرای آن را دو گروه کردند. تعدادی را به قسمت اصلی و بقیه را به اردوگاه‌های 18(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 18]]) و 20 (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 20]])فرستاده و این مکان را به بیماران مبتلا به گال اختصاص دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه شماره 17 (تکریت 17)]]- ثبت‌نام‌شده ==<br /> [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17]] روزهای ابتدایی تیر 1368 تأسیس شد و «در مدت ده روز 1200 اسیر ثبت‌نام‌شده را از اردوگاه‌های رمادی، موصل و [[اردوگاه تکریت 5|اردوگاه 5]] به اینجا منتقل کردند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 17]])<br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 19|اردوگاه شماره 19 (تکریت 19)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه اواخر تابستان 1367 با اسارت افسران نیروی زمینی ارتش راه‌اندازی شد. در 1368 اسرا با موافقت عراقی‌ها یک نانوایی در قسمت جنوبی [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]] ساختند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 20|اردوگاه شماره 20 (تکریت 20)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در پی انتقال اسرا از اردوگاه‌های دیگر تکریت تأسیس شد و شامل دو قسمت مجزای A و B بود. اولین گروه [[اسرا]] از اردوگاه‌های 11(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 11]]) و 12 (← [[اردوگاه تکریت 12]])به قسمت A منتقل شدند. یکی از آسایشگاه‌های این قسمت، به بیماران مبتلا به گال اختصاص داشت. به‌همین‌علت بین اسرا به آسایشگاه گالی‌ها مشهور بود. قسمت B دی 1368 توسط اسرای قسمت A ساخته شد. بیشتر اسرای آن از [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه 16]] آمده بودند.<br /> <br /> د: استان دیالی به مرکزیت شهر بعقوبه در قسمت شرقی عراق و هم‌مرز با ایران بود.<br /> <br /> == [[اردوگاه بعقوبه|اردوگاه شماره 18 (بعقوبه)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در شهر بعقوبه در پادگان نظامی العباس قرار داشت و با انتقال اسرا از [[اردوگاه نهروان]] تأسیس شد. 15 مهر 1367 تعدادی اسیر از اردوگاه11(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 11]]) و 12(← [[اردوگاه تکریت 12]]) و 16 تکریت(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) را به اینجا منتقل کردند. پنجم مرداد 1368، ملحق اردوگاه 16 (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) را تخلیه و تعدادی را به قسمت اصلی این اردوگاه و بقیه را به اردوگاه دیگری فرستادند. 26 شهریور و 24 مهر 1368 نیز در دو نوبت اسرایی را از [[اردوگاه 12 تکریت]] به این مکان انتقال دادند. اردوگاه از سه قسمت اصلی، ملحق و قلعه تشکیل شده بود. [[اردوگاه بعقوبه|اردوگاه 18]] پرجمعیت‌ترین اردوگاه [[اسرا]] بود. <br /> <br /> ه‍: استان بغداد به مرکزیت شهر بغداد. [[اردوگاه نهروان]] در نزدیکی این شهر قرار داشت و به‌علت واقع شدن بین دو رود دجله و فرات، به نهروان معروف بود.<br /> <br /> == [[اردوگاه نهروان]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه تابستان 1367 در نزدیكی بغداد راه‌اندازی شد و شامل دو قسمت بود: A و B. اسرا ابتدا در قسمت A نگه‌داری شده و بعد از چند ماه به‌علت ازدیاد جمعیت این قسمت، تعدادی را به قسمت B فرستادند. پس از حدود 11 ماه از ورود [[اسرا]] به این اردوگاه، همگی را به اردوگاه 18 (← [[اردوگاه بعقوبه]])منتقل کردند. بدین‌ترتیب این اردوگاه تعطیل و اردوگاه 17 ( ←[[اردوگاه نهروان]])جدید با تركیبی از اسرای ثبت‌نام‌شده در منطقه تكریت تشكیل می‌شود.<br /> <br /> == [[مدیریت اردوگاه|مدیریت اردوگاه‌ها]] ==<br /> '''1. مسئولین عراقی'''<br /> <br /> به‌طور معمول همه اردوگاه‌های [[اسرا]] توسط یک افسر عراقی به‌عنوان فرمانده اردوگاه اداره می‌شد که درجه سروانی تا سرهنگی داشت. هر فرمانده، دارای حداقل دو معاون بود که در اداره اردوگاه به او کمک می‌کردند. یک افسر از [[استخبارات]] (سازمان اطلاعات) عراق هم در اردوگاه حضور داشت. اکثر این افسران به زبان فارسی مسلط بودند. درجه‌داران که در مرحله بعدی قرار داشتند در تماس نزدیک با [[اسرا]] بودند. در حقیقت، آنها اردوگاه را اداره و سیاست‌های ارتش عراق را در مورد [[اسرا|اسرای ایرانی]] اجرا می‌کردند.<br /> <br />  معمولاً سربازانی برای خدمت در اردوگاه [[اسرا]] انتخاب می‌شدند که در جنگ، پدر، برادر، اقوام یا دوستان خود را از دست داده بودند. بعضی از آنها هم یک یا چند نفر از اقوامشان در ایران اسیر بودند. ازطرف‌دیگر هم بعثی‌ها در تبلیغات خود ادعا می‌کردند که ایرانی‌ها اسرای عراقی را [[شکنجه]] می‌کنند. به‌همین‌علت سربازان عراقی درصدد تلافی برمی‌آمدند و هر نوع [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ای را به [[اسرا|اسرای ایرانی]] روا می‌داشتند. بیشتر این سربازان از بین اهل سنت انتخاب می‌شدند و از ساکنان شهرهای سنی‌نشین بودند و گاهی نیز سربازان شیعه به اردوگاه‌ها فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''2. نمایندگان اسرای ایرانی'''<br /> <br /> یک نفر از بین اسرای ایرانی به‌عنوان [[ارشد اردوگاه]] انتخاب می‌شد تا ضمن رسیدگی به امور داخلی آنان، برای احقاق حقوق [[اسرا]] با سربازان عراقی وارد مذاکره شود و با آنها تعامل داشته باشد. این فرد دارای یک معاون بود. اردوگاه‌هایی که از چند قسمت (بند یا قاطع) تشکیل می‌شدند، مثل اردوگاه‌های رمادی، هر قاطع هم دارای یک [[ارشد اردوگاه|ارشد]] (همراه یا معاون) بود. در غیر این‌صورت، بعد از [[ارشد اردوگاه]]، هر آسایشگاه برای خودش یک ارشد داشت. در برخی اردوگاه‌ها، عراقی‌ها افرادی را به‌عنوان [[ارشد اردوگاه]] و آسایشگاه‌ها انتخاب می‌کردند که پایبندی و تعهد آن‌چنانی نسبت به دیگر [[اسرا]] نداشتند و برای [[فرار]] از [[شکنجه]]، بیشتر از عراقی‌ها حرف‌شنوی داشتند تا به این وسیله اوضاع را کنترل کنند. اگر در مواردی هم با اصرار [[اسرا]]، ارشد با نظر آنها انتخاب می‌شد، با اذیت‌وآزار ازطرف عراقی‌ها همراه بود و همواره دنبال بهانه‌ای می‌گشتند تا فرد مزبور را برکنار کنند.<br /> <br /> '''3. [[جاسوسی|خبرچین‌ها]]'''<br /> <br /> تعداد معدودی از افراد در اردوگاه حضور داشتند که به دوستان اسیرشان پایبند نبودند و متعهد و مذهبی هم نبودند، اما توان تقابل مستقیم با دیگر [[اسرا]] را نداشتند و ترجیح می‌دادند پنهانی برای عراقی‌ها خبرچینی کنند. <br /> <br /> وظایف این خبرچین‌ها به شرح ذیل بود: شناسایی فرماندهان نظامی، جمع‌آوری خبر از فعالیت‌های روزانه [[اسرا]] و کلاس‌هایی که به‌صورت پنهانی برگزار می‌کردند، شناسایی و معرفی کسانی که رهبری اردوگاه و دیگر [[اسرا]] را به‌عهده داشتند(←[[جاسوسی]] )<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اردوگاه موصل 1]]<br /> * [[اردوگاه موصل 2]]<br /> * [[اردوگاه موصل 3]]<br /> * [[اردوگاه موصل 4]]<br /> * [[اردوگاه الانبار]]<br /> * [[اردوگاه نهروان]]<br /> * [[جاسوسی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == برای مطالعه بیشتر ==<br /> اشرافی، مرتضی (1393). «جنگ، اسرای حقوق بشردوستانه، عهدنامه ژنو، صلح، علوم سیاسی». تهران: پژوهشکده باقرالعلوم (ع).<br /> <br /> داعی، علی (1387). [[نقض حقوق اسیران جنگی ایرانی و مسئولیت بین‌المللی دولت عراق]]. تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان].<br /> <br /> ذكریایی، مریم‌سادات (1390). خاطرات آزادگان در لحظه تحویل سال. مازندران: کمیته تدوین و انتشارات کنگره سرداران و ده هزار شهید استان مازندران.<br /> <br /> ذكریایی، مریم‌سادات (1395). می‌شود از اینجا هم فرار کرد؟. خاطرات علی احدی‌نژاد، چ دوم، تهران: امینان.<br /> <br /> شریفی، اسماعیل (1378). تحول در اسارت. کمیسیون اداره اسرای جنگی، تهران: مؤسسه فرهنگی نشر رامین.<br /> <br /> عزیزی، مجتبی (1389). «نگاهی به وضعیت اسیران ایرانی در عراق.» تهران: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مقاله.قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://ensani.ir/fa/article/231961/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82<br /> <br /> عسگری، شاداب (1393). اسارت شقاوت مهرورزی، حدیث عزت و اقتدار. تهران: آتشبار وابسته به سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس ارتش جمهوری اسلامی ایران.<br /> <br /> محمدی ینگجه، عبداله (1394). تهاجم نرم و جنگ روانی در اسارت. اردبیل: خط هشت.<br /> <br /> http://dehnamaki.com<br /> <br /> '''مریم‌سادات ذكریایی'''<br /> [[رده:اردوگاه]]<br /> [[رده:اردوگاه العماره]]<br /> [[رده:اردوگاه الانبار]]<br /> [[رده:اردوگاه 17 (نهروان)]]<br /> [[رده:اردوگاه بعقوبه]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 5]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 11]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 12]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 14]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 15]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 16]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 20]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 17]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 19]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 1]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 2]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 3]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 4]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 1]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 2]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 3]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 10]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 13]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11680 2026-06-18T05:32:50Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>[[پرونده:اردوگاه.png|بندانگشتی|پراکندگی جغرافیایی اردوگاه ها]]<br /> '''محل نگه‌داری اكثریت [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی در عراق.'''<br /> <br /> اردوگاه در لغت به معنای محل تشکیل اردو، محل نگه‌داری [[آوارگان، اردوگاه|آوارگان]] و [[اسیران جنگ|اسرای جنگی]] است. در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]، [[اسرا|اسرای ایرانی]] پس از [[اسارت و اسیران|اسارت]] به دست سربازان عراقی، ابتدا برای [[قرنطینه در اسارت|قرنطینه]] و [[بازجویی در اسارت|بازجویی]] به زندان و سپس به اردوگاه منتقل می‌شدند. <br /> <br /> اسامی اسارتگاه‌ها&lt;ref&gt;قلعه‎‌قوند, فرزانه(1405).&lt;/ref&gt;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |استان<br /> |شهر<br /> |اردوگاه<br /> |سایر اسامی<br /> |سال تشکیل<br /> |موقعیت اسیران<br /> |وضعیت<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 1|موصل 1]]<br /> |موصل 2 قدیم، موصل بزرگ<br /> |مقطع اول: خرداد 1361/ مقطع دوم: مرداد 1361<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 2|موصل 2]]<br /> |موصل 1 قدیم، اردوگاه خیبری‌ها<br /> |مقطع اول: مهر 1359/ مقطع دوم: اسفند 1362<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 3|موصل 3]]<br /> |موصل 4 قدیم ، موصل کوچک / موصل شصت‌وهفتی‌ها (مقطع سوم)<br /> |مقطع اول: آذر 1362 / مقطع دوم: فروردین‌ 1363، مقطع سوم: تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |نینوا<br /> |موصل<br /> |[[اردوگاه موصل 4|موصل 4]]<br /> |موصل 3 قدیم/ حرس خمینی، پاسداران، مخربین<br /> |شهریور 1361<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]]<br /> |صلاح‌الدین ،افسران و خلبانان<br /> رهبران چهاردیواری (قسمت اسیران مفقود سال 1367)<br /> |مقطع اول: فروردین 1363<br /> مقطع دوم: 13 اردیبهشت 1366<br /> مقطع سوم: مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> ثبت‌نام‌شده<br /> ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |آشکار<br /> آشکار<br /> پنهان<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 1 ،اردوگاه(کمپ 6)|رمادی 6]]<br /> |رمادی 1<br /> |مقطع اول: مهر1359<br /> مقطع دوم: تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 2،اردوگاه(کمپ 7)|رمادی 7]]<br /> |رمادی 2<br /> بین‌القفصین <br /> اردوگاه اطفال<br /> |اسفند 1362<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[الانبار ،اردوگاه(اردوگاه 8 یا عنبر)|رمادی 8]]<br /> |الانبار<br /> عنبر<br /> |شهریور 1360<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[رمادی 3،اردوگاه(کمپ 9)|رمادی 9]]<br /> |رمادی 3<br /> بدریون (مقطع اول)<br /> |مقطع اول: اسفند 1363<br /> مقطع دوم: اردیبهشت 1365<br /> مقطع سوم: شهریور 1369 (اسیران بعقوبه)<br /> مقطع چهارم: شهریور 1370<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[اردوگاه رمادی 10|رمادی 10]]<br /> |_<br /> |مقطع اول: فروردین 1365<br /> مقطع دوم: شهریور 1375 <br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 11|تکریت 11]]<br /> |_<br /> |اسفند 1365<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 12|تکریت 12]]<br /> |_<br /> |اردیبهشت 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |الانبار<br /> |رمادی<br /> |[[اردوگاه رمادی 13|رمادی13]]<br /> |_<br /> |تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌شده<br /> |آشکار<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[تکریت ،اردوگاه 14|تکریت 14]]<br /> |_<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 15|تکریت 15]]<br /> |_<br /> |شهریور 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 16|تکریت 16]]<br /> |_<br /> |شهریور 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 17|تکریت 17]]<br /> |اردوگاه مخربین<br /> |تیر 1368<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |دیاله<br /> |بعقوبه<br /> |[[بعقوبه، اردوگاه 18|18 بعقوبه]]<br /> |بعقوبه<br /> |تیر 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 19|تکریت 19]]<br /> |_<br /> |مهر 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |صلاح‌الدین<br /> |تکریت<br /> |[[اردوگاه تکریت 20|تکریت 20]]<br /> |_<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |-<br /> |دیاله<br /> |نهروان<br /> |[[اردوگاه نهروان|نهروان]]<br /> |17 نهروان<br /> |مرداد 1367<br /> |ثبت‌نام‌نشده طی دوران اسارت<br /> |پنهان<br /> |}<br /> اردوگاه‌های محل نگه‌داری [[اسرا]] عمدتاً در سه منطقه قرار داشت:<br /> <br /> == استان نینوا در شمال عراق ==<br /> در استان نینوا در شمال عراق به مرکزیت موصل و در فاصله 15 کیلومتری این شهر، چهار اردوگاه وجود داشت. در ابتدا چهار اردوگاه این منطقه، به‌ترتیبِ راه‌اندازی شماره‌گذاری شده بودند، اما در سال‌های بعد عراقی‌ها شماره‌های این اردوگاه‌ها را تغییر دادند و به‌همین‌‌سبب استفاده از عباراتی همچون [[اردوگاه موصل 1]] قدیم یا جدید در خاطرات [[اسرا]] مشاهده می‌شود.برهمین‌اساس ملاک عنوان اردوگاه‌هایی که در دانش[[نامه]] ذکر شده است با توجه به آخرین نامگذاری آنها و تأیید [[صلیب سرخ]] می‌باشد. آب‌وهوای موصل در تابستان گرم و خشک و در زمستان همراه با سرمای شدید و بدون بارش برف بود. اردوگاه‌های موصل قلعه‌مانند بود و هر اردوگاه چهار برج در گوشه‌هایش داشت. آسایشگاه‌ها و اتاق‌ها در کنار و مابین برج‌ها قرار گرفته بودند و حیاط هم در وسط اردوگاه بود. ساختمان اردوگاه دو طبقه بود و ارتفاعش به ده متر می‌رسید. اسرا در طبقه اول نگه‌داری می‌شدند و طبقه دوم در اختیار عراقی‌ها بود. شکل اردوگاه‌های موصل تفاوتی نداشتند و تنها مساحتشان با هم فرق داشت. این اردوگاه‌ها معمولاً دارای: بهداری یا درمانگاه، فروشگاه ([[حانوت]])، خیاط‌خانه، کتابخانه، سلمانی (حلاقه)، داروخانه، [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]] و [[زندان انفرادی|سلول انفرادی]] بود. ذكر این نكته ضروری است كه مراد از فروشگاه، درمانگاه، كتابخانه و مانند آن معنای مصطلح امروزی، یعنی محلی تمیز، شیك و با [[امکانات|امكانات]] زیاد نیست. معمولاً این مكان‌ها بسیار محقّر و با كمترین [[امکانات|امكانات]] بودند.<br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 1]] ==<br /> [[اردوگاه موصل 1]] معروف به موصل بزرگه اواخر 1360 با ورود [[اسرا|اسرای جدید]] تأسیس شد. «26 و 23 خرداد 1361 پانصد اسیر [[اردوگاه عنبر(اردوگاه 8)]] را به اینجا انتقال دادند. 16 تیر همان ‌سال، 74 غیرنظامی را، که تا آن زمان اسارتشان مشخص نبود، از مکان نامعلومی به این اردوگاه آوردند. 10 مرداد هم حدود 450 اسیر عملیات رمضان و در روزهای بعد، بقیه اسرا تا 1200 نفر وارد این اردوگاه شدند. 25 آبان نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید كردند. اواسط اسفند 1362، تعداد 600 اسیر را به اردوگاه دیگری بردند و اسرای باقی‌مانده را در آسایشگاه‌های سمت راست جای دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خاجی، علی (1391). [[شرح قفس(کتاب)|شرح قفص]]. اردوگاه‌های اسیران، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،ص.259.&lt;/ref&gt;سپس اسرای [[اردوگاه موصل 2|موصل 2]] را به اینجا آوردند و آن اردوگاه خالی را به اسرای خیبر اختصاص دادند. نمایندگان کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] دوم تا چهارم خرداد 1363 از این اردوگاه بازدید کردند. در سال‌های بعد هم این انتقال‌ها در قالب تعداد کمتری ادامه داشت. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 2]] ==<br /> با ورود تعدادی اسیر غیرنظامی ساکن جنوب و شمال غرب ایران، ازجمله زنان و کودکان، که اواخر 1359 به اسارت عراقی‌ها درآمده بودند، این اردوگاه راه‌اندازی شد. برخی از آنها اعضای یک [[خانواده]] بودند و در آسایشگاه‌ [[خانواده|خانواده‌ها]] اسکان داده شدند. ابتدا 6 آسایشگاه داشت و به‌مرور زمان 8 آسایشگاه دیگر به آن اضافه شد. اسیرهای خیاط در اتاقی جداگانه می‌خوابیدند. بعضی از [[اسرا]] همیشه در خوابگاه بیماران بودند. پس از واقعه [[فرار]] دو نفر از [[اسرا]]، عراقی‌ها اسرای این اردوگاه را به دیگر اردوگاه‌ها منتقل کردند و اسفند 1362 اسرای [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%20%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9,%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA. عملیات خیبر] را به اینجا آوردند. به‌همین‌علت به اردوگاه خیبری‌ها مشهور شد. هفت هشت ماه بعد، نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید کردند و از [[اسرا]] ثبت‌نام به‌عمل آوردند. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 3]] ==<br /> [[اردوگاه موصل 3|موصل 3]] کوچک‌ترین اردوگاه این منطقه بود. عراقی‌ها چندبار تعدادی از [[اسرا]] را به این اردوگاه آوردند و پس از چند ماه، همگی را به اردوگاه‌های دیگر منتقل کردند. اولین گروه از [[اسرا]] زمستان 1361 و پس از درگیری [[اردوگاه موصل 2|موصل 2]] به اینجا آورده شدند و بعد به اردوگاه‌های دیگر فرستاده شدند. سال 1362 حدود 150 اسیر را از [[اردوگاه موصل 4|موصل 4]] آوردند و سه ماه بعد مجدداً به همان اردوگاه بردند که [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|مرحوم حاج‌آقا ابوترابی‌فرد]] هم جزو این افراد بود. «اوایل اردیبهشت 1363 حدود 200 اسیر به اینجا آورده شدند و پس از دو سه ماه 500 اسیر دیگر از [[اردوگاه موصل 4|موصل 4]] آمدند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> اولین بازدید نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه در تاریخ آذر یا دی 1362 بود. «پس از به [[اسارت و اسیران|اسارت]] گرفتن حدود 20 هزار [[اسیران جنگ|اسیر ایرانی]] در تابستان 1367، [[اسرای اردوگاه موصل 3|اسرای این اردوگاه]]، به دیگر اردوگاه‌های موصل منتقل شدند و حدود 900 [[اسیران جنگ|اسیر جدید]] را به اینجا آوردند.» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;گروه جدید [[اسرا]] تا مرداد 1369 در این مکان مستقر بودند. <br /> <br /> == [[اردوگاه موصل 4]] ==<br /> «[[اردوگاه موصل 4]]، شانزدهم شهریور 1361 با انتقال حدود 700 اسیر [[اردوگاه موصل 1]] راه‌اندازی شد.» چندین روز بعد، [[سید علی اکبر ابوترابی فرد|حجت‌الاسلام سید علی‌‌اکبر ابوترابی‌فرد]] به این اردوگاه وارد شد. و هنوز یک ماه نشده، [[صلیب سرخ|نمایندگان صلیب سرخ]]، از اردوگاه بازدید کردند. «22 بهمن همان سال حدود 500 اسیر [[اردوگاه موصل 1]] جدید که در [https://wikidefa.ir/?id=do9mgza3 عملیات‌های رمضان] و [https://wikidefa.ir/?page=result محرم] به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند، به اینجا منتقل شدند. اوایل اسفند 1362 نیز حدود 150 اسیر این اردوگاه به منطقه رمادی فرستاده شدند و در پی آن 600 اسیر [[اردوگاه موصل 2]] جدید، که در [https://defamoghaddas.ir/news/1976/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C والفجر مقدماتی] اسیر شده بودند، به این اردوگاه انتقال یافتند. آخرین جابه‌جایی این اردوگاه 16 اردیبهشت 1363 انجام شد که طی آن، حدود 500 اسیر به [[اردوگاه موصل 3|موصل 3]] منتقل شدند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == [[اردوگاه الانبار|استان الانبار]] ==<br /> اردوگاه‌هایی در استان الانبار قرار داشت، به مرکزیت شهر رمادی و در پادگان 14 رمضان ارتش عراق که یکی از بزرگ‌ترین پادگان‌های خاورمیانه بود. این پادگان حدود 5/1 کیلومتری شرق شهر رمادی بود و در شمال جاده‌ای که به مرز اردن می‌رسید. این منطقه دو فصل گرم و سرد و آب‌وهوای خشک و کویری داشت. اردوگاه‌های رمادی سه یا چهار ساختمان شبیه هم بود. هر ساختمان، که به آن قاطع می‌گفتند، در دو طبقه ساخته شدند. حیاط هر آسایشگاه در قسمت جنوب قرار داشت. در هر طبقه 4 آسایشگاه و دو اتاق کوچک بود. اتاق‌های کوچک هر طبقه برای خیاط‌خانه، سلمانی، کتابخانه، انبار وسایل یا مواد غذایی و فروشگاه، خوابگاه عوامل اجرایی اردوگاه مانند [[ارشد اردوگاه]] و [[زندان انفرادی]] استفاده می‌شد.<br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه شماره 6 (رمادی 1)]] ==<br /> «هنوز یک ماه از حمله عراق به ایران نگذشته بود که 700 ایرانی اسیر و در قاطع 1 [[اردوگاه رمادی 1]] جای داده شدند.» اولین بازدید کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه، سی‌ام مهر 1359 انجام گرفت. «زمستان 1359 که [[اسرای اردوگاه رمادی 1|اسرای این اردوگاه]] به 1300 نفر رسید، افراد را بین قاطع‌ها تقسیم کردند.» پس از حدود دو سال بین قاطع‌ها سیم‌خاردار کشیدند و دیگر تردد امکان‌پذیر نبود. تعدادی از [[اسرای اردوگاه رمادی 1|اسرای این اردوگاه]] در روزهای آغاز [[اسارت و اسیران|اسارت]]، به مکان نامعلومی منتقل شدند و تاکنون خبری از آنها به‌دست نیامده است. تعدادی غیرنظامی ازجمله 17 زن و افراد سالخورده هم در این اردوگاه حضور داشتند که در طول سه سال اول جنگ، آزاد شدند.عراقی‌ها تعدادی [[اسیران نوجوان و جوان|اسیر نوجوان]] را به اینجا منتقل کردند، در آسایشگاه‌های 17 و 18 اسکان دادند. «تیرماه 1367 همه اسرای قدیمی را به اردوگاه‌های دیگر رمادی بردند و 2400 اسیر جدید، که اکثرشان سربازان و درجه‌داران نیروی زمینی ارتش و ژاندارمری بودند، به این اردوگاه آوردند. اواسط پاییز همان سال، حدود 100 اسیر قدیمی [[اردوگاه رمادی 3|رمادی 3]] و [[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]] را به این اردوگاه انتقال دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ششم تیر 1368 نیز تعدادی از اسرا را به [[اردوگاه تکریت 17]] بردند. پس از آن تا زمان تبادل، دیگر نقل‌وانتقالی به آن صورت انجام نشد. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه شماره 7 (رمادی 2، بین‌القفصین)]] ==<br /> [[اردوگاه رمادی 2]]، بهار 1363 راه‌اندازی شد و اولین گروه اسرای آن، نوجوانان کم‌سن‌وسال بودند. این اردوگاه بین [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه 6]] (← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) و [[اردوگاه الانبار]] ([[عنبر]]) واقع شده و به‌همین‌علت به آن بین‌القفصین گفته می‌شد. برخی از اسرای [https://wikidefa.ir/?page=result عملیات‌ فتح‌المبین]، [https://wikidefa.ir/?page=result بیت‌المقدس] و [https://defamoghaddas.ir/news/1976/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C والفجر مقدماتی] از [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه 6]] (← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]] به اینجا منتقل شدند. «فروردین 1363 حدود 300 اسیر از [[اردوگاه موصل 1]] و عنبر را به اینجا آوردند و در قاطع 1 جای دادند. یکی دو ماه بعد، حدود 400 [[اسیران نوجوان و جوان|اسیر نوجوان]] [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1#:~:text=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%AE%DB%8C%D8%A8%D8%B1%20%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%20%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C%DA%A9,%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B2%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA. عملیات خیبر] را از [[اردوگاه موصل 2|اردوگاه موصل به قاطع 2]] این اردوگاه انتقال دادند. نمایندگان [[صلیب سرخ]]، 21 اسفند 1364 از این اردوگاه بازدید کردند. اردیبهشت 1365 همه اسرای اردوگاه 9 رمادی را به [[اردوگاه رمادی 2]] و عنبر (كمپ 7 و 8) (←[[اردوگاه الانبار]] )منتقل كردند و بیشتر آنها را به این اردوگاه آوردند، در قاطع 2 و 4 جای دادند که اسرای کم‌سن‌وسال در آن ساکن بودند. در 1376 حدود 200 اسیر قاطع 2 را به اردوگاه‌های 6 و 13 منتقل کردند. در همان سال، اسرای قدیمی اردوگاه 6 را در میان اردوگاه‌های منطقه پخش کردند و حدود 500 اسیر اردوگاه 6(← [[اردوگاه رمادی 1|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) را به قاطع 4 این اردوگاه انتقال دادند. اواخر پاییز هم 200 اسیر جدید را از اردوگاه 6(← [[اردوگاه رمادی 1 (کمپ 6)|اردوگاه رمادی 1(کمپ6)]]) آورده و در قاطع 2 جای دادند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; پس از آن تا زمان تبادل در 1369 تغییرات زیادی در ترکیب اسرای این اردوگاه پیش نیامد. <br /> <br /> == [[اردوگاه الانبار|اردوگاه شماره 8 (عنبر یا الانبار)]] ==<br /> این اردوگاه جزو اولین اردوگاه‌های راه‌اندازی‌شده بود. یکم شهریور 1360 اولین [[اسرا]] به اردوگاه عنبر آمدند و مهر همان سال هم نمایندگان [[صلیب سرخ]] از آن بازدید كردند. از 1360 به بعد، بیشتر افسران و خلبانان را به این اردوگاه انتقال دادند تا اینکه اسفند 1362 همه افسران را به منطقه تکریت بردند. 8 اسیر درمانگاه، که دچار قطع نخاع شده بودند، به همراه چهار زن امدادگر که سال 1361 به اینجا منتقل شده بودند، همگی 19 بهمن 1362 آزاد شدند و باقی [[اسرا]] تا 1369 در این اردوگاه باقی ماندند. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 3|اردوگاه شماره 9 (رمادی 3)]] ==<br /> این اردوگاه روزهای آخر اسفند 1363 راه‌اندازی شد. ابتدا حدود 290 اسیر [https://www.mfpa.ir/fa/news/8306/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C عملیات بدر] به اینجا منتقل و در قاطع 1 ساکن شدند. سال 1364 اسرای [https://defamoghaddas.ir/news/1984/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1 عملیات قادر]، [https://www.mfpa.ir/fa/news/8854/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B8%D9%81%D8%B1-%DB%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%85 ظفر](ها) و [https://wikidefa.ir/?id=ic6w6cqx قدس](ها) را به قاطع 2 آوردند و جای دادند. اولین بازدید نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه 24 تا 26 اردیبهشت 1364 انجام گرفت. روزهای سوم و چهارم اردیبهشت 1365، اردوگاه تخلیه شد و همه اسرایش را به اردوگاه‌های دیگر منتقل کردند. پس از چند روز، اسرای جدیدی را به این اردوگاه آوردند که در نتیجه اشغال مهران به دستِ عراق و [https://wikidefa.ir/?id=tffsyhlx عملیات کربلای 1] و [https://old.aviny.com/occasion/enghelab_jang/defaemoghaddas/93/amaliat/zamini/karbala-2/karbala.aspx?%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-2 کربلای 2] توسط ایران به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند. انتقال اسرای جدید تا اواسط زمستان 1365 ادامه داشت. دوم آبان 1365 نمایندگان [[صلیب سرخ]]، مجدداً از اسرای این اردوگاه ثبت‌نام به‌عمل آوردند. تیر 1367 تعدادی از اسرای اردوگاه را به [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17 تکریت]] فرستادند و بقیه [[اسرا]] سال 1369 آزاد شدند. «بعد از تخلیه کامل [[اسرای اردوگاه رمادی 3|اسرای این اردوگاه]]، عراقی‌ها 230 اسیر را، که از تحویل دادنشان به ایران خودداری کرده بود، به اینجا منتقل کردند.» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; بعد از گذشت دو ماه و پیگیری‌ها و مذاکرات ایران، 30 مهر 1369، اسرای مذکور را به ایران تحویل دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 10|اردوگاه شماره 10 (رمادی)]] ==<br /> این اردوگاه در روزهای ابتدایی 1365 با 200 اسیر عملیات والفجر 8 و والفجر 9 در رمادی راه‌اندازی شد. انتقال اسرای جدید تا اوایل زمستان 1366 ادامه داشت. [[اردوگاه رمادی 10|اردوگاه شماره 10]] بسیار شبیه اردوگاه 7 (← [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه رمادی 2)]]&lt;nowiki/&gt;بود. تقریباً همه اسرایی که به این اردوگاه آورده شدند، تا پایان [[اسارت و اسیران|اسارت]] باقی ماندند. تعدادی از افسران نیروی زمینی ارتش هم در این اردوگاه حضور داشتند و همراه دیگر افسران به [[اردوگاه تکریت 5|تکریت 5]] منتقل نشدند. نمایندگان[[صلیب سرخ]] اولین‌بار، مهر 1365 به این اردوگاه وارد شدند و در طول سه روز، از [[اسرا]] ثبت‌نام به‌عمل آوردند.<br /> <br /> == [[اردوگاه رمادی 13|اردوگاه شماره 13 (رمادی)]] ==<br /> اردوگاه 13 (← [[اردوگاه رمادی 13]])اوایل تیر 1367 و آخرین اردوگاه اسرا بود که بعد از پذیرش قطعنامه در منطقه رمادی راه‌اندازی شد. اسرای حمله عراق به مناطق جزایر مجنون یا غرب کرخه را در این اردوگاه اسکان دادند. عموم اسرا از سپاه و بسیج و نیروهای ارتش بودند. نمایندگان [[صلیب سرخ]] اواخر تابستان 1367 از اسرای اردوگاه ثبت‌نام به‌عمل آوردند. پاییز 1367 تعدادی از اسرای اردوگاه 7 (← [[اردوگاه رمادی 2|اردوگاه رمادی 2)]]&lt;nowiki/&gt;را به اینجا منتقل کردند و در تیر 1368 نیز تعدادی از اسرای این اردوگاه را به [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17 تکریت]] بردند. تا اوایل زمستان 1367 ارشد قاطع‌ها و آسایشگاه‌ها را عراقی‌ها تعیین می‌كردند، اما به دنبال [[اعتراض]] [[اسرا]]، انتخاب [[ارشد اردوگاه|ارشدها]] با نظر [[اسرا]] انجام می‌گرفت.<br /> <br /> == استان صلاح‌الدین به مرکزیت شهر تکریت ==<br /> استان صلاح‌الدین به مرکزیت شهر تکریت، در شمال بغداد واقع شده بود. ده اردوگاه اطراف شهر تکریت وجود داشت. دو اردوگاه مختص اسرای ثبت‌نام‌شده و[[صلیب سرخ]] تا واپسین روزهای تبادل اسرای ایرانی از وجود 8 اردوگاه دیگر بی‌خبر بود. اردوگاه‌های این منطقه، ساختمان‌های مشابهی نداشت و از چند اتاق تا سوله‌های بزرگ تشکیل شده بود. به‌همین‌علت ظرفیت پذیرش اسرای آنها بین 300 تا 5000 نفر متفاوت بود. این منطقه آب‌وهوای گرم و کویری داشت. حرارت هوا در تابستان بین چهل تا پنجاه درجه سانتی‌گراد و در زمستان نیز دمای هوا از صفر تا پنج درجه بود. اردوگاه‌های [[صلیب سرخ]] دیده اطراف تکریت عمدتاً دارای: خیاط‌خانه، [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]]، فروشگاه، سلمانی و [[درمانگاه]] بود. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 5|اردوگاه شماره 5 (تکریت 5)]] ==<br /> این اردوگاه در یک پادگان نظامی و در 20 کیلومتری شمال شهر تکریت واقع شده و دارای دو قسمت بود:<br /> <br /> A . محل اسکان افسران و خلبانان: اولین گروه افسران، فروردین 1363 به این اردوگاه منتقل شدند. تا قبل از آن افسران ثبت‌نام‌شده همراه دیگر [[اسرا]] در اردوگا‌های منطقه رمادی (الانبار) (← [[اردوگاه الانبار]]) نگه‌داری می‌شدند. اسفند 1362 اکثر این [[اسرا]] به [[استخبارات]] و پس از چند روز به [[اردوگاه تکریت 5]] فرستاده شدند. سیزدهم و چهاردهم مهر 1365 نمایندگان [[صلیب سرخ]] از این اردوگاه بازدید کردند. <br /> <br /> B. اردوگاه تنبیهی برای اسرای ثبت‌نام‌شده اردوگاه‌های موصل و رمادی: بهار 1366 اولین گروه [[اسرا]]، به این قسمت منتقل شدند. افرادی را که ازنظر عراقی‌ها نظم اردوگاه‌ را به هم می‌زدند یا نقش رهبری و هدایت [[اسرا]] را به‌عهده داشتند یا در اقداماتی مثل [[فرار]] یا زدوخورد دست داشتند، به این اردوگاه می‌آوردند که شامل نیروهای بسیجی، سپاه، ارتش و روحانیون بود. «13 اردیبهشت 1366 تعداد 151 اسیر را به این مکان آوردند که اکثرشان از اسرای اردوگاه‌های موصل بودند.» بعد از سه ماه، کمیته بین‌المللی [[صلیب سرخ]] برای بازدید به این اردوگاه آمدند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 11|اردوگاه شماره 11 (تکریت 11)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> [[اردوگاه تکریت 11|اردوگاه 11]] اوایل اسفند 1365 راه‌اندازی شد و اولین اسرای آن، متعلق به [https://wikidefa.ir/?id=qi1onrgc عملیات کربلای 4] بودند؛ سپس اسرای عملیات‌های دیگر ازجمله [https://defadocs.ir/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-5/ کربلای 5] و [https://old.aviny.com/Occasion/enghelab_jang/defaemoghaddas/93/amaliat/zamini/karbala-6/karbala.aspx?%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-6 کربلای 6] 6 و تعدادی غیرنظامی هم به آنها اضافه شدند که همگی ثبت‌نام‌نشده بودند. اردوگاه از دو قسمت تشکیل شده بود:<br /> <br /> 1- ساختمان اصلی: عراقی‌ها پس از [[رحلت امام خمینی]](ره)، تعدادی از [[اسرا]] را به اردوگاه 18 انتقال دادند. تعدادی از افسران نیروی زمینی ارتش هم در این اردوگاه حضور داشتند.<br /> <br /> 2- ملحق (قلعه): ملحق در جنوب غربی اردوگاه بود و اکثر مواقع به‌عنوان تبعیدگاه استفاده می‌شد. اسرای این قاطع متغیر بودند و تعدادی را به اردوگاه‌های دیگر، که مشخص نیست کدام اردوگاه‌ها بوده، انتقال دادند. اسرای این اردوگاه از پنجم تا هفتم شهریور 1369 به‌عنوان اولین [[اسرای مفقود]] به ایران بازگشتند. (← [[اردوگاه تکریت 11]])<br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه شماره 12 (تکریت 12)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه با اسرای عملیات‌های عراق طی عقب‌نشینی فاو، شلمچه، جزایر مجنون، زبیدات، شرهانی و [https://wikidefa.ir/?id=jy7zhn37 عملیات کربلای 7] ایران راه‌اندازی شد. از سه قسمت تشکیل شده بود:<br /> <br /> 1. قاطع یک و قاطع دو کاملاً شبیه هم بودند. در یکی از قاطع‌ها، اسرای ارتشی و در دیگری اسرای سپاه و بسیج را نگه‌داری می‌کردند. <br /> <br /> 2. ملحق: عمده اسرای این قسمت نیروهای ارتش و در منطقه زبیدات به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمده بودند. <br /> <br />     در تیر 1367 تعداد اسرای این اردوگاه به 4000 نفر رسید و اسرای آسایشگاه‌ها با مشکل کمبود جا مواجه بودند که طی آن تعدادی از [[اسرا]] را به ملحق منتقل کردند. «19 دی 1367، 200 اسیر را به [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه 16]] (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) انتقال دادند. 26 شهریور و 24 مهر 1368 نیز در هر مرحله 200 اسیر را به اردوگاه 18 بردند» &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; و بدین‌ترتیب از تراکم آسایشگاه‌ها کاسته شد. حدود 70 نفر از اسرا، که کارهای عمومی اردوگاه ازجمله نظافت را انجام می‌دادند، در ساختمانی به نام حمایه اسکان داشتند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 14|اردوگاه شماره 14 (تکریت 14)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در کنار اردوگاه‌های 15 و 16 قرار داشت و با نیروهای ارتش، که اواخر بهار 1367 و عمدتاً در منطقه سومار به اسارت درآمدند، راه‌اندازی شد. در 1369 با موافقت فرمانده اردوگاه، با پولی که [[اسرا]] جمع‌آوری كرده بود، یک تنور داخل اردوگاه ساخته شد. آرد را هم اسرا می‌خریدند و روزانه یک نان لواش به هر اسیر داده می‌شد. تعدادی از اسرای این اردوگاه به اردوگاه 18 یا 20 منتقل شدند و از اردوگاه‌های دیگر، اسرایی را به اینجا آوردند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 15|اردوگاه شماره 15 (تکریت 15)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه با اسرایی تأسیس شد که شهریور 1367 و بعد از پذیرش قطعنامه به [[اسارت و اسیران|اسارت]] درآمدند و ترکیبی از نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای غیرنظامی اردوگاه بودند. از دو قسمت کاملاً شبیه هم تشکیل شده بود. تا 6 ماه بعد از راه‌اندازی، هنوز [[حمام در اسارت|حمام]] در اردوگاه وجود نداشت و با همت خود [[اسرا]] ساخته شد. تعدادی از افراد گروهک [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D9%84%D9%82_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%86) مجاهدین خلق] برای تبلیغات به این اردوگاه آمدند که با زدوخورد و درگیری مواجه شدند و مدتی بعد، آنها را از اردوگاه به مکان دیگری انتقال دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه شماره 16 (تکریت 16)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه اوایل آبان 1367 و با نیروهای ارتش، که در مناطق شرهانی و اطراف رودخانه دویرج به اسارت درآمده بودند، تأسیس شد. دو قسمت اصلی و ملحق داشت. بعدها تعدادی از [[اسرای اردوگاه تکریت 12|اسرای اردوگاه 12]] به این اردوگاه منتقل شدند. قسمت اصلی اردوگاه از پنج سوله بزرگ تشکیل شده بود. ملحق به اسم چهاردیواری بین اسرا مشهور و از قبل ساخته شده بود. «27خرداد 1368 تعدادی [[اسرای اردوگاه تکریت 12|اسیر اردوگاه 12]]، و 19(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 19]]) دی هم حدود 200 اسیر از همان اردوگاه به اینجا آوردند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; پنجم مرداد 1368 قسمت ملحق تخلیه شد و اسرای آن را دو گروه کردند. تعدادی را به قسمت اصلی و بقیه را به اردوگاه‌های 18(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 18]]) و 20 (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 20]])فرستاده و این مکان را به بیماران مبتلا به گال اختصاص دادند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه شماره 17 (تکریت 17)]]- ثبت‌نام‌شده ==<br /> [[اردوگاه تکریت 17|اردوگاه 17]] روزهای ابتدایی تیر 1368 تأسیس شد و «در مدت ده روز 1200 اسیر ثبت‌نام‌شده را از اردوگاه‌های رمادی، موصل و [[اردوگاه تکریت 5|اردوگاه 5]] به اینجا منتقل کردند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 17]])<br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 19|اردوگاه شماره 19 (تکریت 19)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه اواخر تابستان 1367 با اسارت افسران نیروی زمینی ارتش راه‌اندازی شد. در 1368 اسرا با موافقت عراقی‌ها یک نانوایی در قسمت جنوبی [[آشپزخانه در اسارت|آشپزخانه]] ساختند. <br /> <br /> == [[اردوگاه تکریت 20|اردوگاه شماره 20 (تکریت 20)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در پی انتقال اسرا از اردوگاه‌های دیگر تکریت تأسیس شد و شامل دو قسمت مجزای A و B بود. اولین گروه [[اسرا]] از اردوگاه‌های 11(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 11]]) و 12 (← [[اردوگاه تکریت 12]])به قسمت A منتقل شدند. یکی از آسایشگاه‌های این قسمت، به بیماران مبتلا به گال اختصاص داشت. به‌همین‌علت بین اسرا به آسایشگاه گالی‌ها مشهور بود. قسمت B دی 1368 توسط اسرای قسمت A ساخته شد. بیشتر اسرای آن از [[اردوگاه تکریت 16|اردوگاه 16]] آمده بودند.<br /> <br /> د: استان دیالی به مرکزیت شهر بعقوبه در قسمت شرقی عراق و هم‌مرز با ایران بود.<br /> <br /> == [[اردوگاه بعقوبه|اردوگاه شماره 18 (بعقوبه)]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه در شهر بعقوبه در پادگان نظامی العباس قرار داشت و با انتقال اسرا از [[اردوگاه نهروان]] تأسیس شد. 15 مهر 1367 تعدادی اسیر از اردوگاه11(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 11]]) و 12(← [[اردوگاه تکریت 12]]) و 16 تکریت(← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) را به اینجا منتقل کردند. پنجم مرداد 1368، ملحق اردوگاه 16 (← [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه تکریت 16]]) را تخلیه و تعدادی را به قسمت اصلی این اردوگاه و بقیه را به اردوگاه دیگری فرستادند. 26 شهریور و 24 مهر 1368 نیز در دو نوبت اسرایی را از [[اردوگاه 12 تکریت]] به این مکان انتقال دادند. اردوگاه از سه قسمت اصلی، ملحق و قلعه تشکیل شده بود. [[اردوگاه بعقوبه|اردوگاه 18]] پرجمعیت‌ترین اردوگاه [[اسرا]] بود. <br /> <br /> ه‍: استان بغداد به مرکزیت شهر بغداد. [[اردوگاه نهروان]] در نزدیکی این شهر قرار داشت و به‌علت واقع شدن بین دو رود دجله و فرات، به نهروان معروف بود.<br /> <br /> == [[اردوگاه نهروان]]- ثبت‌نام‌نشده ==<br /> این اردوگاه تابستان 1367 در نزدیكی بغداد راه‌اندازی شد و شامل دو قسمت بود: A و B. اسرا ابتدا در قسمت A نگه‌داری شده و بعد از چند ماه به‌علت ازدیاد جمعیت این قسمت، تعدادی را به قسمت B فرستادند. پس از حدود 11 ماه از ورود [[اسرا]] به این اردوگاه، همگی را به اردوگاه 18 (← [[اردوگاه بعقوبه]])منتقل کردند. بدین‌ترتیب این اردوگاه تعطیل و اردوگاه 17 ( ←[[اردوگاه نهروان]])جدید با تركیبی از اسرای ثبت‌نام‌شده در منطقه تكریت تشكیل می‌شود.<br /> <br /> == [[مدیریت اردوگاه|مدیریت اردوگاه‌ها]] ==<br /> '''1. مسئولین عراقی'''<br /> <br /> به‌طور معمول همه اردوگاه‌های [[اسرا]] توسط یک افسر عراقی به‌عنوان فرمانده اردوگاه اداره می‌شد که درجه سروانی تا سرهنگی داشت. هر فرمانده، دارای حداقل دو معاون بود که در اداره اردوگاه به او کمک می‌کردند. یک افسر از [[استخبارات]] (سازمان اطلاعات) عراق هم در اردوگاه حضور داشت. اکثر این افسران به زبان فارسی مسلط بودند. درجه‌داران که در مرحله بعدی قرار داشتند در تماس نزدیک با [[اسرا]] بودند. در حقیقت، آنها اردوگاه را اداره و سیاست‌های ارتش عراق را در مورد [[اسرا|اسرای ایرانی]] اجرا می‌کردند.<br /> <br />  معمولاً سربازانی برای خدمت در اردوگاه [[اسرا]] انتخاب می‌شدند که در جنگ، پدر، برادر، اقوام یا دوستان خود را از دست داده بودند. بعضی از آنها هم یک یا چند نفر از اقوامشان در ایران اسیر بودند. ازطرف‌دیگر هم بعثی‌ها در تبلیغات خود ادعا می‌کردند که ایرانی‌ها اسرای عراقی را [[شکنجه]] می‌کنند. به‌همین‌علت سربازان عراقی درصدد تلافی برمی‌آمدند و هر نوع [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ای را به [[اسرا|اسرای ایرانی]] روا می‌داشتند. بیشتر این سربازان از بین اهل سنت انتخاب می‌شدند و از ساکنان شهرهای سنی‌نشین بودند و گاهی نیز سربازان شیعه به اردوگاه‌ها فرستاده می‌شدند.<br /> <br /> '''2. نمایندگان اسرای ایرانی'''<br /> <br /> یک نفر از بین اسرای ایرانی به‌عنوان [[ارشد اردوگاه]] انتخاب می‌شد تا ضمن رسیدگی به امور داخلی آنان، برای احقاق حقوق [[اسرا]] با سربازان عراقی وارد مذاکره شود و با آنها تعامل داشته باشد. این فرد دارای یک معاون بود. اردوگاه‌هایی که از چند قسمت (بند یا قاطع) تشکیل می‌شدند، مثل اردوگاه‌های رمادی، هر قاطع هم دارای یک [[ارشد اردوگاه|ارشد]] (همراه یا معاون) بود. در غیر این‌صورت، بعد از [[ارشد اردوگاه]]، هر آسایشگاه برای خودش یک ارشد داشت. در برخی اردوگاه‌ها، عراقی‌ها افرادی را به‌عنوان [[ارشد اردوگاه]] و آسایشگاه‌ها انتخاب می‌کردند که پایبندی و تعهد آن‌چنانی نسبت به دیگر [[اسرا]] نداشتند و برای [[فرار]] از [[شکنجه]]، بیشتر از عراقی‌ها حرف‌شنوی داشتند تا به این وسیله اوضاع را کنترل کنند. اگر در مواردی هم با اصرار [[اسرا]]، ارشد با نظر آنها انتخاب می‌شد، با اذیت‌وآزار ازطرف عراقی‌ها همراه بود و همواره دنبال بهانه‌ای می‌گشتند تا فرد مزبور را برکنار کنند.<br /> <br /> '''3. [[جاسوسی|خبرچین‌ها]]'''<br /> <br /> تعداد معدودی از افراد در اردوگاه حضور داشتند که به دوستان اسیرشان پایبند نبودند و متعهد و مذهبی هم نبودند، اما توان تقابل مستقیم با دیگر [[اسرا]] را نداشتند و ترجیح می‌دادند پنهانی برای عراقی‌ها خبرچینی کنند. <br /> <br /> وظایف این خبرچین‌ها به شرح ذیل بود: شناسایی فرماندهان نظامی، جمع‌آوری خبر از فعالیت‌های روزانه [[اسرا]] و کلاس‌هایی که به‌صورت پنهانی برگزار می‌کردند، شناسایی و معرفی کسانی که رهبری اردوگاه و دیگر [[اسرا]] را به‌عهده داشتند(←[[جاسوسی]] )<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اردوگاه موصل 1]]<br /> * [[اردوگاه موصل 2]]<br /> * [[اردوگاه موصل 3]]<br /> * [[اردوگاه موصل 4]]<br /> * [[اردوگاه الانبار]]<br /> * [[اردوگاه نهروان]]<br /> * [[جاسوسی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == برای مطالعه بیشتر ==<br /> اشرافی، مرتضی (1393). «جنگ، اسرای حقوق بشردوستانه، عهدنامه ژنو، صلح، علوم سیاسی». تهران: پژوهشکده باقرالعلوم (ع).<br /> <br /> داعی، علی (1387). [[نقض حقوق اسیران جنگی ایرانی و مسئولیت بین‌المللی دولت عراق]]. تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان].<br /> <br /> ذكریایی، مریم‌سادات (1390). خاطرات آزادگان در لحظه تحویل سال. مازندران: کمیته تدوین و انتشارات کنگره سرداران و ده هزار شهید استان مازندران.<br /> <br /> ذكریایی، مریم‌سادات (1395). می‌شود از اینجا هم فرار کرد؟. خاطرات علی احدی‌نژاد، چ دوم، تهران: امینان.<br /> <br /> شریفی، اسماعیل (1378). تحول در اسارت. کمیسیون اداره اسرای جنگی، تهران: مؤسسه فرهنگی نشر رامین.<br /> <br /> عزیزی، مجتبی (1389). «نگاهی به وضعیت اسیران ایرانی در عراق.» تهران: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، مقاله.قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://ensani.ir/fa/article/231961/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82<br /> <br /> عسگری، شاداب (1393). اسارت شقاوت مهرورزی، حدیث عزت و اقتدار. تهران: آتشبار وابسته به سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس ارتش جمهوری اسلامی ایران.<br /> <br /> محمدی ینگجه، عبداله (1394). تهاجم نرم و جنگ روانی در اسارت. اردبیل: خط هشت.<br /> <br /> http://dehnamaki.com<br /> <br /> '''مریم‌سادات ذكریایی'''<br /> [[رده:اردوگاه]]<br /> [[رده:اردوگاه العماره]]<br /> [[رده:اردوگاه الانبار]]<br /> [[رده:اردوگاه 17 (نهروان)]]<br /> [[رده:اردوگاه بعقوبه]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 5]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 11]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 12]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 14]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 15]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 16]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 20]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 17]]<br /> [[رده:اردوگاه تکریت 19]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 1]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 2]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 3]]<br /> [[رده:اردوگاه موصل 4]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 1]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 2]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 3]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 10]]<br /> [[رده:اردوگاه رمادی 13]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B5%D9%84_%D8%A8%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C&diff=11679 2026-06-18T05:15:49Z

<p>Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */</p> <hr /> <div>[[نوروز 1368 در اسارتگاه تکریت 16|نوروز]] در سال‌های [[اسارت و اسیران|اسارت]] رزمندگان ایرانی دراسارتگاه‌های عراق، تنها یک آیین ملی برای آغاز سال نو نبود، بلکه به فرصتی برای حفظ هویت فرهنگی، تقویت همبستگی جمعی و بازسازی روحیه [[اسیران جنگ|اسیران]] تبدیل می‌شد. یکی از مهم‌ترین روایت‌های به‌جا مانده از این تجربه، سخنرانی‌های حجت‌الاسلام [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|سید علی‌اکبر ابوترابی]] در نوروزهای سال‌های ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ در اسارتگاه موصل عراق است که در جلد اول کتاب [[منشور پاکی و خدمتگزاری]] گردآوری و منتشر شده است.<br /> <br /> == سید آزادگان مرحوم علی اکبر ابوترابی ==<br /> [[سید آزادگان]] حاج آقا ابوترابی در نوروز سال ۱۳۶۴، با اشاره به سنت دیرینه ایرانیان در دید و بازدیدهای نوروزی، این ایام را فرصتی برای گسترش صفا، همدلی و نزدیکی دل‌ها دانست. او تأکید کرد که حتی در شرایط سخت [[اسارت و اسیران|اسارت]]، حفظ روحیه شادی، ارتباط و صمیمیت میان [[اسیران جنگ|اسیران]]، ادامه همان سنت انسانی و فرهنگی [[مناسبت ملی عید نوروز|نوروز]] است. در عین حال، وی [[مناسبت ملی عید نوروز|نوروز]] را فرصتی برای توجه به مفهوم «وظیفه‌مداری» و بندگی خداوند معرفی کرد و معتقد بود که انسان آزاده باید در مسیر حق، بدون وابستگی به نتایج ظاهری، به وظیفه اخلاقی و دینی خود عمل کند.<br /> <br /> در سخنرانی نوروز سال ۱۳۶۵، محور اصلی سخنان او محبت و خدمت به انسان‌ها بود. [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] مراسم دید و بازدید و تلاش [[اسیران جنگ|اسیران]] برای ایجاد شادی در میان هم‌بندان خود را عملی ارزشمند و نوعی عبادت تلقی می‌کرد. او معتقد بود جامعه‌ای که بر پایه محبت و گذشت شکل گیرد، حتی در سخت‌ترین شرایط نیز از آرامش و استحکام برخوردار خواهد بود. در این نگاه، اسارتگاه [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] می‌توانست به فضایی برای تمرین نوع‌دوستی و خدمت تبدیل شود.<br /> <br /> وی همچنین محبت را محدود به مرزهای اعتقادی و ملی نمی‌دانست و با نقل خاطراتی از رفتار [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی با برخی نظامیان عراقی، نشان می‌داد که اخلاق و مهربانی می‌تواند حتی در فضای دشمنی و [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] نیز موجب تغییر نگاه انسان‌ها نسبت به یکدیگر شود.<br /> <br /> در نوروز سال ۱۳۶۶، [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] با تکیه بر دعای تحویل سال، آغاز سال جدید را زمانی برای محاسبه نفس و بازنگری در رفتارهای فردی و اجتماعی دانست. مهم‌ترین موضوع مورد تأکید او، شیوه رابطه انسان با دیگر انسان‌ها بود. وی بر کرامت ذاتی همه انسان‌ها، فارغ از دین، ملیت و جایگاه اجتماعی تأکید داشت و هرگونه توهین، تحقیر و تضییع حقوق دیگران را ناسازگار با تعالیم دینی و اخلاق انسانی می‌دانست.<br /> <br /> بر اساس این سه سخنرانی، [[سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد در اسارتگاه موصل|نوروز]] در اسارتگاه موصل از یک مناسبت تقویمی فراتر می‌رود و به نمادی از [[مقاومت]] معنوی، حفظ هویت فرهنگی و پاسداری از ارزش‌های انسانی تبدیل می‌شود. در نگاه [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]]، آزادی تنها به رهایی از دیوارهای اسارتگاه محدود نبود، بلکه آزادی حقیقی در رهایی انسان از کینه، خودخواهی و بی‌تفاوتی نسبت به رنج دیگران معنا می‌یافت&lt;ref&gt;رحمانیان، عبدالمجید (1390). [[منشور پاکی و خدمتگزاری]], تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان], جلد 1، بخش سخنرانی‌های نوروز سال‌های ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶. ص. 140-242- 440&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد در اسارتگاه موصل]]<br /> * [[منشور پاکی و خدمتگزاری]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''عبدالمجید رحمانیان'''<br /> [[رده:مناسبت ملی عید نوروز]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2_%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B4_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D9%81%D8%B1%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B5%D9%84&diff=11678 2026-06-18T05:09:15Z

<p>Marjan-khanlari: /* محتوای سخنرانی */</p> <hr /> <div>سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ [[سید علی اکبر ابوترابی فرد|سید علی اکبر ابوترابی]]، یکی از سخنرانی‌های تاثیرگذار [[دوران اسارت سید آزادگان|دوران اسارت]] آزادگان ایرانی در اسارتگاه‌های عراق است. این سخنرانی که در شرایط سخت [[اسارت و اسیران|اسارت]] و در آستانه سال نو ایراد شد، به تبیین مفاهیم عمیق دینی چون عبودیت، وظیفه‌مداری، شوق بندگی و [[مقاومت]] در برابر سختی‌ها می‌پردازد و نقش مهمی در حفظ روحیه و انسجام [[اسیران جنگ|اسیران]] ایفا کرد.<br /> <br /> == زمینه‌های سخنرانی ==<br /> پس از آغاز [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]، [[سید علی اکبر ابوترابی فرد]] که از مبارزان پیش از انقلاب و از یاران نزدیک دکتر مصطفی چمران بود، در آذر ماه ۱۳۵۹ در منطقه غرب کشور به اسارت نیروهای بعثی درآمد . او [[دوران اسارت سید آزادگان|دوران اسارت]] خود را در چند اسارتگاه‌ مختلف از جمله موصل سپری کرد و به دلیل منش اخلاقی، دانش دینی و توانایی بالای رهبری، به سرعت به عنوان یک مرجع معنوی و روحیه‌بخش برای دیگر [[اسیران جنگ|اسیران]] مطرح شد. سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ در اسارتگاه موصل در شرایطی ایراد شد که [[اسارت و اسیران|اسارت]] طولانی و فشارهای روحی و جسمی، طاقت بسیاری از آزادگان را تحلیل برده بود.<br /> <br /> == محتوای سخنرانی ==<br /> حاج آقا [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] در این سخنرانی که با استقبال پرشور [[اسیران جنگ|اسیران]] همراه بود، با بهره‌گیری از آیات و روایات و سیره معصومین&lt;sup&gt;(ع)&lt;/sup&gt;، به چند محور اساسی می‌پردازد:<br /> <br /> === 1. تبریک نوروز و پیوند آن با سنت‌های دینی ===<br /> [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] سخن خود را با تبریک عید نوروز آغاز می‌کند و آن را &quot;یوم‌الله&quot; می‌خواند. او با اشاره به سنت دید و بازدید بزرگان دین و مراجع تقلید از جمله امام خمینی&lt;sup&gt;(ره)&lt;/sup&gt;، شاد بودن و تقویت روابط را امری صحیح و پسندیده می‌داند و سعی می‌کند این آیین ملی را در چارچوب ارزش‌های دینی معنا کند.<br /> <br /> === 2. تبیین فلسفه جنگ و مقاومت: معیار &quot;وظیفه&quot; نه &quot;پیروزی&quot; ===<br /> مهم‌ترین بخش این سخنرانی، تبیین دیدگاه امام خمینی&lt;sup&gt;(ره)&lt;/sup&gt; در مورد جنگ است. [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] نقل می‌کند: &lt;blockquote&gt;«بعضی‌ها خیال می‌کنند ما چشم به پیروزی دوخته‌ایم و دل به آن بسته‌ایم. خیر. ما به حکم وظیفه داریم می‌جنگیم.» او این نگاه را فصل ممیز امت اسلام از سایر مکاتب می‌داند؛ امتی که بر اساس &quot;وظیفه بندگی&quot; عمل می‌کند و نگران نتیجه نیست. او تأکید می‌کند کسی که بر اساس وظیفه و خط مشی حکیمانه الهی حرکت کند، ضرر نخواهد کرد. برای اثبات این مدعا به سخن حضرت علی اکبر در روز عاشورا استناد می‌کند: «اگر ما بر حقیم، ما را از کشته شدن چه باک!»&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === 3. ترسیم ویژگی‌های انسان وظیفه‌شناس ===<br /> او با معرفی چهره‌هایی چون بلال حبشی، ویژگی انسان مؤمنی که بر اساس رضای خدا حرکت می‌کند را &quot;اثر نپذیرفتن از سردی و گرمی دنیا&quot; و تغییر نکردن مانند جیوه معرفی می‌کند. به گفته او، چنین انسانی دوستی و دشمنی خود را در مسیر رضای خدا تنظیم می‌کند و از خودپرستی خارج می‌شود.<br /> <br /> === 4. شوق بندگی؛ اوج کمال انسانی ===<br /> [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] در ادامه به مفهوم &quot;شوق قلبی به خدا&quot; می‌پردازد. او تأکید می‌کند که تحمل سختی‌های زندگی و مصائب، جز با داشتن شوق بندگی ممکن نیست و نمونه آن را در استقامت بلال می‌داند. وی از [[اسیران جنگ|اسیران]] می‌خواهد که دلبسته امور مادی نباشند و با تفکر در خلقت و الطاف الهی، محبت و شوق خدا را در دل خود افزایش دهند.<br /> <br /> او نشانه این شوق را آرامش گرفتن از یاد محبوب و خدمت به بندگان خدا می‌داند و تصریح می‌کند: <br /> <br /> «خدمت به بندگان خدا همان، به خدمت خدا در آمدن است.»<br /> <br /> === 5. پرهیز از گناه و میل به پاکی ===<br /> [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] در بخش پایانی سخنرانی به موضوع گناه می‌پردازد و آن را عاملی برای از بین بردن شوق قلبی معرفی می‌کند. سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ حاج آقا [[سید علی اکبر ابو ترابی فرد|ابوترابی]] در اسارتگاه موصل، تنها یک سخنرانی مناسبتی ساده نبود، بلکه یک &quot;درس [[مقاومت]]&quot; و &quot;منشور معنوی&quot; برای عبور از بحران [[اسارت و اسیران|اسارت]] بود. <br /> <br /> او با این سخنان [[اسارت و اسیران|اسارت]] را بازتعریف کرد او رنج بی‌پایان [[دوران اسارت سید آزادگان|دوران اسارت]] را به جایگاهی برای خودسازی و تقرب الهی تبدیل نمود.  روحیه ایستادگی را تقویت کرد و با تأکید بر &quot;وظیفه&quot; به جای &quot;نتیجه&quot;، [[اسیران جنگ|اسیران]] را از سرخوردگی ناشی از طولانی شدن [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و [[اسارت و اسیران|اسارت]] نجات داد. با دعوت به خدمت به بندگان خدا و تقویت روابط انسانی، جامعه [[اسیران جنگ|اسیران]] را در برابر تفرقه‌افکنی دشمن انسجام بخشید&lt;ref&gt;رحمانیان، عبدالمجید (1390). [[منشور پاکی و خدمتگزاری]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[منشور پاکی و خدمتگزاری]]<br /> <br /> * [[مناسبت ملی عید نوروز]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:دوران اسارت سید آزادگان]]<br /> [[رده:اقدامات و مواضع سیاسی سید آزادگان]]<br /> [[رده:عرصه های سیاسی زندگی سید آزادگان]]<br /> &lt;references /&gt;'''عبدالمجید رحمانیان'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B5%D9%84_%D8%A8%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C&diff=11677 2026-06-18T05:09:06Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «نوروز در سال‌های اسارت رزمندگان ایرانی دراسارتگاه های عراق، تنها یک آیین ملی برای آغاز سال نو نبود، بلکه به فرصتی برای حفظ هویت فرهنگی، تقویت همبستگی جمعی و بازسازی روحیه اسیران تبدیل می‌شد. یکی از مهم‌ترین روایت‌های به‌جا مانده از این تج...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>نوروز در سال‌های اسارت رزمندگان ایرانی دراسارتگاه های عراق، تنها یک آیین ملی برای آغاز سال نو نبود، بلکه به فرصتی برای حفظ هویت فرهنگی، تقویت همبستگی جمعی و بازسازی روحیه اسیران تبدیل می‌شد. یکی از مهم‌ترین روایت‌های به‌جا مانده از این تجربه، سخنرانی‌های حجت‌الاسلام سید علی‌اکبر ابوترابی در نوروزهای سال‌های ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ در اسارتگاه موصل عراق است که در جلد اول کتاب منشور پاکی و خدمتگزاری گردآوری و منتشر شده است.<br /> <br /> == سید آزادگان مرحوم علی اکبر ابوترابی ==<br /> [[سید آزادگان]] حاج آقا ابوترابی در نوروز سال ۱۳۶۴، با اشاره به سنت دیرینه ایرانیان در دید و بازدیدهای نوروزی، این ایام را فرصتی برای گسترش صفا، همدلی و نزدیکی دل‌ها دانست. او تأکید کرد که حتی در شرایط سخت اسارت، حفظ روحیه شادی، ارتباط و صمیمیت میان اسیران، ادامه همان سنت انسانی و فرهنگی نوروز است. در عین حال، وی نوروز را فرصتی برای توجه به مفهوم «وظیفه‌مداری» و بندگی خداوند معرفی کرد و معتقد بود که انسان آزاده باید در مسیر حق، بدون وابستگی به نتایج ظاهری، به وظیفه اخلاقی و دینی خود عمل کند.<br /> <br /> در سخنرانی نوروز سال ۱۳۶۵، محور اصلی سخنان او محبت و خدمت به انسان‌ها بود. ابوترابی مراسم دید و بازدید و تلاش اسیران برای ایجاد شادی در میان هم‌بندان خود را عملی ارزشمند و نوعی عبادت تلقی می‌کرد. او معتقد بود جامعه‌ای که بر پایه محبت و گذشت شکل گیرد، حتی در سخت‌ترین شرایط نیز از آرامش و استحکام برخوردار خواهد بود. در این نگاه، اسارتگاه اسارت می‌توانست به فضایی برای تمرین نوع‌دوستی و خدمت تبدیل شود.<br /> <br /> وی همچنین محبت را محدود به مرزهای اعتقادی و ملی نمی‌دانست و با نقل خاطراتی از رفتار اسیران ایرانی با برخی نظامیان عراقی، نشان می‌داد که اخلاق و مهربانی می‌تواند حتی در فضای دشمنی و جنگ نیز موجب تغییر نگاه انسان‌ها نسبت به یکدیگر شود.<br /> <br /> در نوروز سال ۱۳۶۶، ابوترابی با تکیه بر دعای تحویل سال، آغاز سال جدید را زمانی برای محاسبه نفس و بازنگری در رفتارهای فردی و اجتماعی دانست. مهم‌ترین موضوع مورد تأکید او، شیوه رابطه انسان با دیگر انسان‌ها بود. وی بر کرامت ذاتی همه انسان‌ها، فارغ از دین، ملیت و جایگاه اجتماعی تأکید داشت و هرگونه توهین، تحقیر و تضییع حقوق دیگران را ناسازگار با تعالیم دینی و اخلاق انسانی می‌دانست.<br /> <br /> بر اساس این سه سخنرانی، نوروز در اسارتگاه موصل از یک مناسبت تقویمی فراتر می‌رود و به نمادی از [[مقاومت]] معنوی، حفظ هویت فرهنگی و پاسداری از ارزش‌های انسانی تبدیل می‌شود. در نگاه ابوترابی، آزادی تنها به رهایی از دیوارهای اسارتگاه محدود نبود، بلکه آزادی حقیقی در رهایی انسان از کینه، خودخواهی و بی‌تفاوتی نسبت به رنج دیگران معنا می‌یافت&lt;ref&gt;رحمانیان، عبدالمجید (1390). [[منشور پاکی و خدمتگزاری]], تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان], جلد اول، بخش سخنرانی‌های نوروز سال‌های ۱۳۶۴، ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶. صص 140, 242, 440.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[سخنرانی نوروز ۱۳۶۴ سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد در اسارتگاه موصل]]<br /> * [[منشور پاکی و خدمتگزاری]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:دوران اسارت سید آزادگان]]<br /> [[رده:اقدامات و مواضع سیاسی سید آزادگان]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=11676 2026-06-18T05:02:37Z

<p>Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */</p> <hr /> <div>در اسناد تاریخی و [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان ایرانی، دو واژه «[[خشونت در اسارت|خشونت]]» و «[[شکنجه]]» به وفور دیده می شود. اما برای درک صحیح از ماهیت رژیم بعث عراق و پایبندی به اصل انصاف تاریخی، لازم است این دو مفهوم از منظر حقوق بین‌الملل و روانشناسی [[اسارت و اسیران|اسارت]] از یکدیگر تفکیک شوند. هر رفتاری که [[اسیر جنگی در حقوق بین المللی|اسیر]] را آزار می دهد «[[شکنجه]]» نیست، و هر [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ای لزوماً با [[خشونت در اسارت|خشونت]] فیزیکی آشکار همراه نیست. این تفکیک به ما امکان می دهد تا جنایتکاران جنگی را بی گناه فرض نکنیم و نیز رفتارهای خشن اما پراکنده را با جنایات سیستماتیک یکسان نبینیم.<br /> <br /> == بخش اول: تعاریف بنیادین ==<br /> <br /> === 1. خشونت (Violence) در اسارتگاه ===<br /> از نظر حقوق بین الملل و اسناد مرتبط با [[اسیران جنگ|اسیران جنگی]] ( مواد 3&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;و 130&lt;sup&gt;[2]&lt;/sup&gt; کنوانسیون سوم ژنو، ۱۹۴۹)، [[خشونت در اسارت|خشونت]] به کاربرد نیروی فیزیکی یا روانی اطلاق می شود که:<br /> <br /> 1. فاقد بر[[نامه]] سازمان یافته و هدف فراساختاری است (مثلاً واکنش لحظه ای نگهبان به نافرمانی). به عبارت دیگر تداوم  ندارد و نظامند نیست.<br /> <br /> 2. ممکن است توسط افراد خصوصی یا نگهبانان رده پایین به ابتکار شخصی انجام شود، نه به عنوان سیاست و روال عادی در اسارتگاه.<br /> <br /> 3. شدت آن متغیر است (از سیلی تا ضرب و شتم شدید).<br /> <br /> 4. هدف اصلی آن تسلیم کردن فوری، اعمال نظم یا تخلیه خشم فردی است، نه نابودی شخصیت یا اخذ اطلاعات.<br /> <br /> مثال [[خشونت در اسارت|خشونت]] در اسارتگاه عراق: هل دادن اسیر هنگام صف نان، سیلی زدن به دلیل حرف زدن در صف، یا مشت زدن پراکنده توسط یک نگهبان عصبانی بدون دستور از بالا.<br /> <br /> === 2. شکنجه (Torture) در اسارتگاه ===<br /> بر اساس ماده ۱ کنوانسیون ملل متحد علیه شکنجه (۱۹۸۴) و رویه دیوان کیفری بین المللی، [[شکنجه]] دارای چهار مؤلفه جدایی ناپذیر است:<br /> <br /> '''عامل:''' حتماً توسط مأمور دولت (عراق بعثی) یا با تحریک، رضایت یا سکوت او انجام شده باشد.<br /> <br /> '''هدف خاص:''' به قصد اخذ اقرار یا اطلاعات (اعتراف به [[جاسوسی]]، افشای محل واحدها)، تنبیه (به دلیل اعتقادات مذهبی یا سیاسی اسیر)، ارعاب (جلوگیری از [[فرار]] یا [[مقاومت]] جمعی) یا تبعیض <br /> <br /> '''شدت:''' ایجاد «درد یا رنج شدید» (جسمی یا روانی). شدت به قدری است که حس عاملیت و هویت فردی را در هم می شکند.<br /> <br /> '''سیستماتیک بودن:''' بخشی از الگوی رفتاری سازمان یافته و مستمر رژیم بعث باشد.<br /> <br /> '''نکته کلیدی:''' در [[اردوگاه]] های عراق، شکنجه هرگز رویدادی تصادفی نبود. بلکه ابزاری دولتی برای «تخریب روحیه جمعی و فردی اسیر ایرانی» به کار می رفت.<br /> <br /> == بخش دوم: جدول تمایز عملیاتی (کلید تشخیص برای پژوهشگر) ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''شاخص'''<br /> |'''خشونت (Violence) در اردوگاه'''<br /> |'''شکنجه (Torture) در اردوگاه'''<br /> |-<br /> |آغازگر<br /> |نگهبان یا کارمند عراقی به ابتکار شخصی<br /> |سازمان اطلاعات عراق ([[استخبارات]])، فرمانده اردوگاه با دستور مکتوب یا رویه ثابت برای نگهبانان<br /> |-<br /> |الگو<br /> |موردی، پراکنده، غیرقابل پیش بینی<br /> |تکرارشونده، سیستماتیک، دارای الگوی ثابت (مثلاً همیشه در [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]&lt;nowiki/&gt;ها)<br /> |-<br /> |ابزار<br /> |[[مشت و لگد( تنبیه)|مشت]]، [[مشت و لگد( تنبیه)|لگد]]، باتوم، توهین<br /> |شوک برقی، کشیدن ناخن، [[زندان انفرادی|حبس انفرادی]] طولانی، تهدید به تجاوز، اعدام ساختگی، محرومیت از خواب و [[غذای اسارت|غذا]] برای روزها<br /> |-<br /> |هدف پنهان<br /> |اطاعت فوری، تنبیه لحظه‌ای<br /> |نابودی اراده [[مقاومت]]، اخذ «اطلاعات»، در باره یگان نظامی یا سایر [[اسیران جنگ|اسیران]]<br /> |-<br /> |پیامد روانی معمول<br /> |ترس، خشم، PTSD خفیف تا متوسط<br /> |C-PTSD، ناامیدی، فراموشی انتخابی، کابوس شبانه، سرخوردگی <br /> |}<br /> مثال عینی: از خاطرات حسن بهشتی‌پور در [[اردوگاه تکریت 12|اسارتگاه 12 تکریت]] «فرحان نگهبان عراقی به خاطر [[ورزش]] کردن ، سیلی محکمی به صورت من زد.» <br /> <br /> حسینعلی قادری روایت دیگری از بی رحمی‌های نگهبانان عراقی دارد او می گوید: &lt;blockquote&gt;«وقتی که وارد اسارتگاه شدیم محوطه پر از سنگ و خاروخاشاک و ناهموار بود. تا مدت‌ها باید با پای برهنه روی این سنگ و خارها راه می‌رفتیم. عرض اردوگاه حدود 100 متر بود. صبح زمستان، قبل از هر کاری، ما را از آسایشگاه با کابل بیرون می‌آوردند و به‌صورت دشتبانی به خط می‌کردند. می‌بایست زمین پر از خار و سنگ را با کف دست جارو می‌کردیم. هوا آن‌قدر سرد بود که دست‌هایمان بعد از چند دقیقه مثل چوب خشک و کبود می‌شد. کف دست بعضی بچه‌ها زخمی می‌شد و گاهی خون با خاک‌ محوطه قاطی می‌شد و سنگ‌ریزه‌ها وارد زخم می‌شدند. بعثی‌ها هم با کابل پشت‌سر ما حرکت می‌کردند و منتظر بودند که یک سنگ‌ریزه پشت‌سر کسی جا بماند. مشاهده یک سنگ کوچک همان و فرودآمدن کابل بر کمر و کتف آن بی‌نوا همان! خیلی مراقبت می‌کردیم چیزی پشت‌سرمان جا نماند و این باعث می‌شد بعضی افراد مقداری عقب بیفتند، این هم بهانۀ خوبی بود که به جرم تنبلی و جاماندن از بقیه مثل گله گرگ به جانش بیفتند&lt;ref&gt;قادری، حسینعلی (1404). [[این فصل را با من بخوان]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;تحلیل حقوقی: چون دستور سازمان یافته از بالا نبوده و هدف خاص «اخذ اعتراف» یا «ارعاب سیستماتیک» را نداشته (بیشتر تنبیه لحظه‌ای بوده)، در تعریف دقیق کنوانسیون «[[شکنجه]]» نیست، بلکه «رفتارغیرانسانی و تحقیرآمیز» (Cruel, Inhuman or Degrading Treatment) محسوب می‌شود.<br /> <br /> این نوع رفتار اگرچه در چارچوب حقوقی تنگ کنوانسیون مصداق کامل شکنجه نیست، اما از منظر روانشناختی اثری برابر با [[شکنجه]] بر روی [[اسیران جنگ|اسیران]] داشته است.<br /> <br /> == بخش سوم: چرا این تفکیک برای حقیقت اسارت ضروری است؟ ==<br /> <br /> === به سه دلیل اصلی زیر ===<br /> '''عدالت با قربانی:''' وقتی هر سیلی را «[[شکنجه]]» بنامیم، دردی که یک آزاده تحمل کرده با فردی که ناخن‌هایش را کشیده‌اند یا شوک برقی خورده یکسان می شود. این ظلم به قربانیان شدیدترین [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;هاست.<br /> <br /> '''صحت حقوقی:''' اگر پرونده عراق در مراجع بین المللی بررسی شود، اغراق در به کارگیری واژه «[[شکنجه]]» باعث تضعیف اعتبار سایر گزارش‌های مستند می شود.<br /> <br /> '''انصاف تاریخی:''' رژیم بعث جنایتکار بود، اما نه هر نگهبان عراقی «شکنجه‌گر» بود. برخی رفتارها زمخت و خشن یک افسر عراقی در بحبوحه جنگ است، نه لزوماً [[شکنجه]] سازمان یافته.<br /> <br /> === بر اساس تعاریف فوق، در ادامه به بازنمایی سه دسته از رفتارهای اسارتگاه های عراق می پردازیم. ===<br /> 1. [[خشونت در اسارت|خشونت‌]]&lt;nowiki/&gt;های پراکنده ([[مشت و لگد( تنبیه)|مشت]]، [[مشت و لگد( تنبیه)|لگد]]، فحاشی)<br /> <br /> 2. رفتارهای غیرانسانی مرزی (حبس در آفتاب، محرومیت طولانی از [[آب]])<br /> <br /> 3. مصادیق کامل [[شکنجه]] (شوک برقی، کشیدن ناخن، اعدام ساختگی، حبس [[زندان انفرادی|انفرادی]] ماه‌ها در سلول تاریک)<br /> <br /> بیژن کیانی در کتاب خود مصداق روشنی از [[شکنجه]] در اسارتگاه [[اردوگاه موصل 1|موصل 1]] را روایت می کند:&lt;blockquote&gt;«غروب آن روز بعثی‌ها ما را بردند به ساختمانی که هیچ امکاناتی نداشت. با ضرب‌وشتم همه را از اتوبوس پیاده کردند و با کابل آمدند به استقبال ما، آن‌چنان استقبالی که با ضربات کابل به سرو صورت و پا و دست اسیران وارد می کردند حتی به زخمی‌ها هم رحم نکردند. پس‌از این استقبال وحشیانه، همه را فرستادند به اتاق‌ها. درها را بستند و رفتند. ناله زخمی‌ها بلند شد. شبی پر از شکنجه و دلتنگی آغاز شده بود. بدون زیرانداز و پوششی، که بتوان آن شب سرد زمستانی را به صبح رساند، شب را سپری کردیم. چه کسی می‌توانست بخوابد؟ [[نماز]] را بدون وضو و مهر، با همان پیکرهای کوفته‌شده و زخمی خواندیم. نگاه به چهره‌های درهم و گرفته برخی جوانان آزاردهنده بود، تا همین چند ساعت پیش در صحنه نبرد مثل شیر می‌غریدند و حالا گرفتار این قوم ستمگر شده بودند&lt;ref&gt;کیانی، بیژن (1404). [[فرزند مُنگشت|فرزند منگشت]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == جمع بندی ==<br /> مرز میان [[خشونت در اسارت|خشونت]] و [[شکنجه]] را انصاف با زخم‌های آزاده تعیین نمی کند؛ انصاف آن است که هر زخم را به نام خودش بخوانیم. [[خشونت در اسارت|خشونت]]، درد است. [[شکنجه]]، نابودی است. یکی را نباید به جای دیگری به کار برد، نه برای بزرگ نمایی و نه برای کوچک نمایی.<br /> <br /> == پاورقی ==<br /> &lt;small&gt;[1]. ماده 3 (ممنوعیت [[خشونت در اسارت|خشونت]] و [[شکنجه]] در همه حال): این ماده صراحتاً «[[خشونت در اسارت|خشونت]] علیه زندگی و شخص، به ویژه قتل، مثله کردن، رفتار ظالمانه و [[شکنجه]]» را ممنوع می‌کند .&lt;/small&gt;<br /> <br /> &lt;small&gt;[2]. ماده 130 (مصادیق نقض‌های فاحش): این ماده «[[شکنجه]] یا رفتار غیرانسانی» را به عنوان یکی از مصادیق نقض‌های فاحش (Grave Breaches) کنوانسیون معرفی می‌کند که مستوجب مجازات است.&lt;ref&gt;ICRC. (1949). Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War. Retrieved from https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gciii-1949&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[خشونت در اسارت]]<br /> <br /> * [[شکنجه]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> <br /> <br /> [[رده:خشونت]]<br /> [[رده:شکنجه]]<br /> &lt;references /&gt;'''حسن بهشتی‌پور'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87&diff=11675 2026-06-05T11:32:43Z

<p>Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */</p> <hr /> <div>شكنجه در مصطلحات فقهی با واژه '''«التعذیب»''' بحث می‌شود و اصل عذاب در كلام عرب به معنی زدن است و درباره همه عقوبت‌هایی كه همراه درد و رنج‌اند به‌كار برده می‌شود. این واژه برای بیان امور شاقه و بسیار سخت و دشوار عاریه گرفته شده است&lt;ref&gt;جزیری، عبدالرحمان؛ مازح، یاسر؛ غروی، محمد (1419). الفقه علی‌المذاهب الاربعه و مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام. ج 1، بیروت: دارالثقلین،ج.1 ،ص.470.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در مقررات بین‌المللی، [[شکنجه در اسارت|شکنجه]] به معنی هر عمل عمدی است که بر اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی علیه فردی به‌منظور کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او یا شخص سوم اعمال شود. &lt;sup&gt;(ماده 13 کنوانسیون سوم ژنو و ماده 130 )&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> [[شکنجه در اسارت]]، به کلیه اعمالی اطلاق می‌شد که قوه قهریه حاکم برای دستیابی به اهداف خاص از آن بهره می‌جویید. این اعمال، که معمولاً با هنجارها و اصول اجتماعی و نظامی هیچ انطباقی نداشت، از دو طریق روحی و جسمی اعمال می‌شد. در هریك از [[اردوگاه|اردوگاه‌]]&lt;nowiki/&gt;های [[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی ایرانی در عراق، [[تنبیه در اسارت|تنبیه]] و [[شکنجه در اسارت|شكنجه]] با توجه به نوع رفتار و خشونت اعمالی ازطرف مأمورین بعثی متفاوت بود؛ چه بسا انواع آزارها و اذیت‌ها بر تک‌تک [[اسرا]] متفاوت بود، ولی آنچه درباره [[تنبیه در اسارت|تنبیه]] و [[شکنجه در اسارت|شكنجه]] [[اسرا]] در این مقاله بیان می‌شود مواردی است که در بیشتر اردوگاه‌ها اعمال می‌شد.<br /> <br /> == انواع شکنجه ==<br /> [[شکنجه در اسارت|شكنجه]] و اذیت و آزار اسیران به مواردی اطلاق می‌شد كه فرد یا افرادی به‌خاطر گرفتن اطلاعات با انواع روش‌های مختلف مورد آزار و صدمه جسمی و روحی قرار می‌گرفتند كه به دو بخش زیر تقسیم می‌شود:<br /> <br /> الف) [[شکنجه های روحی و روانی|شكنجه‌های روحی]]؛<br /> <br /> ب) [[شکنجه های جسمی|شكنجه‌های جسمی]].<br /> <br />   ازجمله شکنجه‌های روانی موارد ذیل‌اند: ایجاد محدودیت‏ های عاطفی، ایجاد محدودیت در مراسله و مكاتبات اسیر با خانواده، انتظار شكنجه، تفتیش، [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]، تحقیر، شایعه ‏پراكنی، ترور شخصیت و اشاعه تهمت‏ ها، وعده و وعیدهای طولانی شكنجه، ایجاد محدودیت‏ های اعتقادی، انواع ممنوعیت ‏های غیرمنطقی، مصاحبه‏ های اجباری برای [[رادیو]] و تلویزیون عراق،‌ شهادت سایر اسرا، به بازی گرفتن احساسات اسیران، سركوب آرامش اسیران، پخش صداهای آزاردهنده حیوانات از بلندگوها، درج اكاذیب در [[نامه]] ‏ها، احترام اجباری اسیران به عراقی ‏ها، اجبار به توهین و سایر موارد.<br /> <br /> == بازخوانی جهنم اسارت ==<br /> <br /> ==== به سوی بغداد ====<br /> صبح روز پنجم اسارت، دوباره دست‌ها را بستند و همه را سوار اتوبوس کردند و به طرف بغداد حرکت کردیم. تا غروب، که به بغداد رسیدم، نه غذایی دادند و نه جایی برای دست‌شویی نگه داشتند. وارد شهر بغداد شدیم و اتوبوس داخل مکانی شبیه پادگان ایستاد. یک ماشین ون، که مخصوص حمل زندانیان بود، آنجا بود. 38 نفر را به زور فرستادند داخل ماشین ما قطع نخاعی هم داشتیم. خیلی از بچه‌ها هم سخت مجروح بودند. یکی از بچه‌های قطع نخاع بود. ترکش خورده بود به کمرش، نمی‌توانست حرکت کند. بعدها از ما جدایش کردند و دیگر هیچ خبری از او نشد. به احتمال زیاد با آن وضعیت او باید شهید شده باشد. یکی از اسرا احمد متقیان بود. در همان سازمان امنیت، بعدها شهید شد. ایشان بی‌هوش بودند. باید بلندش می‌کردیم. خلاصه این 38 نفر را به هر سختی‌ای بود، با بی‌رحمی، داخل ماشین جا دادند؛ مثل کبریت. سرپا بودیم، ولی نمی‌توانستیم بایستیم. سر باید خم می‌شد. هرجور بود همه را سوار کردند. <br /> <br /> ==== [[استخبارات]] ====<br /> بعد از چند دقیقه، جلوی یک ساختمان ایستاد. دورتادورش پر از اتاق بود، که بعد فهمیدیم این [[استخبارات]] یا سازمان [[امنیت]] عراق است، که تقریباً بیشتر [[اسرا]] را برای [[بازجویی در اسارت|بازجویی]] تخصصی اینجا می‌آوردند. یکی‌یکی از ماشین پیاده و وارد ساختمان، که راهروی کوچکی داشت، شدیم. چشمتان روز بد نبیند،‌ درِ این ساختمان که باز شد دیدیم هفت‌هشت نفر از لندهورهای وحشی بعثی ایستاده‌اند؛ بلندقد! توی دستشان نفری یک کابل برق سه‌فاز، به قطر یک‌ونیم تا دوسانت، بود. جلوی در ردیف ایستاده بودند. از درِ ورودی تا انتهای راهرو می‌زدند. نگاه نمی‌کرد زخمی هستی، سالمی، لباس تنت است یا نه، با تمام قدرت می‌زدند. به هرکجا هم می‌خورد در جا باد می‌کرد و می‌چسبید. همۀ 38 نفر را با همین روال پیاده کردند. رسیدیم به انتهای محوطه و آنجا ما را فرستادند داخل اتاقی که حدود 25 متر می‌شد. یک اتاق سیمانی، که در و پنجره نداشت. یک دریچۀ آهنی کوچکی داشت، برای این‌که بتوانند داخل را ببنیند. همه را زدند و داخل اتاق فرستادند.<br /> <br /> نیم‌ساعتی گذشت. باز همه را از اتاق بیرون آوردند و گفتند: &lt;blockquote&gt;«همه لباس‌ها رو دربیارید.» &lt;/blockquote&gt;بالاجبار همۀ لباس‌ها را بیرون آوردیم. دوباره یکی‌یکی، با بدنی لخت، می‌زدند و می‌فرستادند داخل اتاق. یکی‌دوساعتی طول کشید. خیلی سخت بود. یک چیزی می‌گویم، یک چیزی می‌شنوید. صحنۀ خیلی تلخی بود. همه بسیجی، پاسدار، روحانی، بچه‌ای که جلوی محرم خودش این‌جوری لخت نشده بود، اینجا جلوی این همه آدم‌ این کار را انجام دادند. خیلی سخت بود. همۀ شکنجه‌ها و کابل‌ها قابل‌تحمل بود، ولی این دیگر قابل‌تحمل نبود. حالا که فکر می‌کنم می‌بینم تصورش هم سخت است! نیم‌ساعت یا یک‌ساعتی گذشت، دوباره همه را آوردند بیرون و گفتند: &lt;blockquote&gt;«فقط نفری یک‌دست لباس بردارید.» &lt;/blockquote&gt;چون زمستان بود بعضی‌ها کاپشن یا لباس گرمی داشتند، بعضی‌ها لباس‌زیری داشتند. گفتند: &lt;blockquote&gt;«فقط نفری یک‌دست بردارید.»&lt;/blockquote&gt;بدوبدو هرکس لباسی برمی‌داشت. اون‌جوری نبود که بگردی مال خودت را پیدا کنی، هرچه بود باید برمی‌داشتی، چون داشت می‌زد! کتک را هم باید می‌خوردی. حالا لباس اندازه‌ات بود یا نبود فکر این‌ها را نباید می‌کردی. یک‌دست لباس برداشتیم و رفتیم داخل آسايشگاه، و در را بستند.<br /> <br /> احمد متقیان، طلبه و اهل قم و شدیداً مجروح بود. آن‌قدر ایشان را با آن تن مجروح در بصره، به‌علت این‌که گفته بود طلبه هستم، [[شکنجه]] کرده بودند که تمام بدنش سیاه و کبود شده بود. طوری بود که به هرکجای بدنش دست می‌زدیم ناله‌اش بلند می‌شد. ترکشی داخل سرش بود. در بغداد هم نه درمانی و حتی پانسمان هم نشد. از غذاخوردن افتاد. ظهر روز دوم در سازمان امنیت هرکار کردیم یک لقمه غذا بخورد از گلویش پایین نرفت. نه هوشی داشت که بخواهد کاری کند، نه این‌که حداقل دو لقمه غذا بخورد تا جان بگیرد. نه می‌توانست تکان بخورد و نه توانی برای خوردن غذا داشت. کف اتاق، روی زمین سیمانی یخ‌بسته افتاده و بدنش از شدت شکنجه‌ها باد کرده بود. چند ساعتی گذشت که شهید شد. هرچه درِ اتاق را زدیم اول که باز نمی‌کردند، بعد گفتیم تمام کرد. در را باز کردند و بردنش بیرون و نفهمیدم کجا بردند و چه‌کارش کردند!<br /> <br /> از بصره که حرکت کرده بودیم، تا ظهر روز دوم در شهر بغداد و سازمان امنیت نه آب و غذایی دادند و نه اجازه برای دست‌شویی‌رفتن، در طول مسیر هم جایی نگه نداشته بودند. اینجا هم نگذاشتند دست‌شویی برویم. این 38 نفر داخل یک اتاق کف سیمانی، دیوارها سیمان، شب‌های سرد استخوان‌سوزی داشت، و از همه بدتر این‌که هیچ سرویس بهداشتی‌ نداشتیم. از صبح هرچه گفتیم دست‌شویی، گفتند نه. به اجبار یک گوشه‌ای از اتاق روی زمین دست‌شویی انجام شد. چاره‌ای هم نداشتیم. آن گوشۀ اتاق دریاچه شد و تا نصفه‌های اتاق رسید. داخل اتاق هیچ‌گونه فرش یا زیراندازی وجود نداشت. فقط یک پتوی کهنۀ کثیف بود، که مجروحان را روی همین پتوی کثیف گذاشتیم. هنگام خواب از شدت سرما در گوشۀ اتاق به‌صورت فشرده در کنار هم قرار گرفتیم، که شاید از شدت سرما کم شود، ولی از سرمای شدید تا صبح لرزیدیم. همان پتوی کهنه و کثیف را، که ابتدا زیر پای این دوسه نفری که مجروحیت بیشتری داشتند و اسیری که قطع نخاعی بود انداخته بودیم، مجبور شدیم برداریم و جلوی مسیر جریان دست‌شویی را به طرف خودمان بگیریم، که زیر پاهایمان خشک بماند و بتوانیم تا صبح دوام بیاوریم. شب هم به همین منوال درآن سرما گذشت و صبح شد.<br /> <br /> صبح درِ اتاق را که باز کردند، آن صحنۀ دریاچۀ ادرار گوشۀ اتاق را دیدند. کلی سروصدا کردند که چرا این‌جوری کردید، این چه وضعش است و شروع کردند به زدن ما! خوب چه باید می‌کردیم، مگر چارۀ دیگری هم داشتیم!؟ بعد از کتک اجازۀ رفتن به دست‌شویی را دادند. به این صورت که تا سی می‌شمردند، باید دو نفر می‌رفتند دست‌شویی و برمی‌گشتند. نوبت من و یکی دیگر از [[اسرا]] شد. سی ثانیه هم بیشتر فرصت نداشتیم. اول او رفت و من دیدم الان وقت تمام می‌شود و نوبت من نمی‌شود. کنار دست‌شویی یک حمام بود. فکر کردم تا این بیاید بیرون سی‌ثانیۀ ما تمام شده است. سرباز عراقی حواسش نبود. رفتم توی حمام. هنوز فرصتم تمام نشده بود که آمد ما دو نفر را برگرداند، دید من داخل [[حمام در اسارت|حمام]] هستم! دوسه‌تا کابل آنجا خوردم، که مگر اینجا دست‌شویی است؟ چرا رفتی آنجا!؟ خوب بی‌انصاف زمان نداشتم! این هم شد قصۀ دست‌شویی‌رفتن ما. <br /> <br /> ظهر هم دو سینی غذا آوردند و نفری چند لقمه، با همان دست‌های کثیف و آلوده، خوردیم! آب هم برای خوردن نداشتیم، فقط زمانی‌که دست‌شویی می‌رفتیم کمی آب هم می‌خوردیم.<br /> <br /> شب دوم [[استخبارات]] هم با همان وضعیت شب اول گذشت. روز بعد، بازجویی‌های به قول خودشان فنی و تخصصی شروع شد. داخل محوطه میز و صندلی گذاشته بودند و افسر و مترجم و تعداد زیادی سؤال و این‌که بیا روی نقشه نشان بده از کجا حمله کرده‌اید و چقدر نیرو بودید و سؤالات روزهای قبل. برخلاف بصره که گفته بودم سربازم، اینجا گفتم بسیجی هستم و علتش این بود که دیدم همه گفتند بسیجی هستند و کاری نداشتند. گفتم بسیجی هستم که مرا از دوستان جدا نکنند. در بازجویی‌ها اگر از جواب‌دادن قانع نمی‌شدند کتک می‌زدند و اگر قانع می‌شدند دوباره به اتاق برمی‌گرداندند. غروب همان روز، یک عکاس آمد و از همه [[عکس]] 3×4 گرفتند. نمی‌دانستیم برای چه چیزی می‌خواهند. احتمالاً برای تشکیل پرونده بود.<br /> <br /> در [[استخبارات]] هم از درمان خبری نبود! در این مدت که در استخبارات بودیم برای هیچ‌کس درمانی انجام نشد. با این‌که خیلی از مجروحان نیاز به درمان داشتند، ولی اولویت‌شان بازجویی بود.<br /> <br /> چند روزی در استخبارات به همین منوال گذشت، تا این‌که روز هجدهم بهمن‌ماه ۱۳۶۵ همان ماشین ون، که مخصوص حمل زندانیان بود، آمد و سوارمان کردند و به طرف [[زندان الرشید]]، که داخل شهر بغداد بود، رفتیم. <br /> <br /> ==== [[زندان الرشید]] ====<br /> [[زندان الرشید]] محلی بود برای جمع‌کردن [[اسرا]] از همۀ عملیات‌ها. لحظۀ سوارشدن به ماشین، از [[استخبارات]]، باز همان پذیرایی گرمی که روز اول شدیم انجام شد و سوار همان ماشین کذایی ون شدیم. مدتی حرکت کرد و بعد در مقابل دری نرده‌ای ایستاد.<br /> <br /> این زندان یک راهرو و ده‌تا اتاق داشت. چهار عدد سرویس بهداشتی، که در انتهای راهرو بود. اتاق‌ها 3×3 و 3×4، بدون هیچ‌گونه امکاناتی، با درهای نرده‌ای فلزی بود. از شروع عملیات کربلای۴ در سوم دی‌ماه تا ۱۸ بهمن 1365 هرچه [[اسیران جنگ|اسیر]] گرفته بودند آورده بودند اینجا. [[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی عملیات‌های کربلای4، 5 و 6 همه در اینجا بودند. دارای دو قسمت، که هر دو شبیه به هم بودند، یک قسمت بسیجی‌‌ها و یک قسمت هم ارتشی‌ها بودند.<br /> <br /> بعد از مدتی رسیدیم به یک در نرده‌ای بزرگ و یک حیاط کوچک با کف سیمانی، از ماشین پیاده شدیم. چند دقیقه‌ای ما را داخل حیاط نشاندند و [[آمار]] گرفتند. یک درِ کوچک فلزی را باز کردند. دیدم داخل توی آن پر از آدم است، بعضی‌ها لباس عراقی به تن داشتند و موهایشان بلند شده بود؛ با یک وضعیت سیاه‌سوخته. گفتیم خدایا، این‌ها که هستند! گفتند بروید داخل. اصلاً از این راهرو نمی‌شد رد شد، از بس جمعیت زیاد بود. کجا برویم! به هر مکافاتی ما را فرستادند داخل. جمعیت زیادی بود، حدود چهارصد نفر را در این مکان کوچک جا داده بودند. <br /> <br /> لحظۀ اول باورم نمی‌شد این‌ها ایرانی هستند، چون چندنفرشان لباس عراقی به تن داشتند. گفتم شاید از خودشان هستند. آن‌ها هم که داخل بودند به این فکر بودند که ما که هستیم؟ از کجا آمده‌ایم؟ پس از ورود و بسته‌شدن درِ راهرو، چند لحظه‌ای سکوت بین دو طرف برقرار بود. هم ما که وارد شدیم و هم آن‌ها که داخل بودند می‌خواستند بداند چه خبر است؟ سکوت مطلق چند لحظه طول کشید.<br /> <br /> وارد راهروی اصلی که شدیم، یکی از [[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی ایرانی، که مسئول بچه‌ها بود، جمع تازه‌وارد را بین اتاق‌ها تقسیم کرد. دقت که کردیم، دیدیم همه فارسی صحبت می‌کنند و ایرانی هستند. بعد از صحبت متوجه شدیم که آن‌ها در این یک‌ماه‌وخورده‌ای که اینجا بودند نه سروصورتشان تراشیده شده و نه آبی برای حمام‌کردن دیده بودند، که خودشان را بشورند. کم‌کم فهمیدیم چه اتفاقی افتاده است. حق داشتند همه‌شان سیاه باشند و سر و ریششان بلند باشد. همان‌جور که از جبهه آورده بودنشان، خونین‌و‌مالین و با بدن‌های مجروح و زخمی آنها را آورده بودند اینجا. مقداری خوشحال شدم که همه هم‌وطن خودمان هستند. فردی که آنجا مسئولیت داشت همه را داخل این ده اتاق تقسیم کرد؛ بیش از چهل نفر در هر اتاق!<br /> <br /> روز اولی که اسرای کربلای۴ را آورده بودند، داخل هر اتاق از هفت‌هشت نفر شروع شده بود، اتاق‌های 3×3 و 3×4. کم‌کم اضافه شده بودند، توی این یک‌ماه‌ونیم هرچه اسیر گرفته بودند اضافه کرده بودند به اتاق‌ها، تا جایی که با ورود ما هر اتاق به بیش از چهل نفر رسید. خیلی سخت است تصور این‌که 45 ‌نفر داخل یک اتاق 3×4 نشسته باشند یا شب بخواهند بخوابند. در طول روز آزاد بودیم و داخل راهرو می‌شد رفت‌وآمد کرد، اما شب‌ها درِ اتاق‌ها را می‌بستند. نسبت به سازمان امنیت فضای آزاد‌تری داشت. می‌توانستیم با هم حرف بزنیم، یکدیگر را ببینیم و از سرویس بهداشتی هم استفاده کنیم. دوستان مهمان‌نوازی کردند، برای ما که تازه‌وارد بودیم جا باز کردند. رفتیم داخل و به هر مکافاتی بود یک گوشه نشستیم. <br /> <br /> بعد از این‌که محل اسکان همۀ ما در اتاق‌های زندان مشخص شد، شروع کردیم به صحبت از وضیعت کشور و عملیات‌ها. چون نیروی تازه‌وارد بودیم بچه‌های قدیمی از ما می‌پرسیدند: &lt;blockquote&gt;«از جبهه چه خبر؟»&lt;/blockquote&gt;آن‌ها یک ماهی‌ بود [[اسیران جنگ|اسیر]] شده بودند و از اخبار جبهه‌ها بی‌اطلاع بودند. شروع کردند اطلاعات اولیه را پرسیدن و ما هم به‌اندازۀ اطلاعاتی که داشتیم جواب دادیم.<br /> <br /> در [[زندان الرشید]] تعداد چهار عدد دست‌شویی در انتهای راهرو وجود داشت، ولی فقط در طول روز باز بود و فقط روزی یک‌ساعت [[آب]] داشت؛ یعنی همان صبح که در را باز می‌کردند تا یک‌ساعتی [[آب]] می‌آمد و دیگر از [[آب]] خبری نبود و مجبور بودیم تا غروب بدون [[آب]] و طهارت استفاده کنیم. ولی شب که درِ دست‌شویی و اتاق‌ها بسته می‌شد مکافات شروع می‌شد، چون داخل اتاق‌ها هیچ وسیله‌ای وجود نداشت و تا صبح درِ اتاق‌ها باز نمی‌شد، و اگر کسی نیاز به دست‌شویی داشت تنها وسیله آفتابه‌های داخل دست‌شویی بود که غروب داخل اتاق می‌آوردیم تا اگر در طول شب نیاز به دست‌شویی داشته باشیم از همین آفتابه‌ها استفاده کنیم. حتی بعضی از شب‌ها مجبور شدیم از ظرف غذا برای دست‌شویی استفاده کنیم.<br /> <br /> تنها ظرف غذا در هر اتاق دو ماهی‌تابۀ‌ کوچک بود و هیچ‌گونه وسیلۀ دیگری، ازجمله قاشق و بشقاب، نداشتیم. در حالت عادی اگر این دو ماهی‌تابه پر از [[غذای اسارت|غذا]] می‌شد برای ده نفر هم کافی نبود، ولی بیش از چهل تا پنجاه نفر از این [[غذای اسارت|غذا]] استفاده می‌کردند. چهل الی پنجاه آدم و دو ماهی‌تابۀ کوچک! غذای ظهر معمولاً برنج و خورش، آن هم مقداری آب کلم، آب گوجه‌، بادمجان، یا لوبیا بود.<br /> <br /> برای تقسیم عادلانۀ این مقدار [[غذای اسارت|غذا]]&lt;nowiki/&gt;ی کم، یکی از بچه‌ها، که دستش تمیزتر بود، کار تقسیم را با وسواس خاصی انجام می‌داد، که به همه به یک اندازه غذا برسد. به این ترتیب که برنج‌ها را با دست صاف می‌کرد و یک چهارم از غذای داخل ظرف سهمیۀ ده نفر می‌شد. سهمیۀ هر نفر را مشت‌مشت جدا می‌کرد. دو عدد نان هم می‌دادند، از این نان‌های ساندویچی کوچک. در یک شبانه‌روز بچه‌ها باید نصف نان را می‌بریدند و برنج را داخل آن می‌ریختند و می‌خوردند. به همین ترتیب تا به نفر آخر می‌رسید. فقط دو ظرف برای همه‌چیز! [[صبحانه در اسارت|صبحانه]] فقط [[چای در اسارت|چای]] بود، که داخل همین دو ماهی‌تابه می‌ریختند، حالا [[چای در اسارت|چای]] را بدون لیوان یا استکان چطور بخوریم؟ [[چای در اسارت|چای]] را قلپی می‌خوردیم. هر نفر یک قُلپ می‌خورد و می‌داد نفر بغل‌دستی تا او هم یک قلپ بخورد. تا نفر آخر به همین ترتیب ادامه داشت. بعضی وقت‌ها به تعدادی چایی نمی‌رسید، بعضی وقت‌ها هم اضافه می‌آمد. حالا اگر اضافه می‌آمد قُلپ اضافی داشتیم. نوبتی بود؛ اگر این ردیف قلپ اضافه می‌خوردند، روز بعد بقیه قلپ اضافه می‌خوردند. این می‌شد چایی خوردنمان!<br /> <br /> بیشتر شب‌ها چیزی به اسم آبگوشت می‌دادند، که فقط آب و مقداری گوشت بود. برای تقسیم هم ابتدا گوشت را، که معمولاً به هرنفر به‌اندازۀ یک حبه قند می‌رسید، تقسیم می‌کردیم و آب را مثل صبحانه قلپی می‌خوردیم. هفته‌ای یکی‌دو شب هم لوبیا می‌دادند.<br /> <br /> بسته به سهمیه‌ای که آورده بودند بین یک تا یک‌ونیم یا دو نان می‌دادند (تقریباً اندازۀ یک نان ساندویچی کوچک، به اسم صمون). گاهی هم کمتر می‌رسید. صبح که نان را همراه با [[صبحانه در اسارت|صبحانه]] می‌دادند بعضی از دوستان به‌علت گرسنگی همان لحظه هر دو نان را می‌خوردند، بعضی‌ها هم نان را تا شب نگه می‌داشتند، که شب گرسنگی کمتری بکشند. دوستانی که صبح تمام نان را خورده بودند تا شب باید گرسنگی می‌کشیدند. با این دو نان سیر نمی‌شدیم، ولی بالأخره یک چیزی خورده بودیم. بیشتر دوستان برای این‌که بتوانند ظهر و شب هم مقداری نان برای خوردن داشته باشند تقسیم‌بندی می‌کردند. یکی را صبح می‌خوردند و نصفۀ دیگر را ظهر و نصفش را هم شب با آن تکه گوشت یا آبگوشت می‌خوردند، که گوشه‌ای از شکمشان را پر کند.<br /> <br /> در طول روز درهای اتاق‌ها باز بود. فقط یک‌بار برای آمارگیری می‌رفتیم توی حیاط و آمارگیری می‌کردند. باز برمی‌گشتیم داخل اتاق‌ها تا غروب. شب آمار می‌گرفتند، بعد می‌فرستادند داخل اتاق‌ها. هرچه آدم داخل راهرو بود به زور داخل اتاق‌ها می‌فرستادند و درِ اتاق‌ها و دست‌شویی را هم قفل می‌کردند.<br /> <br /> شب که می‌شد درِ اتاق‌ها و حتی دست‌شویی را می‌بستند. تنها لطفی که می‌کردند، آن‌هایی که زخم‌هایشان یک‌خورده شدت بیشتری داشت می‌گذاشتند در راهرو بخوابند و موجب می‌شد از تعداد نفرات اتاق کم شود. مثلاً از اتاق اول، من و چهار نفر، که شدت جراحتمان زیاد بود، اجازه دادند در راهرو بخوابیم. تنها مزیتش این بود که می‌توانستیم پاهایمان را دراز کنیم. <br /> <br /> حالا روز به هر مصیبتی بود می‌گذشت، اما امان از شب‌های [[زندان الرشید]]! چون داخل یک اتاق 3×4 حدود 45 ‌نفر [[اسیران جنگ|اسیر]] بودند. حتی جا برای نشستن نبود؛ حالا چطور می‌خوابیدیم قصۀ پر غصه‌ای دارد. وقت خواب نصفی از دوستان دورتادور اتاق، به‌صورت زجرآوری، تا نیمه‌های شب باید می‌نشستند و نصف دیگر پاها به‌صورت جمع‌شده در کنار افراد نشسته قرار می‌گرفت و سرها هم روی شانۀ طرف مقابل؛ یعنی شانۀ من می‌شد بالش بعدی تا نصفه‌شب، دوباره جاها عوض می‌شد و افرادی که نشسته بودند، تا صبح به همین وضعیت می‌خوابیدند. خواب که چه عرض کنم! فقط چشم‌ها بسته بود، چون هیچ‌گونه حرکت یا چرخشی نمی‌توانستند انجام بدهند. در طول روز وضع بهتر بود، چون در راهرو باز بود و تعدادی داخل راهرو می‌رفتند تا از شدت فشار کمتر شود و مقداری قدم می‌زدند و برمی‌گشتند و با افراد داخل اتاق جابه‌جا می‌شدند یا چند نفری داخل دست‌شویی می‌رفتند و می‌ایستادند، مقداری استراحت می‌کردند. اما شب که می‌شد دیگر نه راهرویی بود و نه آن سرویس وحشتناک! چون در اتاق را قفل می‌کردند، فقط یک اتاق کوچک می‌ماند، با 40- 45 نفر آدم در اتاقی 3×4! چگونه بنشینی، چگونه بخوابی! چاره‌ای نداشتیم، باید به هر مکافاتی بود می‌نشستیم. بالأخره پاها جمع، دورتادور دیوار به هر مکافاتی بود، مانند قوطی کنسروماهی به‌صورت فشرده، در کنار هم قرار می‌گرفتیم.<br /> <br /> در [[زندان الرشید]] بغداد، صرف‌نظر از [[غذای اسارت|غذا]] و مداوا نکردن زخم‌ها و جای ناچیز، بیشترین چیزی که ما را اذیت می‌کرد بحث دست‌شویی بود. در طول روز که درِ اتاق‌ها و دست‌شویی باز بود مشکل کمتری داشتیم. فقط مشکل [[کمبود آب]] بود، که فقط یکی‌دو ساعت اول صبح [[آب]] داشتیم. بقیۀ روز از [[آب]] خبری نبود و هیچ‌گونه طهارتی انجام نمی‌شد، و بیشتر اوقات با همان دست‌های غیربهداشتی غذا می‌خودیم.<br /> <br /> چند روزی که در زندان سازمان امنیت ([[استخبارات]]) بودیم، یک گوشۀ اتاق خالی بود، سیمان بود، می‌رفتی آن گوشه، به‌هرحال راحت می‌شدی! اما اینجا، نه جایی بود که بشود کاری انجام بدهی، نه اجازه می‌دادند در شب از اتاق بروی بیرون. حالا اینجا چه‌کار می‌کردیم؛ آفتابه‌های داخل دست‌شویی را شب می‌آوردیم داخل اتاق، بعضی اتاق‌ها هم یک پارچ‌ پلاستیکی کوچکی داشتند که در هنگام شب اگر آبی پیدا می‌شد آب می‌کردیم و می‌بردیم داخل اتاق برای کسانی‌که تشنه می‌شدند بتوانند از آن استفاده کنند. یکی دیگر از کارایی‌های آفتابه و پارچ این بود که بعد از خالی‌شدن، از نصفه‌شب به بعد به‌عنوان اضطراری برای دست‌شویی استفاده می‌شد. زمانی‌که آفتابه پر می‌شد از بچه‌های زخمی که داخل راهرو بودند می‌خواستند که این پارچ یا آفتابه را ببرد و در محوطۀ دست‌شویی خالی کند! چون درهای اتاق نرده‌ای بود می‌شد پارچ و آفتابه را رد کنی و خوشبختانه درِ سرویس بهداشتی هم نرده‌ای بود. صبح این پارچ شسته و دوباره برای آب‌خوردن استفاده می‌شد. آفتابه‌ها هم شسته و در طول روز در دست‌شویی استفاده می‌شد. اما مشکل اصلی اینجا بود، داخل اتاق 3×4 و حداقل چهل نفر، اگر کسی مجبور می‌شد چه‌کار باید می‌کرد، هیچ چاره‌ای نداشت جز این‌که در میان جمع و همان‌طور که نشسته بود این کار را می‌کرد. سخت‌تر از آن زمانی بود که یکی از بچه‌ها با وضعیت بد بهداشتی اسهال می‌شد و مکافاتی می‌شد، هم برای خود فرد و هم افرادی که کنارش بودند، که هم بوی بد را تحمل کنند و هم اوضاع بد محیط را، حالا بگو‌ من کجا خوابیده بودم؟ بله، جای من دقیقاً کنار در نرده‌های دست‌شویی بود. <br /> <br /> یک خاطره بگویم از تخلیۀ پارچ ادرار: یکی از بچه‌ها رفت این پارچ پر از دست‌شویی را بگیرد و بیاورد، خالی کند، اما از بدشانسی این پارچ از لای میله‌های درِ آهنی داخل محوطۀ دست‌شویی نمی‌رفت. با فشار زیاد پارچ را می‌خواست از داخل نرده رد کند، از بدبختی همه‌اش ریخت روی سر من، که کنار نرده خوابیده بودم! یک‌وقت به خودم آمدم که زخم‌های سروصورتم با این ادرار شست‌وشویی کامل داده شده بود. با این ترشح کلی نجس شدم، ولی چاره‌ای نداشتم.<br /> <br /> شب تا صبح هم کار بعضی از بچه‌های مجروح، که توی راهرو بودند، همین بود که ظرف دست‌شویی‌ را از لای نرده‌ها بگیرند و ببرند داخل محوطۀ سرویس بهداشتی خالی کنند. مجروحانی که در راهرو خوابیده بودند هم خواب درستی نداشتند، فقط چون پایشان را می‌توانستند موقع خواب دراز کنند کمی راحت‌تر بودند. از نظر فشار و کمبود جا، ما پنج نفر مجروح کنار هم عملاً کتابی می‌خوابیدیم. وضع بهتری از [[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی داخل اتاق نداشتیم، اما چون پاهایمان دراز بود از داخل اتاق راحت‌تر بود.<br /> <br /> در زندان الرشید بحث درمان هم مثل دست‌شویی مشکل داشت. تنها درمانی که انجام شد در یک یا دو مرحله مقداری باند برای پانسمان آوردند و دوستانی که کمی بهیاری بلد بودند کسانی که زخم‌هایشان شدید بود به محوطه می‌بردند و فقط پانسمان می‌کردند. آن هم در حد عوض‌کردن پانسمان بود، نه بیشتر. چون وقتی زخم‌هایم عفونت کردند هیچ‌گونه دارویی و نه حتی شست‌وشویی انجام نشد. کمبود باند و عفونت و چرکی‌شدن زخم‌ها باعث شد که صبح که بیدار می‌شدم تمام باندها کثیف، پر چرک و عفونت بود و چاره‌ای نداشتم جز این‌که باند‌های کثیف قبلی را بشورم و دوباره استفاده کنم، ولی با دست‌های پر از زخم و عفونت نمی‌توانستم. دوستانی بودند که مخلصانه در کمک به مجروحان همیشه پیش‌قدم بودند. ازجمله کسانی که کمک زیادی به من کردند بسیجی باصفا آقای حسین محمدی‌مفرد بود. ایشان هر روز صبح باندهای کثیف مرا باز می‌کرد و در همان یک‌ساعتی که داخل دست‌شویی آب می‌آمد سریع می‌رفت می‌شست و پهن می‌کرد و با باندهایی که خشک شده بود دوباره زخم‌ها را پانسمان می‌کرد. این روال هر روز من در سلول‌های زندان الرشید بغداد بود.<br /> <br /> لطف خدا بود که زخم‌ها و عفونت‌ها بدون دارو، بعد از چند هفته، به تدریج خوب شدند و خوشبختانه مشکل خاصی ایجاد نکرد.<br /> <br /> عدم‌رسیدگی به جراحات و عفونت‌های مجروحان ازجمله شهید حیدر گلبازی سرانجام باعث شهادت ایشان شد. شهادتی که برای همیشه در تاریخ ثبت گردید. ایشان در تاریخ 4/۱۰/1365 (عملیات کربلای4) از ناحیۀ کمر و ستون فقرات آسیب جدی دیده بود. با تنی مجروح به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] نیروهای بعثی درمی‌آید و بعد از مدتی از [[بیمارستان]] به [[زندان الرشید]] منتقل می‌شود. عدم‌رسیدگی به مجروحان ازجمله این شهید عزیز، که سرتاسر بدنش را گچ گرفته بودند، باعث عفونی‌شدن شدید زخم‌ها شده و از جراحاتش چرک و عفونت بیرون می‌زده است. یکی از دوستان امدادگر، که به اتفاق سایر دوستان کار امدادرسانی به مجروحان را انجام می‌دادند، بنا به خواستۀ خود شهید قسمتی از گچ را جهت درمان عفونت‌ها باز می‌کند. به‌محض بازکردن گچ، انواع کرم‌های ریز از زیر گچ بیرون می‌آید. دست‌ها و سایر اعضای بدن این شهید عزیز، به جز سر، به‌علت آسیب به نخاع حرکتی نداشت. نگهبان بعثی وقتی برای بازرسی داخل اتاق می‌آمد به‌علت بوی آزاردهندۀ عفونت مجروحان، کلاهش را مقابل بینی‌اش می‌گرفت و هنگامی که به شهید گلبازی می‌رسید به‌علت عفونت شدید و بوی غیرقابل‌تحمل عفونت‌هایش لگدی حواله‌‌اش می‌کرد و شهید گلبازی هم با نگاهی عمیق لبخندی تحویلش می‌داد. آری، درد و رنج ناشی از جراحات و اسارت یک‌طرف، و از طرفی احساس این‌که سایر هم‌رزمان در بند از بوی متعفن جراحاتش آزار می‌بینند شهید گلبازی را بیشتر می‌آزرد، البته هم‌رزمان در بندنش هرگز به روی خود نیاوردند و این دشمن بعثی بود که به‌محض نزدیک‌شدن به پیکر نیمه‌جانش عکس‌العمل نشان می‌دادند. سحرگاه یکی روزهای آخر بهمن ۱۳۶۵ آخرین لحظات حیاتش فرارسید. دوستانی که از نزدیک شاهد شهادتش بودند دیده‌اند که در آخرین لحظات، دستش که قبل از این هیچ حرکتی نداشته روی سینه‌اش قرار می‌گیرد و به ارباب بی‌کفنش اباعبدالله‌الحسین (ع) سلام می‌دهد و تمام. بعد از شهادت، بوی عطر مسحورکننده و ناشناخته‌‌ای پیکرش را فرامی‌گیرد، رایحه‌ای که هرگز به مشام بچه‌ها نرسیده بود.<br /> <br /> نیروهای بعثی زمانی‌که برای بردن تن بی‌جانش وارد اتاق می‌شوند فکر می‌کنند یکی از اسرا عطر استفاده کرده است، لذا تلاش آن‌ها در یافتن عطر بی‌نتیجه می‌ماند. سرانجام همه متوجه می‌شوند این رایحه بهشتی است. آری، اگر حسینی باشی سرور و سالار شهیدان خود به ملاقات تو خواهد آمد. نگهبان عراقی، که همیشه با مجروحان برخورد خشونت‌آمیز داشت، بعد از شهادت شهید گلبازی و بعد از این‌که متوجه می‌شود بوی عطر از بدن مطهر شهید است می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«والله هذا شهید.» (به‌خدا این شهید است.) &lt;/blockquote&gt;پیکر پاک شهید گلبازی در سال 1381 به آغوش وطن بازگشت.<br /> <br /> شب‌ها که درها بسته می‌شد، امکان رفت‌وآمد به قسمت دست‌شویی نبود و بعضی از دوستان به‌علت محیط غیربهداشتی و سوء[[تغذیه]] به اسهال مبتلا می‌شدند و چاره‌ای جز قضای حاجت در همان محیط نبود. یک اتاق 3×4 که بیش از چهل نفر و به‌صورت فشرده کنار هم قرار گرفته بودند و لذا طرف را به گوشه‌ای از اتاق هدایت و با حایل‌کردن پیراهنی به‌عنوان پوشش، طرف مجبور بود داخل پارچ آب‌خوری یا آفتابه قضای حاجت کند. تصوّر کنید، در اتاق کوچکی با انبوه جمعیت، جدای از درد ناشی از [[بیماری در اسارت|بیماری]] اسهال، طرف بخواهد در همان مکان خود را راحت کند، و این از نظر روحی چقدر زجرآور بود. البته محیط به‌علت عفونت زخم‌های مجروحان و عدم‌استحمام و البسۀ آلوده و بوی عرق با لباس غواصی که نزدیک به دوماه از تنشان بیرون نیامده بود و... غیرقابل‌تحمل و مشمئزکننده بود، اما ما به آن عادت کرده بودیم. تازه برای شستن همین ظرف، آب کافی در اختیار نبود و بدتر از آن این‌که مجبور بودیم از همان ظرف برای آب‌شرب هم استفاده کنیم. لذا بالاجبار به هنگام شست‌وشو در حد رفع نجاست اکتفا می‌شد. <br /> <br /> باندهایی که برای بستن زخم‌ها استفاده می‌کردیم چندبار مصرف بود. چون باند نمی‌دادند باند قبلی را هر روز می‌شستیم و دوباره استفاده می‌کردیم، که عملاً برای بهبود زخم‌ها تأثیری نداشت. چون باند فقط با مقدار کمی [[آب]] شسته شده بود، بدون این‌که ضدعفونی شود، فقط چرک و خونش از بین می‌رفت. همین‌قدر می‌دانستی که این باند دیگر چرک و خون ندارد، وگرنه از نظر بهداشتی که تأثیری نداشت. وقتی باندها را می‌شستیم آن‌ها را روی نرده‌های کثیف درِ اتاق پهن می‌کردیم، وقتی خشک می‌شد دوباره استفاده می‌کردیم، که باعث عفونت بیشتر می‌شد. <br /> <br /> روزهایی که در الرشید بودیم، وقتی به‌عنوان آمار ما را در محوطۀ جلوی زندان می‌بردند [[شکنجه]] و کتک‌زدن حتمی بود، و هر روز و گاهی یک روز در میان این پذیرایی گرم و مهمان‌نوازی را داشتیم. &lt;ref&gt;قادری، حسینعلی (1404). [[این فصل را با من بخوان]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> * [[شکنجه در اسارت]]<br /> * [[تنبیه و شکنجه]] <br /> * [[شکنجه های جسمی]] <br /> * [[شکنجه های روحی و روانی]]<br /> * [[تمایز بین خشونت و شکنجه در اسارتگاه‌های عراق]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> روزهای سخت اسارت/ از دوش آب سرد تا شکنجه با کابل و [[شوک الکتریکی]] https://www.aparat.com/v/h005ci4<br /> <br /> '''مراد شفیعی'''<br /> [[رده:شکنجه در اسارت]]<br /> [[رده:تنبیه و شکنجه]]<br /> [[رده:شکنجه های جسمی]]<br /> [[رده:شکنجه های روحی و روانی]]<br /> [[رده:اسارت و اسیران]]<br /> [[رده:اسرا]]<br /> [[رده:رادیو]]<br /> [[رده:استخبارات]]<br /> [[رده:شکنجه]]<br /> [[رده:بازجویی در اسارت]]<br /> [[رده:بازجویی در استخبارات]]<br /> [[رده:زندان الرشید]]<br /> [[رده:شهدای اسیر]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA&diff=11674 2026-06-05T11:31:10Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>خشونت واقعیت انکارناپذیر تمام جوامع در طول دوره ­های مختلف تاریخی آن­است. گروهی از نظریه ­پردازان خشونت را ذاتاً امری سیاسی می­دانند. لذا خشونت سیاسی را می­توان یکی ازمهم­ترین تقسیم ­بندی­ های مرتبط با انواع خشونت دانست؛ که خود شامل دسته ­بندی­ هایی مبنی برخشونت هدفمند و بی ­هدف، خشونت آشکارو پنهان، خشونت فردی و ساختاری، خشونت فیزیکی و روانی می ­گردد. همچنین جنگ رامی­توان خشونت سیاسی بسیار سازمان­ یافته بازتعریف کرد و [[اسرا]] را به ­عنوان یکی از قربانیان این خشونت دانست. برای مثال،در تاریخ معاصر ایران، شاهدیم که در طول [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] و حتی سال­های بعد از آتش ­بس، حکومت بعثی عراق به دلیل نرسیدن به اهداف مورد نظر خود در جنگ، بیشترین خشونت را برای انتقام ­جویی در حق اسرای ایرانی دربند، اعمال نمود.&lt;ref&gt;حسنی فر، عبد الرحمن؛ ملای توانی، علیرضا و نجار، سعید(1401). &quot;بازنمایی خشونت نظامیان عراقی در خاطره نگاشته های اسرای ایرانی جنگ/دفاع مقدس&quot;. تاریخ نگری و تاریخ نگاری،32(29)،55-79&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مفاهیم ==<br /> خشونت واژه ­ای است که «مفهومی گسترده دارد و به سختی می­ توان آن را صرفاً در یک بُعد تعریف کرد. برای نمونه، اگر تنها مفهوم فیزیکی یا طبیعی خشونت را در نظر داشته باشیم، آن را می­توانیم نوعی قدرت یا زور تعریف کنیم که با تحمیل خود به سایر پدیده­ها اعم از پدیده ­های انسانی یا غیر­انسانی حدود قدرت آن پدیده ­ها را مشخص می­کند.»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;فکوهی، ناصر(1378)،خشونت سیاسی؛ نظریات، مباحث، اشکال و راهکارها، تهران، نشر قطره&lt;/ref&gt;.در معنای خشونت و تعریف آن بین صاحب‌نظران توافقی وجود ندارد، لذا در ارائه تعریفی از این مقوله، مشکلی اساسی وجود دارد. «با این همه می‌توان گفت در این تعریف، اجماعی نسبی وجود دارد که برحسب آن خشونت این‎گونه تعریف می ‎شود: &lt;blockquote&gt;«هرگونه تهاجم فیزیکی علیه هستی انسان که با انگیزه آسیب، رنج و یا لطمه زدن همراه باشد».&lt;/blockquote&gt;در این تعریف تأکید صرف بر تهاجم فیزیکی می‎شود، درحالی‌که ممکن است برخورد و تهاجم کلامی باشد و چه‌بسا در برخورد کلامی وجه خشونت قوی‌تر و مؤثرتر از تهاجم فیزیکی تلقی گردد، مگر اینکه در تعریف مورد بحث، اصطلاح فیزیکی به معنای عام به کار برده شود که در این صورت دو مشکل جدی پیدا می‌کند: اولاً تهاجم در محاورات به‌طور الزامی متضمن خشونت کلامی نیست؛ ثانیاً در برخورد کلامی آنچه خشونت‌زاست، الفاظ، اصوات یا امواج صوتی نیست، بلکه مفاد کلمات است که مخاطب را آزرده‌خاطر می‌سازد.»&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;هزاوه­ای، محمدرضا(1383)،«معناشناسی خشونت»،تهران، مطالعات راهبردی زنان، شماره 23.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پس خشونت را می ­توان به مثابه تجلی افراطی و شدید خشم و عصبانیت به‌صورت احساسی و یا کلامی در نظر گرفت.&lt;ref&gt;زارع،حکیمه(1388)،«بررسی تأثیر سیاست­گذاری فرهنگی بر گرایش به خشونت در فوتبال ایران سال 97»، پایان ­[[نامه]] کارشناسی ارشد دانشگاه الزهراء.&lt;/ref&gt;این رفتار می­تواند شامل تحقیر، اهانت، دشنام و توهین، یا تلاش برای آسیب فیزیكی باشد. در هر مورد، هدف از رفتار آسیب رساندن به دیگران، یعنی تحمیل درد و رنج فیزیكی یا روحی-روانی است. خشونت و پرخاشگری با توجه به تعاریفی كه مورد اشاره قرار گرفت در سطح فردی و جمعی متجلی می­ گردد، اما می ­توان آن را فرآورده­ای اجتماعی تلقی كرد كه با الهام از عوامل مختلف اجتماعی در عرصه­ های گوناگون كنش اجتماعی جلوه ­گر می­ گردد&lt;ref&gt;محسني­ تبريزي، عليرضا(1383)،ونداليسم، تهران: انتشارات آن.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == انواع خشونت ==<br /> باید گفت از مفهوم خشونت«تاکنون دسته ­بندی­ های گوناگونی عرضه شده است که از آن جمله می توان به دسته ­بندی گالتونگ مبنی بر خشونت هدفمند و بی ­هدف، خشونت آشکار و پنهان، خشونت فردی و ساختاری، خشونت فیزیکی و روانی، خشونت معطوف به قربانی و خشونت بدون قربانی اشاره کرد.»&lt;ref&gt;حیدری­ چروده، مجید(1389).«تحلیل جامعه ­شناختی تاثیر فتار قربانیان خشونت و ارتباط آن با رفتار خشونت ­آمیز علیه آنان»، ''بررسی مسائل اجتماعی ایران''، سال اول، شمارۀ2.&lt;/ref&gt; در تقسیم­ بندی انواع خشونت نیز با تکیه بر منابع معتبر می­ توان قائل به یک جمع­ بندی در این خصوص بود و به صورت کلی این موارد را ذکر نمود:خشونت‌های مجاز و غیرمجاز؛ خشونت‌های فیزیکی و غیرفیزیکی و خشونت‌های فردی و اجتماعی. که در ذیل به تعریفی مختصر از هریک پرداخته‌ایم:<br /> <br /> === خشونت‌های فیزیکی و غیرفیزیکی ===<br /> خشونت‌های فیزیکی به آن دسته از اعمالی گفته می‌شود که به صورت عینی و محسوس در عالم خارج تحقق پیدا می‌کند؛مانند: قتل، حبس، ضرب و جرح.خشونت‌های غیرفیزیکی عبارت است از اقداماتی که به‌طور کلی محسوس و ملموس نیستند، مانند:بی‌اعتنایی، نگاه تحقیرآمیز، برخورد تبعیض‌آمیز؛ یا درجه محسوس بودن آنها نسبت به دسته اول بسیار اندک است و امر محسوس خود ابزاری بیش نیست، مانند ناسزاگویی و سخنان تحقیرآمیز. البته باید توجه داشت که دامنه خشونت‌های غیرفیزیکی بسی گسترده است، مثل سلب انواع آزادی‌های مشروط، تحمیل حاکمیت و ایجاد محیطی بسته که از رشد و بالندگی آدمیان ممانعت به عمل می‌آورد&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.<br /> <br /> === خشونت‌های فردی و اجتماعی ===<br /> در خشونت‌های فردی قربانیان خشونت،افراد می‌باشند، اما در خشونت‌های اجتماعی، قربانی این اقدام جوامع خواهند بود. این خشونت‌ها ممکن است منشاء داخلی یا خارجی داشته باشند. خشونت‌های اجتماعی داخلی، مانند سرقت‌های مسلحانه، قتل‌های زنجیره‌ای، تظاهرات خیابانی، نفی آزادی، سلب اختیار از مردم در تعیین مدیریت جامعه یا نظارت بر حاکمان می‌باشند و خشونت‌های اجتماعی خارجی، مانند استعمار، جنگ وتحمیل سیستم تک‌محصولی به‌منظور فشار بر ملت‌ها برای تأمین منافع قدرتمندان، اشاعۀ اندیشه‌های شک‌آلود و مفاسد اخلاقی که استعمار فرهنگی نام گرفته، تحقیر و توهین به مقدسات و مبانی اعتقادی جامعه و تحقیر و نژادپرستانه جوامع می ‎باشد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> البته باید اذعان نمود خشونت واقعیت انکارناپذیر تمام جوامع در طول دوره‌های مختلف تاریخی آنهاست و با اینکه هیچ‌گاه از بین نرفته، اما همیشه کوشش شده است محدودیت‌هایی در اعمال آن صورت گیرد. در همین مورد وجود همیشگی آن،«گروهی از نظریه‌پردازان خشونت را ذاتی امر سیاسی میدانند. گوهر سیاست از این منظر، مقوله قدرت است و امر مبتنی بر قدرت، نمی‌تواند فارغ از پدیدار خشونت جاری باشد.گروه دیگر نظریات، خشونت را مستقل از امر سیاسی میداند.»&lt;ref&gt;عابدی­ اردکانی؛ الله‌دادی،نفیسه(1397)،«کارل اشمیت و تئوریزه کردن خشونت»، مجله غرب­ شناسی بنیادی، 9(115)، 1-139.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درمیان پژوهشگران ایرانی نیز سعید پیوندی از کسانی است که به ملازمت قدرت و خشونت اذعان دارد و بر همین اساس بر چندگانگی خشونت در تاریخ معاصر ایران با ذکر چند نمونه اشاره کرده که از جمله مهم­ترین منابع آن­ها را حاکمیت سیاسی و فعالیت‌های نظامی خارجی بیان کرده است.&lt;ref&gt;پیوندی، سعید(1384).«نقد خشونت سیاسی در ایران»، ''بازتاب اندیشه''، شماره 69.&lt;/ref&gt;فکوهی نیز تقریباً چنین دیدگاهی دارد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> در مورد انواع خشونت­ های سیاسی نیز به مانند تعریف خود واژه خشونت و موردهای گوناگون آن، تنوع دسته ­بندی را شاهدیم. به­ عنوان مثال«تد رابرت‌گر» آشوب، توطئه و جنگ درون­ کشوری را از مصادیق بارز خشونت سیاسی ذکر کرده و جنگ را خشونت سیاسی بسیار سازمان‌یافته بازتعریف کرده است&lt;ref&gt;رابرت­ گر، تد(1388).چرا انسان­ها شورش می­ کنند. ترجمه علی مرشدی ­زاده، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برهمین اساس:«جنگ را از نظر گستردگی و شدت خشونت به‌کارگرفته‌شده و همچنین میزان تخریب و تلفات ناشی از آن باید حادترین شکل خشونت سیاسی از بالا به حساب آورد.مفهوم جنگ را می­توان«رودررویی سازمان­ یافته میان دو یا چند دولت مستقل بر سر اختلاف‌ها واهداف رسمی و از پیش اعلام‌شده» تعریف کرد.<br /> <br /> دلیل اصلی جنگ را باید در نابرابری میان دو یا چند دولت دانست. این نابرابری می­تواند دو شکل اساسی داشته باشد، نخست نابرابری اقتصادی یا رشد اقتصادی نابرابر میان دولت­های همسایه که خود می­تواند حاصل شرایط طبیعی یعنی نابرابری منابع و یا شرایط غیرطبیعی، نظیر سیاست غلط اقتصادی، تأثیر بازار جهانی و غیره باشد. این امر سبب می شود جنگ با انگیزه گرفتن غنیمت و غارت آغاز شود. نمونۀ چنین جنگ­ هایی در تاریخ فراوان بوده و آخرین مورد آن [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]](1980تا1988)و جنگ عراق با کویت ومتحدینش در آغاز دهه 90م بود. دومین دلیل در نابرابری سیاسی یعنی وجود نظام­ های سیاسی متناقض و متضاد در کشورهای همجوار یا نزدیک به هم است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[تمایز بین خشونت و شکنجه در اسارتگاه‌های عراق]]<br /> * [[تنبیه و شکنجه]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> &lt;references /&gt;'''سعید نجار'''<br /> <br /> [[رده:خشونت در اسارت]]<br /> [[رده:اسارت و اسیران]]<br /> [[رده:بازنمایی خشونت در خاطرات اسرا]]<br /> [[رده:انواع خشونت در اسارت]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=11673 2026-06-05T11:00:52Z

<p>Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */</p> <hr /> <div>در اسناد تاریخی و [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] آزادگان ایرانی، دو واژه «[[خشونت در اسارت|خشونت]]» و «[[شکنجه]]» به وفور دیده می شود. اما برای درک صحیح از ماهیت رژیم بعث عراق و پایبندی به اصل انصاف تاریخی، لازم است این دو مفهوم از منظر حقوق بین‌الملل و روانشناسی [[اسارت و اسیران|اسارت]] از یکدیگر تفکیک شوند. هر رفتاری که [[اسیر جنگی در حقوق بین المللی|اسیر]] را آزار می دهد «[[شکنجه]]» نیست، و هر [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;ای لزوماً با [[خشونت در اسارت|خشونت]] فیزیکی آشکار همراه نیست. این تفکیک به ما امکان می دهد تا جنایتکاران جنگی را بی گناه فرض نکنیم و نیز رفتارهای خشن اما پراکنده را با جنایات سیستماتیک یکسان نبینیم.<br /> <br /> == بخش اول: تعاریف بنیادین ==<br /> <br /> === 1. خشونت (Violence) در اسارتگاه ===<br /> از نظر حقوق بین الملل و اسناد مرتبط با [[اسیران جنگ|اسیران جنگی]] ( مواد 3و 130  کنوانسیون سوم ژنو، ۱۹۴۹)، [[خشونت در اسارت|خشونت]] به کاربرد نیروی فیزیکی یا روانی اطلاق می شود که:<br /> <br /> 1. فاقد بر[[نامه]] سازمان یافته و هدف فراساختاری است (مثلاً واکنش لحظه ای نگهبان به نافرمانی). به عبارت دیگر تداوم  ندارد و نظامند نیست.<br /> <br /> 2. ممکن است توسط افراد خصوصی یا نگهبانان رده پایین به ابتکار شخصی انجام شود، نه به عنوان سیاست و روال عادی در اسارتگاه.<br /> <br /> 3. شدت آن متغیر است (از سیلی تا ضرب و شتم شدید).<br /> <br /> 4. هدف اصلی آن تسلیم کردن فوری، اعمال نظم یا تخلیه خشم فردی است، نه نابودی شخصیت یا اخذ اطلاعات.<br /> <br /> مثال [[خشونت در اسارت|خشونت]] در اسارتگاه عراق: هل دادن اسیر هنگام صف نان، سیلی زدن به دلیل حرف زدن در صف، یا مشت زدن پراکنده توسط یک نگهبان عصبانی بدون دستور از بالا.<br /> <br /> === 2. شکنجه (Torture) در اسارتگاه ===<br /> بر اساس ماده ۱ کنوانسیون ملل متحد علیه شکنجه (۱۹۸۴) و رویه دیوان کیفری بین المللی، [[شکنجه]] دارای چهار مؤلفه جدایی ناپذیر است:<br /> <br /> '''عامل:''' حتماً توسط مأمور دولت (عراق بعثی) یا با تحریک، رضایت یا سکوت او انجام شده باشد.<br /> <br /> '''هدف خاص:''' به قصد اخذ اقرار یا اطلاعات (اعتراف به [[جاسوسی]]، افشای محل واحدها)، تنبیه (به دلیل اعتقادات مذهبی یا سیاسی اسیر)، ارعاب (جلوگیری از [[فرار]] یا [[مقاومت]] جمعی) یا تبعیض <br /> <br /> '''شدت:''' ایجاد «درد یا رنج شدید» (جسمی یا روانی). شدت به قدری است که حس عاملیت و هویت فردی را در هم می شکند.<br /> <br /> '''سیستماتیک بودن:''' بخشی از الگوی رفتاری سازمان یافته و مستمر رژیم بعث باشد.<br /> <br /> '''نکته کلیدی:''' در [[اردوگاه]] های عراق، شکنجه هرگز رویدادی تصادفی نبود. بلکه ابزاری دولتی برای «تخریب روحیه جمعی و فردی اسیر ایرانی» به کار می رفت.<br /> <br /> == بخش دوم: جدول تمایز عملیاتی (کلید تشخیص برای پژوهشگر) ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''شاخص'''<br /> |'''خشونت (Violence) در اردوگاه'''<br /> |'''شکنجه (Torture) در اردوگاه'''<br /> |-<br /> |آغازگر<br /> |نگهبان یا کارمند عراقی به ابتکار شخصی<br /> |سازمان اطلاعات عراق ([[استخبارات]])، فرمانده اردوگاه با دستور مکتوب یا رویه ثابت برای نگهبانان<br /> |-<br /> |الگو<br /> |موردی، پراکنده، غیرقابل پیش بینی<br /> |تکرارشونده، سیستماتیک، دارای الگوی ثابت (مثلاً همیشه در [[بازجویی در اسارت|بازجویی]]&lt;nowiki/&gt;ها)<br /> |-<br /> |ابزار<br /> |[[مشت و لگد( تنبیه)|مشت]]، [[مشت و لگد( تنبیه)|لگد]]، باتوم، توهین<br /> |شوک برقی، کشیدن ناخن، [[زندان انفرادی|حبس انفرادی]] طولانی، تهدید به تجاوز، اعدام ساختگی، محرومیت از خواب و [[غذای اسارت|غذا]] برای روزها<br /> |-<br /> |هدف پنهان<br /> |اطاعت فوری، تنبیه لحظه‌ای<br /> |نابودی اراده [[مقاومت]]، اخذ «اطلاعات»، در باره یگان نظامی یا سایر [[اسیران جنگ|اسیران]]<br /> |-<br /> |پیامد روانی معمول<br /> |ترس، خشم، PTSD خفیف تا متوسط<br /> |C-PTSD، ناامیدی، فراموشی انتخابی، کابوس شبانه، سرخوردگی <br /> |}<br /> مثال عینی: از خاطرات حسن بهشتی‌پور در [[اردوگاه تکریت 12|اسارتگاه 12 تکریت]] «فرحان نگهبان عراقی به خاطر [[ورزش]] کردن ، سیلی محکمی به صورت من زد.» <br /> <br /> حسینعلی قادری روایت دیگری از بی رحمی‌های نگهبانان عراقی دارد او می گوید: &lt;blockquote&gt;«وقتی که وارد اسارتگاه شدیم محوطه پر از سنگ و خاروخاشاک و ناهموار بود. تا مدت‌ها باید با پای برهنه روی این سنگ و خارها راه می‌رفتیم. عرض اردوگاه حدود 100 متر بود. صبح زمستان، قبل از هر کاری، ما را از آسایشگاه با کابل بیرون می‌آوردند و به‌صورت دشتبانی به خط می‌کردند. می‌بایست زمین پر از خار و سنگ را با کف دست جارو می‌کردیم. هوا آن‌قدر سرد بود که دست‌هایمان بعد از چند دقیقه مثل چوب خشک و کبود می‌شد. کف دست بعضی بچه‌ها زخمی می‌شد و گاهی خون با خاک‌ محوطه قاطی می‌شد و سنگ‌ریزه‌ها وارد زخم می‌شدند. بعثی‌ها هم با کابل پشت‌سر ما حرکت می‌کردند و منتظر بودند که یک سنگ‌ریزه پشت‌سر کسی جا بماند. مشاهده یک سنگ کوچک همان و فرودآمدن کابل بر کمر و کتف آن بی‌نوا همان! خیلی مراقبت می‌کردیم چیزی پشت‌سرمان جا نماند و این باعث می‌شد بعضی افراد مقداری عقب بیفتند، این هم بهانۀ خوبی بود که به جرم تنبلی و جاماندن از بقیه مثل گله گرگ به جانش بیفتند&lt;ref&gt;قادری، حسینعلی (1404). [[این فصل را با من بخوان]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;تحلیل حقوقی: چون دستور سازمان یافته از بالا نبوده و هدف خاص «اخذ اعتراف» یا «ارعاب سیستماتیک» را نداشته (بیشتر تنبیه لحظه ای بوده)، در تعریف دقیق کنوانسیون «[[شکنجه]]» نیست، بلکه «رفتارغیرانسانی و تحقیرآمیز» (Cruel, Inhuman or Degrading Treatment) محسوب می‌شود.<br /> <br /> این نوع رفتار اگرچه در چارچوب حقوقی تنگ کنوانسیون مصداق کامل شکنجه نیست، اما از منظر روانشناختی اثری برابر با [[شکنجه]] بر روی [[اسیران جنگ|اسیران]] داشته است.<br /> <br /> == بخش سوم: چرا این تفکیک برای حقیقت اسارت ضروری است؟ ==<br /> <br /> === به سه دلیل اصلی زیر ===<br /> '''عدالت با قربانی:''' وقتی هر سیلی را «[[شکنجه]]» بنامیم، دردی که یک آزاده تحمل کرده با فردی که ناخن‌هایش را کشیده‌اند یا شوک برقی خورده یکسان می شود. این ظلم به قربانیان شدیدترین [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;هاست.<br /> <br /> '''صحت حقوقی:''' اگر پرونده عراق در مراجع بین المللی بررسی شود، اغراق در به کارگیری واژه «[[شکنجه]]» باعث تضعیف اعتبار سایر گزارش‌های مستند می شود.<br /> <br /> '''انصاف تاریخی:''' رژیم بعث جنایتکار بود، اما نه هر نگهبان عراقی «شکنجه‌گر» بود. برخی رفتارها زمخت و خشن یک افسر عراقی در بحبوحه جنگ است، نه لزوماً [[شکنجه]] سازمان یافته.<br /> <br /> === بر اساس تعاریف فوق، در ادامه به بازنمایی سه دسته از رفتارهای اسارتگاه های عراق می پردازیم. ===<br /> 1. [[خشونت در اسارت|خشونت‌]]&lt;nowiki/&gt;های پراکنده ([[مشت و لگد( تنبیه)|مشت]]، [[مشت و لگد( تنبیه)|لگد]]، فحاشی)<br /> <br /> 2. رفتارهای غیرانسانی مرزی (حبس در آفتاب، محرومیت طولانی از [[آب]])<br /> <br /> 3. مصادیق کامل [[شکنجه]] (شوک برقی، کشیدن ناخن، اعدام ساختگی، حبس [[زندان انفرادی|انفرادی]] ماه‌ها در سلول تاریک)<br /> <br /> بیژن کیانی در کتاب خود مصداق روشنی از [[شکنجه]] در اسارتگاه [[اردوگاه موصل 1|موصل 1]] را روایت می کند:&lt;blockquote&gt;«غروب آن روز بعثی‌ها ما را بردند به ساختمانی که هیچ امکاناتی نداشت. با ضرب‌وشتم همه را از اتوبوس پیاده کردند و با کابل آمدند به استقبال ما، آن‌چنان استقبالی که با ضربات کابل به سرو صورت و پا و دست اسیران وارد می کردند حتی به زخمی‌ها هم رحم نکردند. پس‌از این استقبال وحشیانه، همه را فرستادند به اتاق‌ها. درها را بستند و رفتند. ناله زخمی‌ها بلند شد. شبی پر از شکنجه و دلتنگی آغاز شده بود. بدون زیرانداز و پوششی، که بتوان آن شب سرد زمستانی را به صبح رساند، شب را سپری کردیم. چه کسی می‌توانست بخوابد؟ [[نماز]] را بدون وضو و مهر، با همان پیکرهای کوفته‌شده و زخمی خواندیم. نگاه به چهره‌های درهم و گرفته برخی جوانان آزاردهنده بود، تا همین چند ساعت پیش در صحنه نبرد مثل شیر می‌غریدند و حالا گرفتار این قوم ستمگر شده بودند&lt;ref&gt;کیانی، بیژن (1404). [[فرزند مُنگشت|فرزند منگشت]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == جمع بندی ==<br /> مرز میان [[خشونت در اسارت|خشونت]] و [[شکنجه]] را انصاف با زخم‌های آزاده تعیین نمی کند؛ انصاف آن است که هر زخم را به نام خودش بخوانیم. [[خشونت در اسارت|خشونت]]، درد است. [[شکنجه]]، نابودی است. یکی را نباید به جای دیگری به کار برد، نه برای بزرگ نمایی و نه برای کوچک نمایی.<br /> <br /> == پاورقی ==<br /> &lt;small&gt;ماده 3 (ممنوعیت [[خشونت در اسارت|خشونت]] و [[شکنجه]] در همه حال): این ماده صراحتاً «[[خشونت در اسارت|خشونت]] علیه زندگی و شخص، به ویژه قتل، مثله کردن، رفتار ظالمانه و [[شکنجه]]» را ممنوع می‌کند .&lt;/small&gt;<br /> <br /> &lt;small&gt;ماده 130 (مصادیق نقض‌های فاحش): این ماده «[[شکنجه]] یا رفتار غیرانسانی» را به عنوان یکی از مصادیق نقض‌های فاحش (Grave Breaches) کنوانسیون معرفی می‌کند که مستوجب مجازات است.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;ICRC. (1949). Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War. Retrieved from https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gciii-1949&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[خشونت در اسارت]]<br /> <br /> * [[شکنجه]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> <br /> <br /> [[رده:خشونت]]<br /> [[رده:شکنجه]]<br /> &lt;references /&gt;'''حسن بهشتی‌پور'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&diff=11672 2026-06-05T10:42:34Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «در اسناد تاریخی و خاطرات آزادگان ایرانی، دو واژه «خشونت» و «شکنجه» به وفور دیده می شود. اما برای درک صحیح از ماهیت رژیم بعث عراق و پایبندی به اصل انصاف تاریخی، لازم است این دو مفهوم از منظر حقوق بین‌الملل و روانشناسی اسارت...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>در اسناد تاریخی و خاطرات آزادگان ایرانی، دو واژه «[[خشونت در اسارت|خشونت]]» و «[[شکنجه]]» به وفور دیده می شود. اما برای درک صحیح از ماهیت رژیم بعث عراق و پایبندی به اصل انصاف تاریخی، لازم است این دو مفهوم از منظر حقوق بین‌الملل و روانشناسی [[اسارت و اسیران|اسارت]] از یکدیگر تفکیک شوند. هر رفتاری که اسیر را آزار می دهد «[[شکنجه]]» نیست، و هر شکنجه‌ای لزوماً با [[خشونت در اسارت|خشونت]] فیزیکی آشکار همراه نیست. این تفکیک به ما امکان می دهد تا جنایتکاران جنگی را بی گناه فرض نکنیم و نیز رفتارهای خشن اما پراکنده را با جنایات سیستماتیک یکسان نبینیم.<br /> <br /> == بخش اول: تعاریف بنیادین ==<br /> <br /> === 1. خشونت (Violence) در اسارتگاه ===<br /> از نظر حقوق بین الملل و اسناد مرتبط با [[اسیران جنگ|اسیران جنگی]] ( مواد 3و 130  کنوانسیون سوم ژنو، ۱۹۴۹)، [[خشونت در اسارت|خشونت]] به کاربرد نیروی فیزیکی یا روانی اطلاق می شود که:<br /> <br /> 1. فاقد بر[[نامه]] سازمان یافته و هدف فراساختاری است (مثلاً واکنش لحظه ای نگهبان به نافرمانی). به عبارت دیگر تداوم  ندارد و نظامند نیست.<br /> <br /> 2. ممکن است توسط افراد خصوصی یا نگهبانان رده پایین به ابتکار شخصی انجام شود، نه به عنوان سیاست و روال عادی در اسارتگاه.<br /> <br /> 3. شدت آن متغیر است (از سیلی تا ضرب و شتم شدید).<br /> <br /> 4. هدف اصلی آن تسلیم کردن فوری، اعمال نظم یا تخلیه خشم فردی است، نه نابودی شخصیت یا اخذ اطلاعات.<br /> <br /> مثال [[خشونت در اسارت|خشونت]] در اسارتگاه عراق: هل دادن اسیر هنگام صف نان، سیلی زدن به دلیل حرف زدن در صف، یا مشت زدن پراکنده توسط یک نگهبان عصبانی بدون دستور از بالا.<br /> <br /> === 2. شکنجه (Torture) در اسارتگاه ===<br /> بر اساس ماده ۱ کنوانسیون ملل متحد علیه شکنجه (۱۹۸۴) و رویه دیوان کیفری بین المللی، شکنجه دارای چهار مؤلفه جدایی ناپذیر است:<br /> <br /> '''عامل:''' حتماً توسط مأمور دولت (عراق بعثی) یا با تحریک، رضایت یا سکوت او انجام شده باشد.<br /> <br /> '''هدف خاص:''' به قصد اخذ اقرار یا اطلاعات (اعتراف به جاسوسی، افشای محل واحدها)، تنبیه (به دلیل اعتقادات مذهبی یا سیاسی اسیر)، ارعاب (جلوگیری از [[فرار]] یا [[مقاومت]] جمعی) یا تبعیض <br /> <br /> '''شدت:''' ایجاد «درد یا رنج شدید» (جسمی یا روانی). شدت به قدری است که حس عاملیت و هویت فردی را در هم می شکند.<br /> <br /> '''سیستماتیک بودن:''' بخشی از الگوی رفتاری سازمان یافته و مستمر رژیم بعث باشد.<br /> <br /> '''نکته کلیدی:''' در [[اردوگاه]] های عراق، شکنجه هرگز رویدادی تصادفی نبود. بلکه ابزاری دولتی برای «تخریب روحیه جمعی و فردی اسیر ایرانی» به کار می رفت.<br /> <br /> == بخش دوم: جدول تمایز عملیاتی (کلید تشخیص برای پژوهشگر) ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |'''شاخص'''<br /> |'''خشونت (Violence) در اردوگاه'''<br /> |'''شکنجه (Torture) در اردوگاه'''<br /> |-<br /> |آغازگر<br /> |نگهبان یا کارمند عراقی به ابتکار شخصی<br /> |سازمان اطلاعات عراق ([[استخبارات]])، فرمانده اردوگاه با دستور مکتوب یا رویه ثابت برای نگهبانان<br /> |-<br /> |الگو<br /> |موردی، پراکنده، غیرقابل پیش بینی<br /> |تکرارشونده، سیستماتیک، دارای الگوی ثابت (مثلاً همیشه در بازجویی ها)<br /> |-<br /> |ابزار<br /> |مشت، لگد، باتوم، توهین<br /> |شوک برقی، کشیدن ناخن، حبس انفرادی طولانی، تهدید به تجاوز، اعدام ساختگی، محرومیت از خواب و غذا برای روزها<br /> |-<br /> |هدف پنهان<br /> |اطاعت فوری، تنبیه لحظه ای<br /> |نابودی اراده مقاومت، اخذ «اطلاعات»، در باره یگان نظامی یا سایر اسیران<br /> |-<br /> |پیامد روانی معمول<br /> |ترس، خشم، PTSD خفیف تا متوسط<br /> |C-PTSD، ناامیدی، فراموشی انتخابی، کابوس شبانه، سرخوردگی، <br /> |}<br /> مثال عینی: از خاطرات حسن بهشتی‌پور در [[اردوگاه تکریت 12|اسارتگاه 12 تکریت]] « فرحان نگهبان عراقی به خاطر [[ورزش]] کردن ، سیلی محکمی به صورت من زد.» <br /> <br /> حسینعلی قادری روایت دیگری از بی رحمی‌های نگهبانان عراقی دارد او می گوید: &lt;blockquote&gt;« وقتی که وارد اسارتگاه شدیم محوطه پر از سنگ و خاروخاشاک و ناهموار بود. تا مدت‌ها باید با پای برهنه روی این سنگ و خارها راه می‌رفتیم. عرض اردوگاه حدود 100 متر بود. صبح زمستان، قبل از هر کاری، ما را از آسایشگاه با کابل بیرون می‌آوردند و به‌صورت دشتبانی به خط می‌کردند. می‌بایست زمین پر از خار و سنگ را با کف دست جارو می‌کردیم. هوا آن‌قدر سرد بود که دست‌هایمان بعد از چند دقیقه مثل چوب خشک و کبود می‌شد. کف دست بعضی بچه‌ها زخمی می‌شد و گاهی خون با خاک‌ محوطه قاطی می‌شد و سنگ‌ریزه‌ها وارد زخم می‌شدند. بعثی‌ها هم با کابل پشت‌سر ما حرکت می‌کردند و منتظر بودند که یک سنگ‌ریزه پشت‌سر کسی جا بماند. مشاهدۀ یک سنگ کوچک همان و فرودآمدن کابل بر کمر و کتف آن بی‌نوا همان! خیلی مراقبت می‌کردیم چیزی پشت‌سرمان جا نماند و این باعث می‌شد بعضی افراد مقداری عقب بیفتند، این هم بهانۀ خوبی بود که به جرم تنبلی و جاماندن از بقیه مثل گلۀ گرگ به جانش بیفتند&lt;ref&gt;قادری، حسینعلی (1404). [[این فصل را با من بخوان]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان،]&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;تحلیل حقوقی: چون دستور سازمان یافته از بالا نبوده و هدف خاص «اخذ اعتراف» یا «ارعاب سیستماتیک» را نداشته (بیشتر تنبیه لحظه ای بوده)، در تعریف دقیق کنوانسیون «[[شکنجه]]» نیست، بلکه «رفتارغیرانسانی و تحقیرآمیز» (Cruel, Inhuman or Degrading Treatment) محسوب می‌شود.<br /> <br /> این نوع رفتار اگرچه در چارچوب حقوقی تنگ کنوانسیون مصداق کامل شکنجه نیست، اما از منظر روانشناختی اثری برابر با [[شکنجه]] بر روی [[اسیران جنگ|اسیران]] داشته است.<br /> <br /> == بخش سوم: چرا این تفکیک برای حقیقت اسارت ضروری است؟ ==<br /> <br /> === به سه دلیل اصلی زیر ===<br /> '''عدالت با قربانی:''' وقتی هر سیلی را «[[شکنجه]]» بنامیم، دردی که یک آزاده تحمل کرده با فردی که ناخن‌هایش را کشیده‌اند یا شوک برقی خورده یکسان می شود. این ظلم به قربانیان شدیدترین شکنجه‌هاست.<br /> <br /> '''صحت حقوقی:''' اگر پرونده عراق در مراجع بین المللی بررسی شود، اغراق در به کارگیری واژه «[[شکنجه]]» باعث تضعیف اعتبار سایر گزارش‌های مستند می شود.<br /> <br /> '''انصاف تاریخی:''' رژیم بعث جنایتکار بود، اما نه هر نگهبان عراقی «شکنجه‌گر» بود. برخی رفتارها زمخت و خشن یک افسر عراقی در بحبوحه جنگ است، نه لزوماً [[شکنجه]] سازمان یافته.<br /> <br /> بر اساس تعاریف فوق، در ادامه به بازنمایی سه دسته از رفتارهای اسارتگاه های عراق می پردازیم:<br /> <br /> 1. خشونت های پراکنده (مشت، لگد، فحاشی)<br /> <br /> 2. رفتارهای غیرانسانی مرزی (حبس در آفتاب، محرومیت طولانی از [[آب]])<br /> <br /> 3. مصادیق کامل [[شکنجه]] (شوک برقی، کشیدن ناخن، اعدام ساختگی، حبس انفرادی ماه‌ها در سلول تاریک)<br /> <br /> بیژن کیانی در کتاب خود مصداق روشنی از [[شکنجه]] در اسارتگاه [[اردوگاه موصل 1|موصل 1]] را روایت می کند:&lt;blockquote&gt;«غروب آن روز بعثی‌ها ما را بردند به ساختمانی که هیچ امکاناتی نداشت. با ضرب‌وشتم همه را از اتوبوس پیاده کردند و با کابل آمدند به استقبال ما، آن‌چنان استقبالی که با ضربات کابل به سرو صورت و پا و دست اسیران وارد می کردند حتی به زخمی‌ها هم رحم نکردند. پس‌از این استقبال وحشیانه، همه را فرستادند به اتاق‌ها. درها را بستند و رفتند. ناله زخمی‌ها بلند شد. شبی پر از شکنجه و دلتنگی آغاز شده بود. بدون زیرانداز و پوششی، که بتوان آن شب سرد زمستانی را به صبح رساند، شب را سپری کردیم. چه کسی می‌توانست بخوابد؟ [[نماز]] را بدون وضو و مهر، با همان پیکرهای کوفته‌شده و زخمی خواندیم. نگاه به چهره‌های درهم و گرفته برخی جوانان آزاردهنده بود، تا همین چند ساعت پیش در صحنه نبرد مثل شیر می‌غریدند و حالا گرفتار این قوم ستمگر شده بودند&lt;ref&gt;کیانی، بیژن (1404). [[فرزند مُنگشت|فرزند منگشت]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،&lt;/ref&gt;.»&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == جمع بندی ==<br /> مرز میان [[خشونت در اسارت|خشونت]] و [[شکنجه]] را انصاف با زخم‌های آزاده تعیین نمی کند؛ انصاف آن است که هر زخم را به نام خودش بخوانیم. [[خشونت در اسارت|خشونت]]، درد است. [[شکنجه]]، نابودی است. یکی را نباید به جای دیگری به کار برد، نه برای بزرگ نمایی و نه برای کوچک نمایی.<br /> <br /> == پاورقی ==<br /> &lt;small&gt;ماده 3 (ممنوعیت خشونت و شکنجه در همه حال): این ماده صراحتاً «خشونت علیه زندگی و شخص، به ویژه قتل، مثله کردن، رفتار ظالمانه و شکنجه» را ممنوع می‌کند .&lt;/small&gt;<br /> <br /> &lt;small&gt;ماده 130 (مصادیق نقض‌های فاحش): این ماده «شکنجه یا رفتار غیرانسانی» را به عنوان یکی از مصادیق نقض‌های فاحش (Grave Breaches) کنوانسیون معرفی می‌کند که مستوجب مجازات است.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;ICRC. (1949). Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War. Retrieved from https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gciii-1949&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[خشونت در اسارت]]<br /> <br /> * [[شکنجه]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> <br /> <br /> [[رده:خشونت]]<br /> [[رده:شکنجه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AF%D8%A8_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=11671 2026-06-04T10:33:06Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره جلوه‌های ادب پایداری است که توسط سیده شوکت سعیدی سوق در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد انجام و در سال 1400 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌ن...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره جلوه‌های ادب پایداری است که توسط سیده شوکت سعیدی سوق در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد انجام و در سال 1400 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی جلوه‌های ادب پایداری در داستان‌های علی موذنی<br /> <br /> '''پدید آور''': سیده شوکت سعیدی سوق<br /> <br /> '''سال نشر''': 1400<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد، مرکز پیام نور دوگنبدان<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - مقاومت و پایداری<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] به‌عنوان یکی از انواع ادبی در تمام ادوار تاریخ به‌وجوه مختلف وجود داشته و حتی می‌توان گفت گرایش دیگر انواع ادبی از جمله ادبیات تعلیمی و ادبیات حماسی به‌گونه‌ای در [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] و دیگر آثار ادبی به‌وفور مشاهده می‌شود، در حماسه وقتی ملتی در برابر زور [[مقاومت]] می‌کند و در تعلیم وقتی روزگویی تقبیح می‌شود و ایثار و [[مقاومت]] در مقابل زورگو تحسین، این اصل تداعی می‌شود که [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] می‌تواند پیش‌زمینه و پیش‌نیاز سایر انواع ادبی باشد. در تعریف [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]، گفته‌اند: «مجموعه آثاری که تحت شرایطی چون اختناق، استبداد واخلی، نبود آزادی‌های فردی و اجتماعی، قانون‌گریزی و قانون‌ستیزی با پایگاه‌های قدرت، غضب و غارت سرزمین و سرمایه‌های ملی و فردی و... شکل می‌گیرد؛ بنابراین بُن‌مایه این آثار مبارزه با بیداد داخلی یا تجاوز بیرونی در همه حوزه‌های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی و ایستادگی در برابر جریان‌های ضدآزادی است» (حسام‌پور، 1387: 121). با نگاه به تعریف بالا و در نظر گرفتن اینکه بن‌مایه‌های فراوان دیگری در [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] وجود دارد، خود نشان از جایگاه والا و گستردگی این گونه ادبی دارد. نویسندگان حوزه ادب پایداری در قالب‌های مختلف از جمله رمان، داستان، شعر و... به آفرینش صحنه‌های مختلف، [[مقاومت]] و ایثار قهرمانان می‌پردازد. «به‌طور کلی، کاربرد ادبیات [[مقاومت]] بسیار جوان است و عمدتاً به سرودها، نمایش‌نامه‌ها و داستان‌های کوتاه و بلندی گفته می‌شود که متضمن رشد و بالندگی جامعه‌های انسانی هستند» (سنگری، 1385: 26). پایداری ملت ایران در دوران هشت سال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] باعث نمود جلوه‌های ادب پایداری بیشتر در آثار نویسندگان و به خصوص ادبیات داستانی معاصر گردید. «نویسندگان در حوزه ادبیات داستانی آثار خود را با موضوعاتی همچون میهن‌پرستی، آزادی،ترویج روحیه جنگجویی و [[شهید و شهادت|شهادت]]، دعوت به [[مقاومت]]، توصیف حماسه‌ها و ستایش رزمندگان قرار دادند» (کاکایی، 1380: 52). در ادبیات داستانی معاصر، [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] در بخش بایدها و نبایدها یعنی استمرار و پایداری در نفی غیر خدا و محافظت در اثبات او و هر آنچه صفت اوست، شکل می‌گیرد (پشت‌دار، 1393: 141). به هر تقدیر، جایگاه ادبیات داستانی در پژوهش‌های مربوط به ادبیات پایداری همچنان به نظر می‌رسد جایگاهی ناشناخته است. تشریح مبانی اندیشه و مبادی تفکر علی مؤذنی در ادبیات متعهد و مکتبی پایداری در آثاری همچون رمان ظهور، دل‌آویزتر از سبز، سفر ششم، ملاقات در شب آفتابی و... که سرشار از بن‌مایه‌ها و نمادهای این نوع از ادبیات است، نگارنده را بر این داشته به باز نمودن طرز و تلقی نویسنده از ماهیت هنر و جلو‌ها و جنبه‌های ادبیات پایداری و پرداختن راهبرد اصلی نویسنده که انعکاس جلوه‌های ادبی پایداری است، بپردازد. مؤذنی داستان‌پردازی مقاومت را با زبانی تخیل‌برانگیز و با ساحت دینی و آیینی تلقین کرده و نوعی معماری نوین در ادبیات داستانی معاصر ایجاد کرده که باعث شده او را به عنوان یکی از برجستگان سبکی ادبیات حوزه پایداری معرفی کنیم و باعث تأثیرپذیری تعداد کثیری از نویسندگان از آثار او شود. دفاع مقدس، جبهه، [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]]، نگاه به انسان اجتماعی و تاریخ اجتماعی، شهادت، شاخصه‌های برجسته دیگر انقلاب اسلامی در رمان‌هایی از جمله ظهور، دلاویزتر از سبز، نه آبی و نه خاکی و... مضمون اصلی و محور اصلی این آثار است. نگاه عاطفی و انسانی نویسنده و نوع بینش او به عنوان یک بینش جدید در رمان‌نویسی که همان انسان‌شناسی دفاع مقدس است؛ نگارنده را در این تحقیق بر آن داشته تا به تحقیق در حال و هوای نویسندگی او بپردازد. نگاه او در تبیین شخصیت انسان‌های به دور از فضای راحتی و راحت‌طلبی و مستقر در جبهه و فضای [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] نوعی عرفان و شناخت عرفانی برای مخاطب و خواننده در حوزه [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] ایجاد کرده؛ سعی شهیدی همچون زنگی‌آبادی در رمان ظهور برای رسیدن به شهود و در نهایت به [[شهید و شهادت|شهادت]] و شاخصه‌های این مسیر به عنوان نمادهای پایداری و حماسی نشان از سرشار بودن آثار این نویسنده و غنا و محتوای بالای آثار او در [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] دارد. از جمله هنرمندانی‌ است که در نمایش‌نامه‌نویسی از سرآمدان معاصر است و در حوزه‌های ساخت [[فیلم‌شناسی اسارت|فیلم]] از برجستگان نمایش‌پردازی و کارگردانی در سینما است. او چه در داستان‌نویسی و چه در نمایش‌نامه‌نویسی به دلایل متعدد ابعاد متفاوتی از مضامین مختلف را می‌کاود. سیر موفق او در مطبوعات، رمان‌نویسی، داستان‌نویسی و [[ادبیات و هنر|ادبیات]] نمایشی از او به عنوان چهره‌ی توانمند معاصر یاد می‌شود. در همه این علوم ادبی دیدگاه‌های رئالیستی او غالب است و جنبه‌های واقع‌گرایی می‌چربد به علاوه اینکه جنبه‌های تخیل ادبی در این آثار موج می‌زند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> دفاع مقدس؛ [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات پایداری اسیران جنگ]]<br /> * [[مفاهیم مقاومت و پایداری]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/23bab4fa6ce29e060d372b2f64e6f5bb<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%D9%86%DA%AF_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11670 2026-06-04T10:18:28Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره نشانه شناسی رنگ در شعر دفاع مقدس است که توسط مطهره عباسیان در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار انجام و در سال 1395 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره نشانه شناسی رنگ در شعر دفاع مقدس است که توسط مطهره عباسیان در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار انجام و در سال 1395 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': نشانه شناسی رنگ در شعر دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': مطهره عباسیان<br /> <br /> '''سال نشر''': 1395<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - ادبیات محض<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> یکی از رخدادهای تاریخی ملت ایران در دهه‌ی شصت، پدیده‌ی دفاع مقدس بود. پیامدهای این دفاع که جزیی از میراث فرهنگی کشور محسوب می‌شود، منجر به تقویت عناصر هویتی در قالب نشانه‌ها و رمزها شد. این نشانه‌های فرهنگی به‌سرعت در ادبیات دفاع مقدس نفوذ کرد تا بر اشتراکات هویتی و فرهنگی مردم دلالت کند و بتواند ادبیات و شعر دفاع مقدس را با مختصات سبکی خاص خود معرفی نماید. رنگ‌ها و معانی پنهان در آن، از مفاهیم دیرپای فرهنگ ایران است؛ لذا حضـور رنگ‌ها به‌عنوان نشانه‌ها در جریان دفـاع مقدس امری غیرقابل‌انکار است. با معرفی علم نشانه‌شناسی، درک نشانه‌ها آسان‌تر شد. مقصود از درک نشانه این است که چه چیزی بر چه چیزی دلالت دارد. در این پژوهش، سعی بر آن بوده است که با شناسایی و بررسی نشانه‌های پنهان در رنگ‌ها در برخی اشعار دفاع مقدس، تحلیل‌های درست، آگاهانه و معنادار را در مدلول‌های واقعی برداشت‌ شده از این رنگ، معرفی کنیم و تداعی‌های واژگانی آنها را مورد بازبینی قرار دهیم. این بررسی‌ها بر اساس نظریه‌ی نشانه‌شناسی شعر مایکل ریفاتر صورت گرفت و مشخص شد که شبکه‌ی ساختاری یا ماتریس شعر دفاع مقدس در مجموع رنگ‌های پرکاربرد و کم‌کاربرد، مستقیم و غیرمستقیم و معانی پنهان رنگ‌ها در صورخیال می‌تواند شامل مفاهیم مثبتی چون ایمان به جاودانگی شهدا، سرافرازی، شهادت‌طلبی، وطن‌دوستی، تکامل‌خواهی، تمایل به روشنایی، تقابل خیر و شر، پاکی و معصومیت، حس همدردی، جدیّت در کار، تواضع و افتادگی، آرامش در سایه‌ی معنویت، اعتماد، همبستگی و وحدت، خانواده‌دوستی، احتیاج به [[امنیت]] و آسایش، قدرت و... و همچنین مفاهیمی منفی همچون ناامیدی، زردی و پژمردگی، افسوس، حسرت، انتقاد و اعتراض، حس تیره‌بختی، گوشه‌گیری، انزوا و درون‌گرایی، بی‌تفاوتی و... برخاسته از فضای تاریک جنگ به‌ویژه در اوایل دفاع مقدس، باشد. این مفاهیم، سبب ماندگاری دفاع مقدس در طول تاریخ ایران و جاودانگی آن برای آیندگان شده است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> دفاع مقدس؛ شعر؛ جنگ ایران و عراق<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[طنز در شعر دفاع مقدس]]<br /> <br /> * [[تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/1d74ac5712da2759f6846ae852ce5771<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11669 2026-06-04T09:42:15Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره آسیب‌شناسی شعر کودک در حوزه دفاع مقدس است که توسط لیلا طبسی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه حکیم سبزواری انجام و در سال 1400 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: آسیب‌شن...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره آسیب‌شناسی شعر کودک در حوزه دفاع مقدس است که توسط لیلا طبسی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه حکیم سبزواری انجام و در سال 1400 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': آسیب‌شناسی ساختار و درون‌مایه‌ی شعر کودک در حوزه‌ی دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': لیلا طبسی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1400<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - ادبیات پایداری<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> آثار تخیلی و هنرمندانه‌ای که آگاهانه یا غیرآگاهانه مخاطب کودکان قرار می‌گیرند، در حوزه‌ی ادبیات کودک جای می‌گیرند. شعر کودک سخنی است موزون و خیال‌انگیز که برای گروه سنی کودکان سروده می‌شود . آسیب‌شناسی ساختار و محتوا در شعر کودک حوزه‌ی دفاع مقدس عبارت است از شناخت عوامل مخربی که ساختار و محتوا در این حوزه را تهدید می‌کند. شعر در ایران پس از انقلاب تعریفی نو، یافته و تحولاتی عمیق در عرصه‌ی صورت و محتوا تجربه کرده است. گاهی با شعارزدگی روبه‌رو شده، زبان یک دست نبوده، قابل حس برای کودکان نبوده و گاه محتوا بر زبان پیشی گرفته است. می‌توان گفت: از زمانی که شعر کودک حرفی برای گفتن داشت، کم‌کم شعرهای کودک با مضامین پایداری سروده شد. از آن جا که ساختار و تخیل در هر هنری با ساختار اجتماعی در تعامل است پس از انقلاب و خصوصاً دفاع مقدس ساختار و تخیل شعر هم دستخوش تغییر شد.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> دفاع مقدس؛ شعر کودک<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[جلوه‌های دفاع مقدس در ادبیات کودک و نوجوان]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/6041ece1655c3e9809e5079582a60cf1<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%87%D9%82%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%B6%D9%85%D9%88%D9%86_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11668 2026-06-04T09:26:51Z

<p>Marjan-khanlari: /* چکیده */</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره بررسی محتوایی داستان‌های احمد دهقان با مضمون دفاع مقدس است که توسط شهلا اله دادی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان خراسان جنوبی انجام و در سال 1402 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی محتوایی داستان‌های احمد دهقان با مضمون دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': شهلا اله دادی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1402<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه پیام نور استان خراسان جنوبی، مرکز پیام نور قاین<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - [[آموزش]] زبان فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> احمد دهقان یکی از نویسندگان بارز و موفق در حوزه ادبیات داستانی دفاع مقدس است. این پژوهش با هدف شناخت دیدگاه احمد دهقان به [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]]، درون مایه پنج اثر از مهمترین داستان‌های احمد دهقان؛ سفر به گرای 270 درجه، من قاتل پسرتان هستم، پرسه در خاک غریبه، دشتبان، جشن جنگ به شیوه توصیفی- تحلیلی بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دو مؤلفه توصیف جرم و جنایات دشمن و ویرانی و خرابی ناشی از [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] نمود بیشتری دارد. از میان عناصر اعتقادی در آثار او مفهوم [[شهید و شهادت|شهادت]]، [[نماز]]، انسانیت، تقدس جانباری بارزتر است. در آثار احمد دهقان، تصویر رزمندگان فراتر از یک الگوی فداکاری و ایثار است. دهقان با نگاهی واقع‌بینانه، صفات انسانی متنوع رزمندگان را به تصویر می‌کشد. او به احساسات متفاوتی مانند کینه، ترس، دویدن به دنبال امتیازات و حتی بعضی‌هایی که به زور به جبهه فرستاده شده‌اند اشاره می‌کند. می‌توان گفت نگاه واقع‌بینانه احمد دهقان به [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] مضامین و محتواهایی از جمله رنج و درد انسانی، تأثیرات منفی [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] بر زندگی فردی، و نقد به تصمیمات سیاسی در مورد [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] را در برداشته است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ ادبیات داستانی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات اسارت در جنگ]]<br /> * [[ادبیات اسارت در آثار]]<br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f0ea36b50c825dac9a6f8cee12869f3f<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AF%D9%87%D9%82%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%D9%85%D8%B6%D9%85%D9%88%D9%86_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11667 2026-06-04T09:25:24Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره بررسی محتوایی داستان‌های احمد دهقان با مضمون دفاع مقدس است که توسط شهلا اله دادی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان خراسان جنوبی انجام و در سال 1402 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نام...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره بررسی محتوایی داستان‌های احمد دهقان با مضمون دفاع مقدس است که توسط شهلا اله دادی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان خراسان جنوبی انجام و در سال 1402 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی محتوایی داستان‌های احمد دهقان با مضمون دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': شهلا اله دادی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1402<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه پیام نور استان خراسان جنوبی، مرکز پیام نور قاین<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - [[آموزش]] زبان فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> احمد دهقان یکی از نویسندگان بارز و موفق در حوزه ادبیات داستانی دفاع مقدس است. این پژوهش با هدف شناخت دیدگاه احمد دهقان به [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]]، درون مایه پنج اثر از مهمترین داستان‌های احمد دهقان؛ سفر به گرای 270 درجه، من قاتل پسرتان هستم، پرسه در خاک غریبه، دشتبان، جشن جنگ به شیوه توصیفی- تحلیلی بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دو مؤلفه توصیف جرم و جنایات دشمن و ویرانی و خرابی ناشی از [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] نمود بیشتری دارد. از میان عناصر اعتقادی در آثار او مفهوم [[شهید و شهادت|شهادت]]، [[نماز]]،انسانیت، تقدس جانباری بارزتر است. در آثار احمد دهقان، تصویر رزمندگان فراتر از یک الگوی فداکاری و ایثار است. دهقان با نگاهی واقع‌بینانه، صفات انسانی متنوع رزمندگان را به تصویر می‌کشد. او به احساسات متفاوتی مانند کینه، ترس، دویدن به دنبال امتیازات و حتی بعضی‌هایی که به زور به جبهه فرستاده شده‌اند اشاره می‌کند. می‌توان گفت نگاه واقع‌بینانه احمد دهقان به [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] مضامین و محتواهایی از جمله رنج و درد انسانی، تأثیرات منفی [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] بر زندگی فردی، و نقد به تصمیمات سیاسی در مورد [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] را در برداشته است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ ادبیات داستانی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ادبیات اسارت در جنگ]]<br /> * [[ادبیات اسارت در آثار]]<br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f0ea36b50c825dac9a6f8cee12869f3f<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11666 2026-06-04T09:09:33Z

<p>Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */</p> <hr /> <div>نقش [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت دینی]] که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، نمایندگان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد.<br /> <br /> ==== از دیگر فعالیت‌های یهودیان ====<br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند).<br /> <br /> === جانباز شاخص ===<br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]<br /> &lt;references /&gt;'''محسن شیرمحمد'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11665 2026-06-04T09:07:10Z

<p>Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */</p> <hr /> <div>نقش [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت دینی]] که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، نمایندگان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد.<br /> <br /> ==== از دیگر فعالیت‌های یهودیان ====<br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند).<br /> <br /> === جانباز شاخص ===<br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]<br /> &lt;references /&gt;'''محسن شیر محمد'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11664 2026-06-04T08:32:12Z

<p>Marjan-khanlari: /* نام بعضی از شهدا */</p> <hr /> <div>نقش [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت دینی]] که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، نمایندگان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد.<br /> <br /> ==== از دیگر فعالیت‌های یهودیان ====<br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند).<br /> <br /> === جانباز شاخص ===<br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]<br /> &lt;references /&gt;'''حسن بهشتی‌پور'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11663 2026-06-04T08:21:04Z

<p>Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */</p> <hr /> <div>نقش [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت دینی]] که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، نمایندگان [[اسرای اقلیت های دینی|اقلیت‌های دینی]] در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در جنگ و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد اقلیت‌های دینی به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد.<br /> <br /> ==== از دیگر فعالیت‌های یهودیان ====<br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند).<br /> <br /> ==== جانباز شاخص ====<br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]<br /> &lt;references /&gt;'''حسن بهشتی‌پور'''</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11662 2026-06-04T08:08:46Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>نقش اقلیت‌های دینی در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های اقلیت دینی که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان اقلیت‌های دینی رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع جنگ تحمیلی، نمایندگان اقلیت‌های دینی در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در جنگ و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد اقلیت‌های دینی به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از: ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد. از دیگر فعالیت‌های یهودیان:<br /> <br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند)<br /> <br /> جانباز شاخص<br /> <br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AA%D8%AD%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=11661 2026-06-04T08:07:02Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «نقش اقلیت‌های دینی در دفاع از ایران در جریان جنگ تحمیلی به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>نقش اقلیت‌های دینی در دفاع از ایران در جریان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] به مجموعه اقدامات، مشارکت‌های نظامی و پشتیبانی زرتشتیان، یهودیان (کلیمیان) و مسیحیان (ارامنه و آشوریان) در خلال [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) اشاره دارد. این گروه‌های اقلیت دینی که در اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده‌اند، با صدور بیانیه‌های حمایتی، حضور داوطلبانه در جبهه‌ها، پشتیبانی مالی و فنی، و همچنین ارائه خدمات پزشکی و مهندسی، در دفاع از کشور مشارکت کردند.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه قانونی ==<br /> بر پایه اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران&lt;ref&gt;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل سیزدهم. قابل بازیابی از https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&lt;/ref&gt;، پیروان ادیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان اقلیت‌های دینی رسمی شناخته می‌شوند. مسیحیان ایران خود به دو شاخهٔ ارامنه و آشوریان تقسیم می‌گردند. این گروه‌ها پیش از جنگ نیز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران نقش داشتند&lt;ref&gt;ویکی فقه، «اقلیت‌های مذهبی ایران». قابل بازیابی از https://fa.wikifeqh.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === اعلام حمایت و آمادگی برای مشارکت ===<br /> با شروع جنگ تحمیلی، نمایندگان اقلیت‌های دینی در مجلس شورای اسلامی، همراه با نهادها، انجمن‌ها و نشریات وابسته به آنان، بیانیه‌هایی صادر کردند که در آنها بر آمادگی کامل ارامنه، آشوریان، کلیمیان و زرتشتیان برای مشارکت در جنگ و پاسداری از استقلال ایران تأکید شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;خبرگزاری دفاع مقدس، «حضور چشمگیر اقلیت‌های مذهبی در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://defapress.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === حضور داوطلبانه در جبهه‌ها ===<br /> شماری از افراد اقلیت‌های دینی به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم جبهه حضور یافتند. به عنوان نمونه، ۴۰۰ ایرانی ارمنی که پیشتر خدمت سربازی خود را گذرانده بودند، داوطلبانه به جبهه‌ها اعزام شدند&lt;ref&gt;باشگاه خبرنگاران جوان، «نقش حواریون انقلاب در دفاع مقدس». قابل بازیابی از https://www.yjc.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دفاتر هماهنگی و پشتیبانی فنی ===<br /> گروه مشترکی از اقلیت‌های مسیحی (ارمنی و آشوری)، زرتشتی و کلیمی، دفاتر هماهنگی برای جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی و ارسال آنها به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده دایر کردند. شورای خلیفه‌گری ارامنه تهران در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۹ نخستین کمک‌های نقدی ارامنه را به نماینده اداره اقلیت‌های دینی ریاست جمهوری تحویل داد&lt;ref&gt;شاه‌نظریان، نورهایر. جنگ تحمیلی ۸ ساله و ارامنه ایران. تهران: بنیاد انتشاراتی خلیفه‌گری ارامنه تهران، ۱۳۸۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دفاتر هماهنگی با سازماندهی گروه‌های فنی، داوطلبان را برای امور تدارکات و بازسازی به جبهه و پشت جبهه اعزام می‌کردند.<br /> <br /> ==== مهمترین خدمات این دفاتر در کنار کارهای نظامی عبارت بود از: ====<br /> تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و سبک راه‌سازی، برق‌رسانی و مخابرات<br /> <br /> برای نمونه، گروه ۲۲ نفری مهندسان و متخصصان ارمنی طی دو هفته کار شبانه‌روزی در مناطق پشت جبهه، ۱۴۰ خودروی نظامی و خدماتی را تعمیر و به جبهه بازگرداندند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت اقتصادی و حمل‌ونقل ====<br /> شرکت حمل‌ونقل «ساتی» (وابسته به ارامنه ایران) در دوران دفاع مقدس به صورت رایگان به جابجایی تجهیزات جنگی می‌پرداخت. از دیگر اقدامات این گروه، حمل هواناوهای نیروی دریایی از بندر امام به هورالعظیم برای اجرای عملیات خیبر بود&lt;ref&gt;آهارونیان، لئون. روزهایی از زندگی طوفانی من. جلد ۱. تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۷.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شیرمحمد، محسن. بر فراز دریاها. تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا، ۱۴۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== خدمات پزشکی و پرستاری ====<br /> اعزام پزشکان و پرستاران به جبهه‌های نبرد از دیگر فعالیت‌های ستادهای پشتیبانی اقلیت‌های دینی بود. در سال‌های دهه ۱۳۶۰، پرستاران تعدادی از بیمارستان‌های جنوب کشور را بانوان یهودی تشکیل می‌دادند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.<br /> <br /> ==== مشارکت زرتشتیان ====<br /> زرتشتیان نیز هزینه برگزاری جشن‌های مذهبی خود را به کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند&lt;ref&gt;مهاجرانی، شباهنگ و دیگران. «بررسی مشارکت زرتشتیان در جنگ ایران و عراق؛ انگیزه‌ها، دلایل و زمینه‌های فکری و فرهنگی». نشریه مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره چهارم (پیاپی ۱۰)، زمستان ۱۳۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== اقدامات جامعه یهودیان (کلیمیان) ====<br /> انتشار اعلامیه «جامعه روشنفکران یهودی ایران» از نخستین اقدامات کلیمیان بود. در این اعلامیه، شماره حسابی در بانک صادرات برای کمک‌های نقدی و همچنین کنیسه‌های «ابریشمی»، «یوسف‌آباد» و «کوروش» در تهران برای جمع‌آوری کمک‌های غیرنقدی معرفی شد. از دیگر فعالیت‌های یهودیان:<br /> <br /> خرید چند آمبولانس برای حمل مجروحان و تجهیز [[بیمارستان]] و خرید دارو<br /> <br /> اختصاص سه میلیون ریال، دارو و یک دستگاه آمبولانس از سوی «کانون خیرخواه» یهودیان در آبان ۱۳۵۹<br /> <br /> واردات بخشی از کالاهای پزشکی از خارج از کشور از طریق رایزنی‌های فرا مرزی<br /> <br /> انتشار اوراق کمک به جبهه به مبلغ هر برگ ۲۶۰ هزار ریال و توزیع آن در کنیسه‌ها و سازمان‌های یهودی&lt;ref&gt;سایت انجمن کلیمیان تهران، «نقش کلیمیان در دوران دفاع مقدس». قابل بازیابی از http://www.iranjewish.com/home.asp&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == آمار ایثارگران و شهدا ==<br /> <br /> === بر پایه گزارش‌های موجود ===<br /> شهدا: ۹۰ نفر مسیحی، ۱۱ نفر کلیمی، ۳۲ نفر زرتشتی<br /> <br /> جانبازان: ۲۹۵ نفر مسیحی، ۳۲۸ نفر کلیمی، ۲۰۹ نفر زرتشتی<br /> <br /> آزادگان: ۵۸ نفر مسیحی، ۳۴ نفر کلیمی، ۲۳ نفر زرتشتی&lt;ref&gt;خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «جدیدترین [[آمار]] خانواده‌های شهدا و ایثارگرا». قابل بازیابی از https://www.irna.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نام بعضی از شهدا ===<br /> کلیمی: شهرام زرینی، فریبرز موریم، اسحاق تیزآبی، سیروس حکیمیان، حمید نهاوندی<br /> <br /> زرتشتی: از مجموع ۱۶ شهید زرتشتی، ۱۱ نفر از تهران، ۳ نفر از کرمان و ۲ نفر از یزد بودند.<br /> <br /> ارمنی: زوریک مرادیان (نخستین شهید مسیحی جنگ، در ۱۹ مهر ۱۳۵۹، پیرانشهر) و ویگن کاراپاتیان (رهبر انقلاب بارها در شب میلاد حضرت مسیح از خانوادهٔ او دیدار کرده‌اند)<br /> <br /> جانباز شاخص<br /> <br /> دکتر جهانبخش قهرمانی، جانباز ۷۰ درصد (قطع‌شدگی دست و پا) از اقلیت کلیمی ساکن کرمانشاه&lt;ref&gt;خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل بازیابی از https://www.isna.ir/&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسرای اقلیت های دینی]]<br /> <br /> == کتابشناسی ==<br /> [[رده:اسرای اقلیت های دینی]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%B4_%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11660 2026-05-29T08:57:10Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره نقش آفرینی زنان دزفول در دفاع مقدس است که توسط مرضیه محبی در مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1404 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: نقش آفرینی زنان دزفول در دفاع م...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره نقش آفرینی زنان دزفول در دفاع مقدس است که توسط مرضیه محبی در مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1404 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': نقش آفرینی زنان دزفول در دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': مرضیه محبی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1404<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه لرستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': تاریخ - تاریخ ایران اسلامی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> کمتر از 2 سال پس از پیروی انقلاب اسلامی، حاکمان عراق دستور حمله به کشور ایران را صادر کردند و ایران عرصه [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] با ارتش عراق شد؛ اقشار مختلف مردم از جمله زنان در این دوره با عناوین و نقش‌های مختلف به دفاع از کشور پرداخته و خود را موظف به ایفای نقش‌های مفید و مؤثر در صحنه‌های دفاع از کشور و انقلاب اسلامی دانستند. از این رو زنان شرکت در بحران‌های به وجود آمده در اقصی نقاط کشور را جزو وظایف خود می‌دانستند (حکمت یار، 1397، ص62). یکی از مهم‌ترین جلوه‌های حضور بانوان ایرانی در دفاع مقدس نقش پشتیبانی و خدمت رسانی و تأمین تدارکات لازم برای رزمندگان در جبهه‌های [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] بود. در اوایل تهاجم دشمن بعثی، بیشتر این خدمات به‌صورت خودجوش و کمتر سازماندهی شده در مراکزی مانند مساجد، حسینیه‌ها، مدارس و غیره با حضور فعال [[بانوان اسیر|بانوان]] انجام می‌شد. فعالیت زنان مسلمان در ستادهای خط مقدم و پشتیبانی [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] به موارد خاصی محدود نمی‌شد و با توجه به توانایی‌های خود فعالیت‌های متنوعی را انجام می‌دادند (شعاعی و همکاران، 1397، ص98). یکی از مهم‌ترین جلوه‌های حضور [[بانوان اسیر|بانوان]] ایرانی در دفاع مقدس نقش پشتیبانی و خدمت رسانی و تأمین تدارکات لازم برای رزمندگان در جبهه‌های [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] می‌باشد.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> دفاع مقدس؛ عراق؛ دزفول<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[سیمای زنان در کتاب‌های خاطرات دفاع مقدس در خراسان جنوبی]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/84f379d5f1a09400a8ce2dc06e655bcc<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11659 2026-05-29T08:22:37Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره چالش‌های گردشگری دفاع مقدس است که توسط حمید فلکی نیا در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1401 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': شناسایی چالش‌های پیش روی گردشگری دفاع مقدس (بازدید از مناطق عملیاتی)<br /> <br /> '''پدید آور''': حمید فلکی نیا<br /> <br /> '''سال نشر''': 1401<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه لرستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': جغرافیا - جغرافیا و دفاع مقدس<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> آمارها نشان می‌دهد که گردشگری عنصر اقتصاد جهانی است که هنوز راهی دراز در پیش دارد و رشد آن در گرو توجه زیادی می‌باشد. لذا لازم و ضروری است تا کشورمان توجهی بیشتری به این صنعت و صنایع وابسته و درآمدزای هم راستا با آن همچون گردشگری جنگ که امروزه به یکی از اساسی‌ترین زیرمجموعه‌های گردشگری محسوب می‌گردد، نمایند. تحقیق حاضر با موضوع شناسایی چالش‌های پیش روی گردشگری دفاع مقدس (بازدید از مناطق عملیاتی) انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی و رویکرد کلی پژوهش کمی و کیفی (آمیخته) می باشد. جامعه آماری بخش کیفی اساتید دانشگاه با تخصص گردشگری دفاع مقدس، کارشناسان و دست اندرکاران خبره در صنعت گردشگری [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و جامعه آماری بخش کمی شامل کلیه مدیران و کارشناسان فعال در صنعت گردشگری دفاع مقدس به تعداد 105 نفر در سال 1400 هستند. در بخش کیفی نمونه آماری از روش نمونه‌گیری گلوله برفی برای انتخاب نمونه استفاده شده است که تعداد نمونه بستگی به میزان مشارکت خبرگان در پژوهش حاضر و اشباع نظری بود که به تعداد 12 نفر بودند، همچنین در بخش کمی از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با استفاده از جدول مورگان و کرجسی به تعداد 82 نفر استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که 24 چالش پیش روی توسعه گردشگری دفاع مقدس شناسایی شده و ضعف در بازاریابی، مهمترین چالش پیش روی توسعه گردشگری در این مناطق است. همچنین، مشخص شد که مناطق مستعد گردشگری دفاع مقدس، با کمبود [[امکانات]] زیربنایی و خدمات گردشگری مواجه هستند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ گردشگری دفاع مقدس؛ دفاع مقدس؛ مناطق عملیاتی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]<br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس|مستندنگاری دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f25f2f905bf0735b7144fcc1325f65ca<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11658 2026-05-29T08:08:00Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره چالش‌های گردشگری دفاع مقدس است که توسط حمید فلکی نیا در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1401 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: شناسایی چالش‌های پیش روی گردشگر...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره چالش‌های گردشگری دفاع مقدس است که توسط حمید فلکی نیا در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1401 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': شناسایی چالش‌های پیش روی گردشگری دفاع مقدس (بازدید از مناطق عملیاتی)<br /> <br /> '''پدید آور''': حمید فلکی نیا<br /> <br /> '''سال نشر''': 1401<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه لرستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': جغرافیا - جغرافیا و دفاع مقدس<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> آمارها نشان می‌دهد که گردشگری عنصر اقتصاد جهانی است که هنوز راهی دراز در پیش دارد و رشد آن در گرو توجه زیادی می‌باشد. لذا لازم و ضروری است تا کشورمان توجهی بیشتری به این صنعت و صنایع وابسته و درآمدزای هم راستا با آن همچون گردشگری جنگ که امروزه به یکی از اساسی‌ترین زیرمجموعه‌های گردشگری محسوب می‌گردد، نمایند. تحقیق حاضر با موضوع شناسایی چالش‌های پیش روی گردشگری دفاع مقدس (بازدید از مناطق عملیاتی) انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی و رویکرد کلی پژوهش کمی و کیفی (آمیخته) می باشد. جامعه آماری بخش کیفی اساتید دانشگاه با تخصص گردشگری دفاع مقدس، کارشناسان و دست اندرکاران خبره در صنعت گردشگری [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و جامعه آماری بخش کمی شامل کلیه مدیران و کارشناسان فعال در صنعت گردشگری دفاع مقدس به تعداد 105 نفر در سال 1400 هستند. در بخش کیفی نمونه آماری از روش نمونه‌گیری گلوله برفی برای انتخاب نمونه استفاده شده است که تعداد نمونه بستگی به میزان مشارکت خبرگان در پژوهش حاضر و اشباع نظری بود که به تعداد 12 نفر بودند، همچنین در بخش کمی از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با استفاده از جدول مورگان و کرجسی به تعداد 82 نفر استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که 24 چالش پیش روی توسعه گردشگری دفاع مقدس شناسایی شده و ضعف در بازاریابی، مهمترین چالش پیش روی توسعه گردشگری در این مناطق است. همچنین، مشخص شد که مناطق مستعد گردشگری دفاع مقدس، با کمبود [[امکانات]] زیربنایی و خدمات گردشگری مواجه هستند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ گردشگری دفاع مقدس؛ دفاع مقدس؛ مناطق عملیاتی<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]<br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس|مستندنگاری دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f25f2f905bf0735b7144fcc1325f65ca<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B7_%D8%B6%D8%B9%D9%81_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11657 2026-05-29T07:52:19Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره نقاط ضعف و قوت سینمای مستند دفاع مقدس است که توسط علی کشوری در مقطع کارشناسی ارشد رشته هنرهای نمایشی در دانشگاه هنر تهران انجام و در سال 1399 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: بررسی نقاط ضعف و قو...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره نقاط ضعف و قوت سینمای مستند دفاع مقدس است که توسط علی کشوری در مقطع کارشناسی ارشد رشته هنرهای نمایشی در دانشگاه هنر تهران انجام و در سال 1399 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی نقاط ضعف و قوت سینمای مستند دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': علی کشوری<br /> <br /> '''سال نشر''': 1399<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه هنر تهران، دانشکده سینما و تئاتر<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': هنرهای نمایشی - سینما<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> در این تحقیق با نگاهی تاریخی و عمیق به سینمای مستند جنگی در جهان و همچنین بررسی آثار مستند سینمای دفاع مقدس در ایران سعی شده است به نقاط ضعف و قوت سینمای مستند دفاع مقدس در ایران دست یابیم. بنابراین با توجه به کمبود پیشینه تحقیقات در این زمینه، ناگزیر به استفاده از منابع کتابخانه ای و تحلیل آثار سینمای مستند دفاع مقدس بوده و به طور مشخص نگاهی دوباره به آثار و عقاید شهید آوینی انداخته‌ایم. همچنین در این تحقیق با تعدادی از سینماگران مطرح مستند دفاع مقدس گفتگو شده که غالباً پاسخ به سؤالات و فرضیات ذکر شده در تحقیق در این گفتگو وجود دارد. با در نظر گرفتن موارد اشاره شده مشخص شد که عواملی همچون کمبود نیروی متخصص در زمینه مستندسازی دفاع مقدس و عدم حمایت مالی از این گونه آثار و همچنین عدم استفاده از موضوعات بکر و استفاده نشده درباره دفاع مقدس در حال حاضر جزء ضعف‌های سینمای مستند دفاع مقدس به حساب می آیند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ مستند جنگی؛ مستند دفاع مقدس؛ سینمای دفاع مقدس<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[اسارت در نمایشنامه های دفاع مقدس]]<br /> <br /> * [[مستند نگاری دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ba4b9a7fc3203bc7a71b355ae57a50bf<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%B3%D9%84_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=11656 2026-05-29T07:42:04Z

<p>Marjan-khanlari: </p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان است که توسط یگانه مفاخری باشماق در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه ارومیه انجام و در سال 1400 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': تبیین چگونگی انتقال ارزش های دفاع مقدس به نسل جوان شهر ارومیه<br /> <br /> '''پدید آور''': یگانه مفاخری باشماق<br /> <br /> '''سال نشر''': 1400<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': جغرافیا - جغرافیا و دفاع مقدس<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> پدیده‌ی [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] به دلیل آنکه هستی یک ملت را تهدید می‌کند، یکی از منفورترین و خانمان براندازترین پدیده‌ها در تمامی تاریخ بشریت است از اهمّیت والایی برخوردار است و از این رو حفظ ارزش‌های دفاع مقدس را باید به مثابه حفظ و پاسداری از خون شهدا بدانیم. با توجه به اینکه [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] خسارات زیادی را به کشور تحمیل کرد ولی دستاوردهایی نیز برای کشور داشت. هشت سال دفاع مقدس باعث شد تا کشور به خودکفایی برسد. برای حفظ و انتقال ارزش‌های دفاع مقدس و فرهنگ ایثار و شهادت به نسل آینده می‌بایست این فرهنگ با جدیت در برنامه‌ریزی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور مدنظر قرار گیرد. از این رو این تحقیق به بررسی چگونگی انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان می‌پردازند و در پی پاسخ به این سوال است که انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان چگونه صورت می‌گیرد؟ روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. جامعه آماری پژوهش کلیه متخصصان و خبرگان حوزه دفاع مقدس بود که نمونه ای به تعداد 10 نفر به روش نمونه گیری غیرتصادفی گلوله برفی انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که عوامل بینشی، گرایشی و رفتاری، به ترتیب به عنوان مهمتربن معیارها و در صحنه بودن، پیروی از تفکرات و اعتقاد و باور دینی، به عنوان مهمترین زیرمعیارهای انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان می‌باشند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]؛ جنگ ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ ارزش‌های دفاع مقدس؛ باور دینی؛ اعتقاد<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ارزش‌های انقلاب اسلامی در خاطرات آزادگان]]<br /> <br /> * [[بازتاب ارزش‌های دفاع مقدس در داستان‌های کوتاه]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/599ba9a61b49bc531ab7344c7b3a29dd<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D8%B3%D9%84_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=11655 2026-05-29T07:38:25Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان است که توسط یگانه مفاخری باشماق در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه ارومیه انجام و در سال 1400 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: تبیین چگونگی ان...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان است که توسط یگانه مفاخری باشماق در مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا در دانشگاه ارومیه انجام و در سال 1400 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': تبیین چگونگی انتقال ارزش های دفاع مقدس به نسل جوان شهر ارومیه<br /> <br /> '''پدید آور''': یگانه مفاخری باشماق<br /> <br /> '''سال نشر''': 1400<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': جغرافیا - جغرافیا و دفاع مقدس<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> پدیده‌ی جنگ به دلیل آنکه هستی یک ملت را تهدید می‌کند، یکی از منفورترین و خانمان براندازترین پدیده‌ها در تمامی تاریخ بشریت است از اهمّیت والایی برخوردار است و از این رو حفظ ارزش‌های دفاع مقدس را باید به مثابه حفظ و پاسداری از خون شهدا بدانیم. با توجه به اینکه جنگ تحمیلی خسارات زیادی را به کشور تحمیل کرد ولی دستاوردهایی نیز برای کشور داشت. هشت سال دفاع مقدس باعث شد تا کشور به خودکفایی برسد. برای حفظ و انتقال ارزش‌های دفاع مقدس و فرهنگ ایثار و شهادت به نسل آینده می‌بایست این فرهنگ با جدیت در برنامه‌ریزی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور مدنظر قرار گیرد. از این رو این تحقیق به بررسی چگونگی انتقال ارزش های دفاع مقدس به نسل جوان می‌پردازند و در پی پاسخ به این سوال است که انتقال ارزش های دفاع مقدس به نسل جوان چگونه صورت می‌گیرد؟ روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. جامعه آماری پژوهش کلیه متخصصان و خبرگان حوزه دفاع مقدس بود که نمونه ای به تعداد 10 نفر به روش نمونه گیری غیرتصادفی گلوله برفی انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که عوامل بینشی، گرایشی و رفتاری، به ترتیب به عنوان مهمتربن معیارها و در صحنه بودن، پیروی از تفکرات و اعتقاد و باور دینی، به عنوان مهمترین زیرمعیارهای انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جوان می‌باشند.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> جنگ تحمیلی؛ جنگ ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ ارزش‌های دفاع مقدس؛ باور دینی؛ اعتقاد<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[ارزش‌های انقلاب اسلامی در خاطرات آزادگان]]<br /> <br /> * [[بازتاب ارزش‌های دفاع مقدس در داستان‌های کوتاه]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/599ba9a61b49bc531ab7344c7b3a29dd<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%B7%D9%86%D8%B2_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11654 2026-05-28T18:01:52Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره طنز در شعر دفاع مقدس است که توسط حسن بافرانی در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم انسانی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان انجام و در سال 1395 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: بررسی طنز و محتوای آن د...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره طنز در شعر دفاع مقدس است که توسط حسن بافرانی در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم انسانی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان انجام و در سال 1395 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی طنز و محتوای آن در شعر دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': حسن بافرانی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1395<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': علوم انسانی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> شعر در فرهنگ ایرانی شبیه چیزی است مانند هوا، به همان فراوانی، به همان ضرورت و به همان لطافت. شعر دفاع مقدس به دفاع مردمی ایرانیان در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] هشت‌ساله عراق علیه ایران می پردازد. طنز نیز در خون ماست خلوت ما با طنز می گذرد و ناکامی های مان در برابر استبداد تاریخی این سرزمین جز با طنز و شوخ طبعی تلافی نمی شود. از عصر عبید تا ایرج و تا امروز همواره طنز پایدار و ماندگار مانده و ما بی هیچ تردیدی پی طنز را گرفته ایم تا امروز. اشعار طنزآمیزگلایه‌ها و انتقادهای شاعران است ازبی تفاوتی‌هایی که نسبت به خون شهدا و آرمان‌ها و یاد آنان در جامعه وجود داشت. با توجه به هدف اصلی پژوهش که تبیین جایگاه طنز در [[شعر در اسارت|شعر]] و [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] و [[مقاومت]] می باشد به شعر دفاع مقدس و جایگاه ادبی آن پرداخته شده و ضمن معرفی ادبیات شوخ طبعانه، دسته بندی آن شامل طنز، هجو، هزل و فکاهه بیان گردیده است. همچنین ساختار طنز و انواع روش های طنز آفرینی در اشعار دفاع مقدس با ارائه نمونه های مناسب روش های طنز آفرینی در شعر دفاع مقدس با اشعار طنز آمیزشاعرانی مانند علیرضا قزوه، علی موسوی گرمارودی و سید حسن حسینی و قادر طهماسبی بررسی گردیده است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> شعر دفاع مقدس؛ طنز<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/c3095ac7c42c3fc11a3722d943d9871c<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84_%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11653 2026-05-28T17:49:18Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره تحلیل جایگاه مادر در شعر دفاع مقدس است که توسط فاطمه صادقی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1402 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنوان پایان‌نامه&#039;&#039;&#039;: بررسی و تحلیل جا...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره تحلیل جایگاه مادر در شعر دفاع مقدس است که توسط فاطمه صادقی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه لرستان انجام و در سال 1402 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی و تحلیل جایگاه مادر در شعر دفاع مقدس<br /> <br /> '''پدید آور''': فاطمه صادقی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1402<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه لرستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - ادبیات پایداری<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> ادبیات دفاع مقدس از زیر مجموعه‌های [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]] و که شامل نوشته و سروده‌هایی است که به مسائل و پیامد‌های هشت سال دفاع مقدس و مباحث آن مرتبط است. در این پژوهش ضمن واکاوی اشعار دفاع مقدس و تبیین برخی از تصاویر مهم شعری ( تشبیه، استعاره و...) به تحلیل جایگاه مادر پرداخته و مهم‌ترین ویژگی‌های مادر را از منظر اشعار شاعران دفاع مقدس شناسایی و به بررسی آن می پردازد. در این جستار به نقش و جایگاه مادر در شعر دفاع مقدس پرداخته‌ایم. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد: رویکرد شاعران دفاع مقدس و توجه متفکرانه‌ی آنان به نقش مادر در اشعارشان نمود چشمگیری دارد. نگاه حماسی و واقع‌گرایانه و توجه به مسائل سیاسی و اجتماعی از ویژگی‌های اشعار این دوره است. جایگاه مادر در اشعار دفاع مقدس روایت مستقیمی از شرح حال این عزیزان در زمان جنگ می‌باشد. اکثر شاعران در اشعار خود نگاه فداکارانه، ایثارگران و مهربانانه مادر را به تصویر کشیده‌اند. در سروده‌هایشان می‌توان به جایگاه ارزشمند مادر شهید، مادر رزمنده، جانباز و آزاده، مادران و فرهنگ عاشورا ، [[اعتراض]] مادران شهید برای از دست رفتن ارزش‌ها، همچنین در بحث ترغیب و تشویق و بدرقه رزمندگان در اعزام به جبهه‌ها، نقش آنان در تامین معاش خانواده، پشتیبانی و تدارکات پشت جبهه و نقش معنوی مادران در دعا و نذر برای سلامتی رزمندگان و پیروزی آن‌ها پی برد. در اشعار این دوره، حالات روحی و احساسات و عواطف مادران در شرایط مختلف جنگ به زیبایی توصیف شده است.<br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق؛ دفاع مقدس؛ [[ادبیات پایداری اسیران جنگ|ادبیات پایداری]]؛ مادر<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/6a54ae1cd72f1def2bee37170f82d702<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84_%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9_%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3&diff=11652 2026-05-28T08:23:38Z

<p>Marjan-khanlari: صفحه‌ای تازه حاوی «پایان‌نامه‌ای درباره تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس است که توسط رضا راستگو نصرآبادسفلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد انجام و در سال 1402 دفاع شده است. == فراداده پایان‌نامه == &#039;&#039;&#039;عنو...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>پایان‌نامه‌ای درباره تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس است که توسط رضا راستگو نصرآبادسفلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد انجام و در سال 1402 دفاع شده است.<br /> <br /> == فراداده پایان‌نامه ==<br /> '''عنوان پایان‌[[نامه]]''': بررسی و تحلیل ویژگی‌های شعر دفاع مقدس (1359 تا 1367)<br /> <br /> '''پدید آور''': رضا راستگو نصرآبادسفلی<br /> <br /> '''سال نشر''': 1402<br /> <br /> '''نام سازمان''': دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد، مرکز پیام نور گچساران<br /> <br /> '''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - زبان و ادبیات فارسی<br /> <br /> '''نوع فایل''': pdf<br /> <br /> '''نوع ماده''': پایان‌نامه کارشناسی ارشد<br /> <br /> == چکیده ==<br /> هدف از این تحقیق آن بود تا با اتخاذ رویکردی گفتمانی، زیبا شناختی و محتوایی، ویژگی های صوری و معنایی، سبکی، زبانی، محتوا، قالب و... (در طول [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] هشت ساله دولت عراق با ایران) بررسی شود. در آغاز زبان شعر ساده و بدون تصنّع و نزدیک به کلام محاوره بود اما در دوره دوم، به سمت آرایش های لفظی و معنوی رفت و رنگین‌تر شد و از نظر محتوایی تنوع مضامین وجود دارد [[حماسه های ناگفته|حماسه]] و عرفان، تشویق، ترغیب، تحقیر، شهید و شهادت، ایثار و شهادت طلبی، عناصر دینی، شیعی آمیخته با صبغه‌های ملی و وطنی ویژگی شعر دفاع مقدس بوده و یادآوری [[خاطرات خود نگاشت|خاطرات]] رزمندگان و حفظ یاد شهدا و ارزشها و بیان اندوه و سوگ همراه با عاطفه و انتقاد، محتوای دوره دوّم شعر دفاع مقدس می‌باشد و این سروده‌ها از تصاویر زیبا و تازه شاعرانه به صورت معتدل برخوردار است. شاعران در طرح این مضامین از آموزه های ایرانی - اسلامی بهره گرفتند. شعر دفاع مقدس ازنظر زبان و محتوا ویژگی‌های مهمی دارد که در دوران قبل از آن دیده نمی‌ شد و شاعرانی چون نصرالله مردانی، علی معلم دامغانی، مشفق کاشانی، قیصر امین‌پور و دیگر شاعران مورد بررسی در این پژوهش، در شعر خود به این خصوصیات توجه کرده اند. شاعران دفاع مقدس، تمام توان خود را در به تصویر کشیدن رویدادها و حوادث جبهه‌های [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] به کار گرفته اند. جنبه شهادت‌طلبی، آزادی‌خواهی، بی‌توجهی به ارزش‌های دنیوی و همچنین گذشتن از مال و جان برای حفظ ارزش‌های دینی و معنوی، باعث شد [[شعر در اسارت|شعر]] دفاع مقدس با سرچشمه‌های هویت ملی و معنوی ارتباط برقرار کند و زمینه‌ای برای بازآفرینی این نوع نگرش ها، همراه با ارزش‌های انقلاب اسلامی بشود. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که مهم‌ترین مضامین و مفاهیم مطرح شده در شعر دفاع مقدس، [[شهید و شهادت]]، واقعه کربلا و فرهنگ عاشورا، امید به آینده و انتظار موعود، وطن دوستی، رجز خوانی و حماسه، [[اعتراض]] به افول ارزش ها و... است. مولفه هایی همچون اخلاق، اعتقاد، شهادت، ظهور، بی اعتباری دنیا و ... بن مایه های اصلی شعر دفاع مقدس را تشکیل می دهد. <br /> <br /> == کلیدواژه‌ها ==<br /> ویژگی؛ شعر؛ دفاع مقدس؛ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] ایران و عراق<br /> <br /> == نیز نگاه کنید به ==<br /> <br /> * [[مولفه‌های پایداری در 16 اثر برگزیده شعر کتاب سال دفاع مقدس]]<br /> <br /> * [[مفهوم آزادی در اشعار پایداری]]<br /> <br /> == پیوند به بیرون ==<br /> پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/47346880586487c91b17da55df7fba10<br /> [[رده:پایان‌نامه]]</div>

Marjan-khanlari