نمایش مبدأ برای ماجرای بلوک زنی در اردوگاه موصل 2

در دوران [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارتِ]] رزمندگان ایرانی در اردوگاه‌های رژیم بعث عراق، ارتش این کشور با اهداف مختلفی همچون: سلب قدرت تفکر و خلاقیت از [[اسیران جنگ|اسیران]]، كنترل راحت‌تر [[اسیران جنگ|اسیران]]، ایجاد احساس حقارت، زجر، اضطراب، شکست و مانند آن، انجام كارهای عمرانی مانند ساختن ساختمان، كندن چاه، توسعه اردوگاه‌ها، كشیدن سیم‌خاردار، و سرگرم كردن [[اسیران جنگ|اسیران]]<ref>[[دانشنامه آزادگان]]، ذیل مدخل [[بیگاری]]</ref> [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی را وادار به [[بیگاری]] می‌کرد. استناد عراقی‌ها به فصل سوم کنوانسیون سوم ژنو ماده 89 بند 3 در مورد [[بیگاری]] [[اسیران جنگ|اسیران]] جنگی بود و گاه قبولِ آن را به اختیار [[اسیران جنگ|اسیران]] می‌گذاشت و حتی در قبال انجام آن حقوق نیز پرداخت می‌کرد.

بلوک‌زنی ازجمله مصادیق [[بیگاری]] بود که در اردوگاه‌های مختلف انجام می‌شد. در اواخر پاییز 1360، فرمانده عراقی [[اردوگاه موصل 2]] (موصل 1 قدیم یا خیبری‌ها)، سرهنگ محمد، [[اسیران جنگ|اسیران]] را گرد می‌آورد و اعلام می‌کند [[اسیران جنگ|اسیران]] طبق قانون ژنو باید کارِ بلوک‌زنی کنند‌ و در ازای آن حقوق دریافت کنند. نیم بیشتری از [[اسیران جنگ|اسیران]] [[اردوگاه]] مدتی، بدون هیچ‌گونه اعتراضی، به‌نوبت برای عراقی‌ها بلوک می‌‌زنند. اما عده‌ای از بچه‌های حزب‌اللهی در چهار آسایشگاه با شور و مشورت به این نتیجه می‌رسند که کار برای دشمن حربی حرام است و چه‌بسا از این بلوک‌ها برای‌ سنگرسازی استفاده‌ شود. بنابراین، تصمیم می‌‌گیرند به بلوک‌زنی نروند:<blockquote>«یکی از افراد خائن را به‌عنوان مسئول این کار گذاشته بودند. وقتی نوبت به اتاق ما رسید، شب قبل آمد و اطلاع داد که فردا نوبت اتاق شماست که به بلوک‌زنی بروید. بچه‌ها گفتند: ما به بلوک‌زنی نمی‌رویم. او هم خبر را به عراقی‌ها رسانده بود.»<ref name=":0">عبدالحسینی، سهیلا (1396). [[خداحافظ آقای رئیس(کتاب)|خداحافظ آقای رئیس]]. خاطرات علی علیدوست قزوینی. تهران: [https://mfpa.ir پیام آزادگان].</ref></blockquote>فرمانده [[اردوگاه]] چند درجه‌دار را برای صحبت با [[اسیران جنگ|اسیران]] و اقناع آنها می‌فرستد، اما [[اسیران جنگ|اسیران]] بر تصمیم خود استوارند. سپس، خود فرمانده و با درجه‌دارها و افسرها می‌آیند و تهدید می‌کنند در صورت عدم همکاری، [[اسیران جنگ|اسیران]] را تنبیه خواهند کرد. فرمانده [[اردوگاه]] با شنیدن جواب منفی [[اسیران جنگ|اسیران]] و مقاومتشان  به‌‌شدت عصبانی و ناراحت می‌شود و یک دوره سخت و طاقت‌فرسا برای [[اسیران جنگ|اسیران]] این اردوگاه آغاز می شود.

اولین کاری که می‌کنند، دستور ضرب‌وشتم [[اسیران جنگ|اسیران]] همان چهار آسایشگاه را می‌دهند. از هر آسایشگاه ده نفر ده نفر به طبقه بالا می‌برند و به‌شدت کتک می‌زنند تا شاید در بین این تعداد کسی پشیمان شود: «بچه‌ها که متوجه شدند، سعی می‌کردند داوطلبانه جزو ده نفر بعدی باشند. خلاصه سر این قضیه بین بچه‌ها یک مسابقه ایثار بر پا شده بود. از آنهایی که کتک خورده و برگشته بودند هم می‌خواستند به‌جای افرادِ ضعیف‌تر دوباره توی صف قرار بگیرند... دشمن سی نفر اول را که برد کتک زد، امیدوار بود کسانی برای کار کردن داوطلب شوند و وقتی متوجه شد کتک‌ها بیهوده است، از زدن بچه‌ها دلسرد شد. به‌خصوص آنکه می‌دیدند کسانی که از کتک خوردن بازمی‌گردند، بچه‌های دیگر مانند قهرمان از آنها استقبال می‌کنند؛ برایشان صلوات می‌فرستند و آنها را می‌بوسند و بغل می‌کنند و خوشامد می‌گویند. بنابراین، کتک زدن را قطع کردند و سعی کردند با برنامه‌ریزی طولانی‌مدت استقامت بچه‌ها را بشکنند.»<ref name=":0" /> 

برای شکستن استقامت [[اسیران جنگ|اسیران]]، درهای آسایشگاه‌ها را می‌بندند و فقط ده دقیقه در روز برای دستشویی درها را باز می‌کنند:  

«اوایل دی‌ماه بود که درِ اتاق را به روی ما بستند. هر غروب درها را به مدت ده دقیقه باز می‌کردند تا افراد برای استفاده از [[توالت|دستشویی]] بروند. کل زمانْ ده دقیقه بود. در این زمان کوتاه ما باید به‌سرعت و به‌نوبت از [[توالت]] استفاده می‌کردیم. اگر ده دقیقه تمام می‌شد و کسی داخل [[توالت]] و یا حیاط بود، در هر حالت و وضعیتی که بود کتک می‌خورد. بیشتر بچه‌ها کتک می‌خوردند و کم پیدا می‌شد کسی از کتک بی‌بهره مانده باشد.» 

این وضعیت تا حدود چهار ماه ادامه پیدا می‌کنند. گرچه [[اسیران جنگ|اسیران]] در این مدت تلاش‌هایی مثل کشیدن شیلنگ از حمام به داخل آسایشگاه و استفاده از اِلِمنت برای گرم کردن [[آب]] برای رفع محرومیت‌‌ها انجام می‌دهند، اما [[شکنجه|شکنجه‌]]<nowiki/>های پی‌درپی، استفاده از آب تصفیه‌نشده برای شرب، نبود [[تغذیه]] کافی، استفاده نکردن از نور خورشید و عدم رعایت ابتدایی‌ترین مسائل بهداشتی سبب‌ساز [[بیماری‌های روحی‌روانی|بیماری‌]]<nowiki/>های مختلفی همچون ضعف اعصاب، ناراحتی معده و دستگاه گوارش و کلیه و بیماری‌های مفصلی و استخوانی می‌شود.

ورود سید علی‌اکبر [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] و۱۵۰ اسیر دیگر در ۲۲ فروردین ۱۳۶۱ به [[اردوگاه]] نویدبخش اصلاح رفتار متقابل [[اسیران جنگ|اسیران]] و عراقی‌ها در قبال همدیگر می‌شود. هم‌زمان، هیئت [[صلیب سرخ]]  نیز از [[اردوگاه]] بازدید می‌کند و به فرمانده [[اردوگاه]] پیشنهاد می کند برای حل این مشکل از آقای [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] کمک بگیرد: 

«در سه روز حضور هیئت در [[اردوگاه]]، درهای اتاق ما باز بود... فرمانده با حاج‌آقا [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] صحبت کرده بود و مسئله را برایش روشن کرده بود. آقای [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] قول داده بود مشکل را حل کند. بنابراین، به محض گشوده شدن در اتاق، خود ایشان به دیدن ما آمدند. عراقی‌ها هم از اینکه دائم مراقب ما باشند خسته شده بودند و مایل بودند این مشکل به‌نحوی حل شود. حاج‌آقا پنج روز از عراقی‌ها مهلت گرفته بود و درخواست کرده بود که در این مدت در اتاق بسته نشود.» <ref name=":0" />

عده قابل توجهی از [[اسیران جنگ|اسیران]] همچنان به آقای [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] اعتماد نداشتند، اما صحبت‌ها و استدلال‌های او را می‌شنوند: 

«شما به وظیفه خود عمل کرده‌اید و نزد خداوند اجر و پاداش شما محفوظ است. از این به بعد کار کنید و با عراقی‌ها برخورد نکنید. برای اینکه شما ذخایر انقلابید و باید برگردید و سالم باشید. اشکال شرعی کار اجباری را من به‌عهده می‌گیرم، شما پیشنهاد بعثی‌ها را بپذیرید. شما کاری کردید که از نظر معنوی کسانی که در حوزه علمیه بیست سال تهذیب نفس می‌کنند، نمی‌توانند به مراتب شما برسند و من این را به یقین به شما می‌گویم. در [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]]، همه ما مثل دونده‌هایی هستیم که باید همه با هم به آخر خط برسیم. اگر کسی عقب بیفتد و نفسش کم بیاید، شما نمی‌توانید بگویید من می خواهم بروم. اگر او جا بماند، شما مقصرید که او نفس کم آورده، آیا قبول ندارید که در بین خودتان در این چهار ماه خیلی‌ها نفس کم آوردند و خیلی از کسانی که آن طرف <sup>[<nowiki/>[[اردوگاه]]]</sup> هستند نباید آنجا باشند. نباید این‌طور باشد که در مقابل هم باشید وانگهی این بلوک‌ها جلو نمی‌رود. بلوک زدن یاری کردن ظالم نیست. اینها را برای ساختمان‌سازی می‌برند. و فاصله اینجا تا جبهه چقدر است، چرا باید اینجا بلوک بزنند. بهتر این است که ما بلوک بزنیم و درعین‌حال تبلیغمان را هم بکنیم.»<ref>«راز وحدت اسیران در کنار سید آزادگان» درج شده در خبرگزاری دفاع مقدس به تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۹۳ (https://defapress.ir ) به نقل از سایت جامع آزادگان.</ref> 

به‌این‌ترتیب، [[اسیران جنگ|اسیران]] قانع می‌شوند و از فردا کار را آغاز می‌کنند. این در حالی است که خود آقای ابوترابی پیشقدم می‌شود و بیل به دست می‌گیرد و کار را شروع می‌کند. [[اسیران جنگ|اسیران]] با هر بلوکی که می‌زنند، بلند صلوات می‌فرستند و در ادامه آن <sup>«و عجل فرجهم و اهلک اعدائهم و اید امام الخمینی و انصر جیوش المسلمین»</sup> را می‌خوانند.

فرمانده [[اردوگاه]] با شنیدن طنین صدای «و اید امام الخمینی» دوباره دست به دامان آقای [[ابوترابی فرد ،سید علی اکبر|ابوترابی]] می‌شود و به ایشان می‌گوید: <blockquote>«اگر یک اسیر عراقی در ایران، اسم صدام را ببرد و برایش نصرت و پیروزی آرزو کند، دولت شما با او چه می‌کند؟ به او اجازه این عمل را می‌دهند و یا تنبیه‌اش می‌کنند؟ وقتی شما نام سید خمینی را به این شکل می‌برید، من چه توجیه و توضیحی به مقامات بالا دست، باید بدهم؟» </blockquote>آقای ابوترابی هم به [[اسیران جنگ|اسیران]] می‌گوید: <blockquote>«سرهنگ وقتی می‌خواست نام امام را ببرد می‌گفت سید خمینی ولی صدام را همین‌طوری صدام می‌گفت! من دیدم حرف سرهنگ منطقی است، پس از او اجازه گرفتم بچه‌ها را جمع کنم و با آنها صحبت کنم و او اجازه داد.»<ref name=":0" /> </blockquote>قرار می‌شود بعد از آن [[اسیران جنگ|اسیران]] در حیاط با صدای بلند صلوات نفرستند. یک هفته بعد عراقی‌ها دستور می‌دهند [[اسیران جنگ|اسیران]] دیگر بلوک نزنند، مگر اینکه کسی خودش داوطلب این کار باشد. بعد از آن، مشکلات تا حد زیادی برطرف شد، درِ اتاق‌ها باز و رفت‌وآمدها بار دیگر برقرار می‌شود.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[اسارت و اسیران]]
* [[اسرا]]
* [[اردوگاه موصل 2]]
* [[وقایع مهم اردوگاه موصل 2]]
* [[خداحافظ آقای رئیس(کتاب)]]

== '''کتابشناسی''' ==
[[رده:اسارت و اسیران]]
[[رده:اسرا]]
[[رده:اردوگاه موصل 2]]
[[رده:جنگ تحميلي عراق عليه ايران]]
[[رده:وقایع مهم اردوگاه موصل 2]]
[[رده:کتاب]]
<references />'''مسعود امیرخانی'''
[[en:The affair of blockwork in Musel camp 2]]