نمایش مبدأ برای منصور کاظمیان‌مهابادی

'''امیر سرتیپ‌ دوم، آزاده خلبان، منصور کاظمیان‌مهابادی.'''<ref>[https://www.mfpa.ir موسسه فرهنگی پیام آزادگان](1403).آرشیو اسناد و اطلاعات [https://www.mfpa.ir مؤسسه فرهنگی‌هنری پیام آزادگان]،</ref>

زاده 1332/07/09، اردستان، استان اصفهان

زمان اسارت: 1361/04/30

زمان آزادی: 1369/06/24 

== آموزش ==
امیر سرتیپ‌ دوم، آزاده خلبان، منصور کاظمیان‌مهابادی پس‌از اتمام دوران کودکی دوران ابتدایی و راهنمایی را درمهاباد گذراند و برای ادامه تحصیل به اردستان رفت. دو سال در اردستان درس خواند و دیپلم خودش را در تهران گرفت. منصور کاظمیان‌مهابادی وقتی برای کار به تهران رفته بود برای خلبانی ثبت نام کرد و در سال 1353 برای تکمیل دوره خلبانی از طرف نیروی هوایی ارتش به آمریکا اعزام شد و در سال 1355 به ایران بازگشت..

== وضعیت قبل‌از [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ==
امیر، سرتیپ‌ دوم آزاده، منصور کاظمیان در گردان‌های پروازی مسئول یکنواختی و مسئول [[آموزش]] گردان بود. وی در زمان [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]]، از اول [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] تا زمان [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ۳۰ مأموریت جنگی انجام داد و دو هواپیمای دشمن را سر نگون کرد. امیر، سرتیپ دوم، منصور کاظمیان بیش از ۸۰۰ ساعت گشت‌زنی هوایی را طی سال‌‌های خدمتش انجام داد و برای مأموریت‌هایش موفق به کسب دو سال ارشدیت در درجات شد.

ازجمله چهار خلبانی است که در عملیات بغداد(( عباس دوران هفتم آذرماه سال ۱۳۵۹ در یک عملیات متهورانه دو ناوچه نیروی دریایی عراق را در حوالی اسکله «الامیه» و «البکر» غرق کرد، چنانچه می‌گفتند و به اثبات هم رسید نیروی دریایی عراق را سرهنگ خلبان عباس دوران و سرهنگ خلبان خلعتبری به نابودی کشاندند. زمانی که اسرائیل به لبنان حمله کرد وی اولین خلبانی بود که آمادگی خود را جهت نبرد با صهیونیست‏ها اعلام کرد. 

پیش‌از آزادسازی خرمشهر، عراق در چنین جایگاهی قرار داشت و یک سر و گردن از ما بالاتر بود و می‌توانست با فشارهای سیاسی، خود را به ما تحمیل کند، ولی با آزادسازی خرمشهر قضیه بر[[عکس]] شد و نظام بین‏‌الملل شاهد شکست نظامی – سیاسی عراق در این منطقه استراتژیک شد. این در حالی بود که عراق برگ برنده خود را برای اعمال نظرات نامشروع در منطقه از دست داد.

در شرایطی که خرمشهر آزاد شده بود کشورهای عرب منطقه که روی صدام و ارتش آن تکیه داشتند دچار وحشت شدند. آمریکا و برخی کشورهای عرب توصیه کردند که در این فضا و شرایط حاکم، هرچه سریع‏تر باید آتش‏‌بس برقرار شود.

در تشریح علل تصمیم برگزاری کنفرانس غیرمتعهدها در بغداد می‌توان گفت که رژیم صدام که در آن شرایط از لحاظ سیاسی بسیار ضعیف شده بود، بهترین راه خروج از این بحران را برگزاری اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد در بغداد دانست زیرا از این طریق موفق می‌شد با صدور بیانیه و حربه‏‌های دیگر همه چیز را به نفع خود و به ضرر نظام جمهوری اسلامی ایران به پایان برساند.

از سوی دیگر، عراق بارها اعلام کرده بود که بغداد کاملاً امن است و حتی پرنده‌ای جرأت ندارد در آسمان بغداد پرواز کند. در این زمان بود که ایجاد ناامنی در استان بغداد در دستور کار نظامی – سیاسی جمهوری اسلامی قرار گرفت تا ضمن هدف قرار دادن تأسیسات پالایشگاهی «الدوره» در جنوب شرقی شهر بغداد از برگزاری نشست سران غیرمتعهدها جلوگیری شود.

'''خلبان عباس دوران که بود؟'''

عباس دوران در سال ۱۳۲۹ در شهر شیراز دیده متولد شد. وی پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۵۱ وارد دانشکده خلبانی نیروی هوایی ارتش شد و پس از طی دوره مقدماتی در ایران برای ادامه تحصیل و طی دوره تکمیلی به آمریکا اعزام شد و پس از اخذ نشان و گواهی[[نامه]] خلبانی به ایران بازگشت.

وقتی جنگ تحمیلی در روز ۳۱ شهریورماه ۱۳۵۹ آغاز شد در پست افسر خلبان شکاری و معاونت عملیاتی فرماندهی پایگاه سوم شکاری (شهید نوژه) انجام وظیفه می‌کرد. او در طول جنگ بیش از ۱۲۰ پرواز جنگی داشت.

بارها می‌گفت اگر هواپیما بال نداشته باشد خودم بال درآورده و بر سر دشمن فرود می‌آیم و هرگز تن به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] نخواهم داد.

عباس دوران هفتم آذرماه سال ۱۳۵۹ در یک عملیات متحورانه دو ناوچه نیروی دریایی عراق را در حوالی اسکله «الامیه» و «البکر» غرق کرد، چنانچه می‌گفتند و به اثبات هم رسید نیروی دریایی عراق را سرهنگ خلبان عباس دوران و سرهنگ خلبان خلعتبری به نابودی کشاندند. زمانی که اسرائیل به لبنان حمله کرد وی اولین خلبانی بود که آمادگی خود را جهت نبرد با صهیونیست‏ها اعلام کرد.

در سال ۱۳۶۱ [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]] هر روز شعله‏‌ورتر می‌شد و صدام رئیس دولت بعث عراق برای مانور سیاسی از برپایی کنفرانس غیرمتعهدها سخن می‌گفت و از مدت‏ها قبل به کمک آمریکا بغداد را به زعم خود به دژ نفوذناپذیری تبدیل کرده و تبلیغات بسیار وسیعی به راه انداخته بود تا حدی که برای سران غیرمتعهد بنزهای سفارشی‏‌اش را بر روی اتوبان‏‌های نوساز بغداد راه انداخت، خیلی خرج کرده بود. از یک طرف هم مدام، تبلیغ می‌کردند که ایران نمی‌تواند بغداد را ناامن کند. در این شرایط بود که سرهنگ خلبان عباس دوران برای جلوگیری از برگزاری کنفرانس سران غیرمتعهدها، بیستم تیرماه ۱۳۶۱ مأموریت یافت تا پایتخت عراق را ناامن کند.

روز ۳۰ تیرماه ۱۳۶۱ سه هواپیما که هر کدام دو سرنشین داشتند مأموریت یافتند روی بغداد عملیاتی انجام دهند. هدف آن‏ها بمباران پالایشگاه بغداد، نیروگاه اتمی بغداد و «پایگاه الرشید» یا ساختمان اجلاس در بغداد بود.

هواپیمای شماره یک: عباس دوران – منصور کاظمیان

هواپیمای شماره دو: اسکندری – باقری 

هواپیمای شماره سه: توانگریان – خسروشاهی

ماجرای این مأموریت که خلبان عباس دوران در آن به شهادت رسید از زبان همکار و همراهش منصور کاظمیان خواندنی است:

وی می‌گوید:<blockquote>قبل از اینکه انجام این عملیات را به ما اعلام کنند عباس دوران به «امیدیه» رفته بود و قرار بود در صورتی که در «عملیات رمضان» نیاز شد، پرواز کند زیرا نیروی زمینی ارتش در این عملیات نیاز به حمایت‏‌های هوانیروز داشت. در نتیجه دو روز قبل از شروع عملیات عباس دوران به ما ملحق شد و به ما توضیح دادند که به علت حساسیت ویژه، این عملیات با سه هواپیما انجام خواهد شد. «هواپیمای شماره ۱» من بودم و عباس دوران. «هواپیمای شماره ۲» محمود اسکندری بود و ناصر باقری و «هواپیمای شماره ۳»، توانگریان و خسروشاهی که البته قرار شده بود هواپیماهای شماره ۱ و ۲ به عمق خاک عراق و شهر بغداد بروند و علاوه بر بمباران پالایشگاه «الدوره» دیوار صوتی این شهر را نیز بشکنند و هواپیمای شماره ۳ نزدیک مرز به عنوان پشتیبان و نیروی جایگزین مستقر شود تا در صورت بروز هرگونه مشکلی برای این دو هواپیما، عملیات را ادامه دهد.ما به سمت بغداد پرواز کردیم. تقریباً ۱۵ کیلومتری بغداد بودیم که با دیوار آتش و پدافند دشمن روبه‏‌رو شدیم و در همین فاصله چند گلوله به هواپیمای ما اصابت کرد. وقتی این گلوله‏‌ها به هواپیمای ما اصابت کرد عباس به من گفت که چراغ موتور سمت راست روشن شده و ظاهراً موتور از کار افتاده است. به عباس گفتم چاره‏‌ای نیست و باید به عملیات ادامه دهیم. زیرا در آن شرایط اگر باز می‌گشتیم دوباره در دیوار آتش دشمن قرار می‌گرفتیم بنابراین به سمت جنوب شرقی شهر بغداد که پالایشگاه «الدوره» در آنجا بود ادامه مسیر دادیم و با این که پدافند دشمن بسیار قوی بود تمام بمب‏ها را روی این پالایشگاه تخلیه کردیم. بعد از تخلیه بمب‏‌ها مسیری را ادامه دادیم که دقیقاً به سمت همان هتلی ختم می‌شد که قرار بود کنفرانس غیرمتعهدها در آن برگزار شود. زمانی که ما بمب‏‌ها را روی پالایشگاه الدوره می‌ریختیم آتش بی‌امان و شدید دشمن قطع نمی‌شد. در همان موقع بود که هواپیما مورد اصابت چند گلوله دیگر قرار گرفت و قسمت عقب آن به طور کلی از بین رفت. وقتی به پشت سرم نگاه کردم پالایشگاه را دیدم که در آتش می‌سوزد. در آن لحظه بود که دیدم قسمت دم هواپیما تا وسط کابین از بین رفته و در آتش می‌سوزد. دیگر حتی فرصت نشد که به عباس این قضیه را بگویم و نمی‌دانم چطور شد که صندلی من به بیرون پرت شد. درست نمی‌دانم اما قبل از اینکه بخواهم به عباس بگویم که قسمت عقب هواپیما از بین رفته صندلی به بیرون پرت شده بود. نمی‌دانم آیا عباس بود که این کار را کرد (چون چند لحظه قبل از آن به شدت اصرار داشت که من هواپیما را ترک کنم). یا آتشی که در قسمت وسط کابین بود باعث این قضیه شده بود. در هر صورت چشمانم سیاهی رفت و دیگر هیچ چیز ندیدم. وقتی به هوش آمدم به عنوان اسیر در وزارت دفاع عراق بودم. بعد از دو ماه یک سرباز عراقی که نگهبان وزارت دفاع عراق بود به من گفت که هواپیمای شما را دیدم که آتش گرفته بود، یک چتر باز شد و بعد از چند ثانیه هواپیما به هتل محل برگزاری کنفرانس غیرمتعهدها برخورد کرد. تازه فهمیدم عباس صندلی خودش را به بیرون پرت نکرده و پس از برخورد هواپیما با ساختمان هتل به شهادت رسیده است. </blockquote>وقتی خبر شهادت عباس دوران را شنیدم به یاد صحبت‌‏های شب قبل از عملیات افتادم که به من گفت: <blockquote>«منصور جان اگر یک وقت هواپیما دچار مشکلی شد تو خودت را به بیرون پرت کن و منتظر من نمان، چون من باید در هواپیما بمانم و مأموریتم را به اتمام برسانم.»</blockquote>کاظمیان درباره عملیات‏‌های مهمی که با عباس دوران انجام داده است، می‌گوید: <blockquote>من از سال ۱۳۶۰ که عباس دوران به همدان منتقل شده بود با او آشنا شدم و در عملیات‏‌های زیادی با او شرکت کردم که مهم‏ترین آنها عملیات فتح‏‌المبین، عملیات بوشهر برای بمب‏‌باران اسکله‏‌های «البکر و الامیه» نزدیک بندر بصره و همچنین آخرین عملیات با هدف ناامن کردن شهر بغداد و به هم زدن کنفرانس غیرمتعهدها بود. عباس دوران بین همه معروف بود. ترس را هیچ‏گاه در وجود او ندیدم. سخت‏‌ترین مأموریت‏‌ها را قبول می‌کرد و به تنها چیزی که فکر می‏‌کرد هدف بود. حتی یادم هست در عملیات بمب‏‌باران اسکله‌های «البکر» و «الامیه» در نزدیکی بندر بصره، بنا به دلایلی قرار شد که عملیات به صورت نیمه کاره متوقف شود ولی عباس دوران قبول نکرد و عملیات را به آخر رساند. او هیچ‏گاه در کابین صحبت نمی‌کرد و همیشه می‌گفت اگر از مسیر منحرف شدم و یا حالت نامتعادلی را مشاهده کردید آن وقت علاوه بر اینکه به من اعلام می‌کنید مواظب اطراف باشید. </blockquote>منصور کاظمیان همزمان با شهادت عباس دوران به اسارت درآمد و پس از هشت سال و دو ماه اسارت، بیست و چهارم شهریور ۱۳۶۹ آزاد شد و به میهن اسلامی بازگشت. 

نا امن نشان دادن بغداد تنها راه جلوگیری از برگزاری اجلاس سران غیرمتعهدها؛ سرهنگ ناصر باقری دیگر همرزم عباس دوران می‌گوید: <blockquote>این عملیات از لحاظ سیاسی برای جمهوری اسلامی ایران بسیار مهم بود، (هر چند که تا کنون مهجور مانده است) اگر کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در بغداد برگزار می‌شد صدام به مدت هشت سال ریاست آن را به عهده می‌گرفت. جمهوری اسلامی ایران اعتراض شدید خود را با تحریم کنفرانس نشان داده بود اما این امر کافی نبود و این کنفرانس نباید در بغداد برگزار می‌شد و ریاست آن به مدت هشت سال در دست صدام قرار می‌گرفت. ایران از لحاظ سیاسی نتوانست مانع این امر شود و در نهایت متوسل به حربه نظامی شد. تنها راهی که می‌شد از برگزاری کنفرانس جلوگیری کرد ناامن نشان دادن شهر بغداد بود که صدام به [[امنیت]] آن خیلی افتخار می‌کرد. از سوی دیگر در آن زمان (سال ۱۳۶۱ ) ایران موشک دوربرد نداشت که بغداد را مورد هدف قرار دهد برای همین قرار شد این حرکت توسط هواپیماها انجام شود. این عملیات در ردیف عملیات «حمله به h-۳» قرار دارد.[1] پیش از انجام عملیات به ما اعلام کرده بودند که درصد خطر این عملیات بالای ۸۵ درصد است. ۶ خلبان این سه هواپیمای (F-۴) نیز توسط ستاد کل انتخاب شده بودند. من با مرحوم اسکندری، شهید دوران با منصور کاظمیان و توانگریان و خسروشاهی خلبانان سه هواپیمای مذکور بودیم. در این بین من و اسکندری هر کدام ۶ بار بر فراز بغداد پرواز داشتیم ولی شهید دوران اولین پرواز بود که بر فراز بغداد انجام می‌داد. علیرغم اینکه تا آن زمان دوران دارای بیشترین پرواز عملیاتی بود. در این عملیات، نیت، زدن شهر بغداد و مناطق مسکونی نبود بلکه قرار بود با حمله به پالایشگاه «الدوره» بغداد و کوبیدن نقاط حساس آن و شکستن دیوار صوتی، فقط یک جو روانی و ترس ایجاد کنیم. از سوی دیگر پدافند دشمن هم خیلی قوی بود. از بدو ورود ما به خاک عراق با یک دیواره آتش روبرو شدیم که پدافند سبک آنها ایجاد کرده بود. نزدیکی صبح بود که پدافند هوایی بغداد نیز ما را ردگیری کرد و ما در بین دو پدافند زمینی و هوایی قرار گرفتیم، به هر حال عملیات را ادامه دادیم و پالایشگاه را زدیم. در موقع رفتن، دوران که «لیدر»<sup>(سردسته)</sup> ما بود جلوی ما حرکت می‌کرد اما پس از عملیات و موقع برگشت از سمت دیگر شهر بغداد هواپیمای من و اسکندری جلو بود و دوران و کاظمیان پشت سر ما بودند. پدافند سبک عراق هواپیمای ما را که شماره دو بودیم زد و تنها یک گلوله در کابین خلبان منفجر شد ولی در عین حال هواپیما به حرکت خود ادامه داد و فقط سرنشینان آن که من و اسکندری بودیم زخمی شدیم. در همین حین از هواپیمای شماره یک که دوران و کاظمیان در آن بودند اطلاع دادند که هواپیما را زدند.</blockquote>اسکندری به آنها گفت:<blockquote>عیب ندارد ما را هم زده‏‌اند پشت سر ما بیایید.</blockquote>دوران در جواب گفت: <blockquote>موتور شماره دو آتش گرفته و ما نمی‌توانیم بیاییم.</blockquote>اسکندری مجدداً گفت: <blockquote>اگر می‌توانید بیایید، وگرنه بپرید بیرون. که بعد از این گفت‏‌وگو دیگر جوابی از آن طرف نیامد و ما بالأخره با وجود آتش سنگین پدافند دشمن برگشتیم و در همدان به زمین نشستیم. بعدها متوجه شدیم که در آن لحظه کاظمیان توسط دوران «Eject»(<sup>به بیرون پرتاب شده</sup>) و شهید دوران هم هواپیمای نیمه سوخته را به ساختمان هتل محل برگزاری کنفرانس کوبیده است.</blockquote>صبح روز ۳۰ تیرماه ۱۳۶۱ خلبان شهید عباس دوران که در تعداد پرواز جنگی در نیروی هوایی رکورد داشت و عراق برای سرش جایزه تعیین کرده بود، پس از بمباران پالایشگاه بغداد هواپیما را که آتش گرفته بود به هتل محل برگزاری اجلاس سران غیرمتعهدها کوبید و با شهادت خود، کاری کرد که اجلاس سران غیرمتعهدها به‌علت فقدان امنیت در بغداد برگزار نشود. پیکر پاک شهید عباس دوران به همراه ۵۷۰ شهید دیگر در روز دوم مردادماه ۱۳۸۱ به خاک میهن بازگشت.))با دو فروند هواپیمای جنگنده  اف۴ در تیرماه ۱۳۶۱ به شهر بغداد حمله بردند و با بمباران شهر بغداد و ناامن‌کردن فضای شهر، امکان برگزاری کنفرانس کشورهای غیرمتعهد را از رژیم بعث عراق گرفتند. در این عملیات متهورانه شهیدعباس دوران و آزاده منصور کاظمیان، خلبانان و سرنشینان اولین جنگنده شکاری و سرگرد اسکندری و ستوان باقری خلبانان هواپیمای دوم بودند، که با آتش پدافند دشمن، جنگنده حامل شهید دوران و آزاده کاظمیان هدف گلوله‌های دشمن قرار گرفت. در این حمله خلبان عباس دوران شهید شد وخلبان کاظمیان پس‌از هدف قرار گرفتن جنگنده از هواپیما بیرون پرید و بیهوش شد و به دست نیروهای بعثی اسیر به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] درآمد.

== چگونگی نحوه [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ==
«ساعت حدود 6 و بیست دقیقه صبح بود هدف جنگنده های دشمن قرار گرفتیم و حدود ساعت 8 و سی دقیقه صبح بود که دیدم تعدادی به زبان عربی صحبت می‌کنند، فکر کردم که در آن دنیا هستم، اما بعد متوجه شدم که چند درجه‌دار عراقی و یک پرستار که لب پاره شده من را بخیه می‌زد، در کنارم هستند. پرسیدم که “دوران” کجاست و آنها گفتند که او بیرون نپرید، اما من شک داشتم که شاید آنها می‌خواهند دوران را مخفی کنند و به‌این‌دلیل این‌گونه می‌گویند. دوران ولی روز قبل از عملیات به من گفته بود که در صورت پیش آمدن سانحه‌ای برای هواپیما بیرون نخواهد پرید، چون نمی‌خواست اسیر دشمن شود. سپس مرا به [[بیمارستان]] و بعد به خانه‌هایی بردند که به آنها وزارت دفاع می‌گفتند.» <ref>کاظمیان، منصور(1399).مصاحبه، قابل بازیابی از: https://www.isna.ir/news</ref>

== دوران [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] ==
وی که در عملیات مجروح شده بود، ابتدا برای معاینات به بیمارستان الرشید و سپس برای بازجویی به زندان منتقل شد. مدتی بعداز وزارت دفاع به ساختمانی نامعلوم در شهر بغداد اعزام و در اطاقی کوچک حبس شد. 

خلبان آزاده منصور کاظمیان دوماه پس‌از دستگیری و شروع اسارت به [[اردوگاه]] [[الانبار ،اردوگاه(اردوگاه 8 یا عنبر)|الانبار]] (معروف به عنبر، کمپ 8) منتقل و پس‌از [[اعتراض]] و درگیری [[اسیران جنگ|اسیران]] ایرانی با نیروهای بعثی در سال 1363 به همراه تعدادی دیگر از [[اسرا]] به [[اردوگاه تکریت 5]] در استان تکریت تبعید شد و تا پایان دوره [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] که شهریور ۱۳۶۹ بوده، در این اردوگاه به‌سر می‌برد.

== وضعیت پس‌از آزادی ==
ایشان پس‌ از آزادی، در سال 1378 تا 1381، در پادگان قلعه‌مرغی، به آموزش دانشجویان خلبانی مشغول شد. به گفته خودش در اواخر سال 1381، پس‌از آنکه، نیروی هوایی پادگان قلعه‌مرغی را به شهرداری واگذار کرد، آموزش دانش‌جویان به کوشک نصرت قم منتقل شد و به‌دلیل دشواری در رفت‌وآمد آموزش را رها کرد و به کار آزاد روی آورد.

== پاورقی ==
[1]. در عملیات حمله به «h_۳» جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با یک حمله غافلگیرکننده تعداد زیادی از هواپیماهای جنگی رژیم بعث عراق را از بین بردند. عراق این هواپیماها را برای در امان ماندن از حملات تیزپروازان نیروی هوایی ارتش به منطقه‌ای در نزدیکی مرز اردن منتقل کرده بود و هیچگاه تصور نمی‌کرد ایران بتواند در یک منطقه دورافتاده عراق عملیاتی انجام بدهد. خبرنگار: محمدرضا بختیاری، دبیر ناصر ملایی. قابل بازیابی از: https://www.isna.ir/news

== نیز نگاه کنید به ==

* [[اسارت و اسیران]]
* [[اسرا]]
* [[اردوگاه الانبار]]
* [[اردوگاه تکریت 5]]

== کتابشناسی ==
<references />


'''فرزانه قلعه قوند'''
[[رده:اسارت و اسیران]]
[[رده:افراد (آزاده‌ها)]]
[[رده:اسرا]]
[[رده:اردوگاه الانبار]]
[[رده:اردوگاه تکریت 5]]