نمایش مبدأ برای نحوه آمارگیری


1. در شرایط عادی، نحوه آمارگیری در اردوگاه‌های مختلف تقریباً یکسان بود. سرشماری، گاهی به‌صورت شمارش تک‌تک افراد و بدون ذکر نام، گاهی به‌صورت خواندن اسامی [[اسرا]] با ذكر نام خود، نام پدر و نام پدربزرگ- چون اسم فامیل را به رسمیت نمی‌شناختند- انجام می‌شد. این‌گونه آمارگیری، بیشتر زمان می‌برد. در [[اردوگاه تکریت 11|اردوگاه صلاح‌الدین (11 تکریت)]]  ، اسرا حدود ساعت 8 صبح با سوت عراقی‌ها، در آسایشگاه با لباس فرم سر جای خود می‌ایستادند تا آمارشان گرفته شود. پس از گرفتن آمار از همۀ آسایشگاه‌ها و گزارش کتبی آن به فرماندۀ [[اردوگاه]]، فرمانده از [[اردوگاه]] بیرون می‌رفت و بچه‌ها با اجازۀ عراقی‌ها وارد محوطه می‌شدند.<ref>مولودی، مسعود (1386). آزادی در اسارت. چ دوم، تهران: سازمان بسیج جامعه پزشکی ،ص.113</ref> . 

اما در بعضی از [[اردوگاه|اردوگاه‌ها]] مانند موصل، این آمارگیری در بیرون از آسایشگاه و در گروه‌های پنج‌نفری صورت می‌گرفت.<ref>ناطق، ساسان (1386). پشت میدان نبرد. خاطرات اسیر آزادشدۀ ایرانی رحمان پرزحمت، تهران: سورۀ مهر،ص.82</ref> آمارگیری عمدتاً در بیرون هر آسایشگاه و جلوی آن انجام می‌شد. اما گاهی در فصل زمستان یا بارانی بودن هوا، آمارگیری در داخل آسایشگاه انجام می‌شد. در چند اردوگاه موصل (← [[اردوگاه]] )آمارگیری زیر بالکن جلوی آسایشگاه انجام می‌شد.<ref name=":0">احدطجری، محمد علی(1395) . مصاحبه</ref>

    در اوایل [[اسارت و اسیران|اسارت]]، عراقی‌ها [[اسرا]] را یکی‌یکی می‌شمردند. غالباً هم اشتباه می‌كردند و این شمارش را تکرار می‌کردند. بعد از دو سه ماه یاد گرفتند که بچه‌ها را پنج‌تا‌پنج تا بنشانند تا یک سرباز این گروه‌های پنج‌نفره را شمارش کند.<ref>زمانی، علی‌اصغر (1382). بررسی وضعیت اسرای ایرانی در اردوگاه‌های عراقی. تهران: سروش،ص.82</ref>  

در [[اردوگاه تکریت 12|اردوگاه‌های 12 تکریت]] و [[اردوگاه تکریت 16|16 تكریت]]، آمارگیری به‌صورت نشسته در گروه‌های پنج‌تایی یا ردیفی، در آسایشگاه انجام می‌شد. به جبر عراقی‌ها، هنگام گرفتن [[آمار]] نیز باید سرهایمان را پایین می‌انداختیم.<ref name=":1">رجایی، غلامعلی (1388). فرهنگ آزادگان. ج دوم، چ سوم. تهران: سوره مهر.</ref>

    جهت آماده شدن برای آمارگیری، یكی از افسران ابتدا در سوت مخصوصی می‌دمید و [[اسرا]] مجبور بودند با شنیدن سوت اول در هر جایی كه ایستاده بودند، روی زمین میخ‌كوب شوند و تكان نخورند. با دمیدن سوت دوم به‌سمت آسایشگاه خود بدوند و با سوت سوم، كه ظرف چند ثانیه بعد دمیده می‌شد، مقابل آسایشگاه خود در صفوف پنج‌نفره بنشینند تا افسر بعثی از اسرا آمار بگیرد. اگر اسیری پس از دمیده شدن سوت سوم، در صف [[آمار]] حاضر نشده بود، به‌شدت با كابل مورد ضرب‌وشتم واقع می‌شد<ref>صابری ابوالخیری، محمد (۱۳۹۰). سرگذشت اسارت در سلّول‌های بغداد. تهران:  بینش آزادگان.</ref>.  در بند ملحق تکریت(← [[اردوگاه]] )نیز، به محض شنیدن سوت آمار، باید رأس ساعت مقرر، جلوی آسایشگاه به خط می‌شدیم و به ستون پنج روی دو پا می‌نشستیم، زانوهایمان را بغل می‌گرفتیم، سرها را لابه‌لای پاها فرو می‌بردیم تا فرمانده یا یکی از افسران ارشد سر برسد و [[آمار]] بگیرد. تا [[آمار]] بیست‌وچهار آسایشگاه تمام نمی‌شد، اجازه نداشتیم از صف بلند شویم <ref name=":2">حسینی‌پور، سیدناصر (1394). [[پایی که جا ماند]]، چ پنجاه‌ویکم. تهران: سوره مهر.</ref>.

2. علاوه‌بر هدف اصلی از آمارگیری، که شمارش تعداد [[اسرا]] بود، عراقی‌ها هدف دیگری را نیز دنبال می‌کردند که از آن به‌عنوان یکی از [[شکنجه های جسمی|شکنجه‌های جسمی]] می‌توان نام برد<ref name=":3">عزیزی، مجتبی. (1389). «نگاهی به وضعیت اسیران ایرانی در عراق»، فصلنامۀ مطالعات تاریخی، سال هفتم، تابستان، ش 29: 143-165.</ref>.  برای مثال، در [[اردوگاه موصل 1]]، سربازان عراقی در هنگام آمارگیری، [[اسرا]] را چهاردست‌وپا روی زمین می‌نشاندند؛ طوری‌که سرشان با زمین مماس می‌شد<ref>شیردل، حسن (1390). شب موصل، خاطرات آزاده محمدحسین منصف. چ چهارم. تهران: سوره مهر،ص.163.</ref> . یا آمارگیری در بعضی از اردوگاه‌ها در شب نیز انجام می‌شد<ref name=":3" />.

    گاهی آن‌قدر [[اسرا]] را روی پاهای خود می‌نشاندند که پاهایشان خشک می‌شد<ref>گلستان زاده ، مسلم (1395). مصاحبه .</ref> .گاهی [[اسرا]] را هنگام گرفتن [[آمار]] به حالت سجده می‌نشاندند. گاهی برای اذیت بیشتر، در هر وعده آمارگیری، [[اسرا]] را به‌مدت سه ساعت بدون کفش و لباس زیر آفتاب نگه می‌داشتند یا در جای دیگر، که گرفتن [[آمار]] بیشتر از 45 دقیقه وقت نمی‌برد، [[اسرا]] را تا یک ساعت و نیم در زیر آفتاب و یا در سرما نگه می‌داشتند. معمولاً، بعد از عملیات‌های موفق ایران، رفتار عراقی‌ها تغییر می‌کرد که این رفتار در آمارگیری‌ها مشهود‌تر بود. طوری‌که صبح، وقتی در آسایشگاه را باز می‌کردند، [[اسرا]] از نوع رفتارشان حدس می‌زدند که شب گذشته در جبهه‌ها چه اتفاقی افتاده است. بعد از [[فرار]] گاه و بی‌گاه یکی از [[اسرا]] نیز نحوۀ آمارگیری غیرعادی می‌شد:<blockquote>«ما را با کتک از آسایشگاه خارج كردند. هوای سرد زمستان، نداشتن لباس مناسب و گرسنگی زیاد، همه دست به دست هم داده بودند تا ما را از پای دربیاورند. نشستیم و سرهایمان را پایین انداختیم. آنها شروع کردند به خواندن اسامی و هرکس که نامش برده می‌شد، باید نعم می‌گفت.»<ref name=":1" /> .</blockquote>

== نیز نگاه کنید به ==

* [[آمار]]
* [[دفعات آمارگیری اسرا]]
* [[آمارگیری خارج از برنامه اسرا]] 
* [[آمار صلیب سرخ از اسرا]]
* [[آمار مجروحان و بیماران]]

== کتابشناسی ==
<references />

== '''برای مطالعه بیشتر''' ==
مقیسه، محمدحسن (۱۳۷۲). آزادگان بگویید، مجموعه 2. تهران: سوره مهر.

یاحسینی، سیدقاسم (1387). مهمان فشنگ‌های جنگی. خاطرات آزاده مجید بنشاخته (سجادیان)، چ سوم. تهران: سوره مهر.

یحیوی، سید حسین (1394) دوره درهای بسته (11): به روایت اسیر شماره 3079؛ غلام‌عباس محمدحسنی، تهران: روایت فتح.

'''فرزاد بیات‌موحد'''
[[رده:نحوه آمارگیری]]
[[رده:آمار]]
[[رده:دفعات آمارگیری اسرا]]
[[رده:آمارگیری خارج از برنامه اسرا]]
[[رده:آمار صلیب سرخ از اسرا]]
[[رده:آمار مجروحان و بیماران]]
[[رده:اردوگاه تکریت 11]]
[[رده:اردوگاه تکریت 12]]
[[رده:اردوگاه تکریت 16]]