نمایش مبدأ برای نمایش در اسارت

[[پرونده:نمایش.jpg|بندانگشتی|نمایش در اسارت، برگرفته از مستند آسمان خاکی.]]
از تأثیرگذارترین مقولات در بخش [[هنر در اسارت|هنر]]، که علاقه‌مندان زیادی داشت، نمایش بود.

== انواع نمایش ==
نمایش‌ها با مضامین سیاسی، دینی و طنز طراحی و اجرا می‌شدند. نمایش‌های سیاسی متأثر از فضا و شرایط انقلابی بودند و در برخی از مواقع سال به اجرا درمی‌آمدند. نمایش‌های دینی نیز به‌صورت محدود طراحی و اجرا می‌شدند. نمایش‌های طنز کاربرد بیشتری داشتند و اجرای آن در طول سال و به [[مناسبت های مذهبی اسلامی در اسارت|مناسبت اعیاد مذهبی]] و [[مناسبت های ملی در اسارت|ملی]] صورت می‌گرفت. بنابه شرایط سخت دوران [[مقاومت]] و فشارهای روحی که بعثی‌ها بر [[اسرا]] وارد می‌کردند و با تأكید [[سید آزادگان]] در اردوگاه‌هایی که حضور پیدا می‌کرد، ساخت این نمایش‌ها بیشتر موردتوجه بود و درخواست بیشتری هم در‌این‌خصوص ازسوی مخاطبان وجود داشت. در این‌گونه نمایش‌ها، سعی می‌شد در کنار خنداندن تماشاگران، پیام‌های اخلاقی نیز گنجانده شود تا ضمن ایجاد شادی و نشاط در جمع، نوعی پرورش فکری و اخلاقی صورت گیرد.   

== طراحی و اجرای نمایش ==
طراحی و اجرای نمایش با توجه به شرایط خاص [[اردوگاه|اردوگاه‌ها]] بسیار دشوار و طاقت‌فرسا بود. تهیه متن، جدا کردن متن هر نقش، تمرین، تدارکات و گریم همواره [[اسرا]] را با موانع و تنگناهای شدیدی مواجه می‌کرد. از همه این مراحل دشوارتر، اجرا بود. در روز یا شب اجرای نمایش، باید رفت‌وآمد نگهبانان، با دقت کنترل می‌شد. قطع مکرر نمایش و برهم‌خوردن صحنه و بازسازی دوباره آن پس از عادی شدن وضعیت موجب خستگی کارگردان، بازیگران و تماشاچیان می‌شد. 

در مواقعی یک نمایش به‌علت رفت‌وآمد نگهبانان و اعلان وضعیت «قرمز» بارها متوقف می‌شد. گاهی نیز بازیگران به‌علت داشتن گریم مختصر و عدم امکان از میان بردن آن، شناسایی و روانه [[زندان انفرادی]] می‌شدند. تدارکات نیز به‌خاطر محدودیت شدید با سختی‌هایی همراه بود. باوجوداین، مسئولان تدارکات با ذوق و انگیزه‌ای ستودنی ابزار موردنیاز را با همان وسایل بسیار ابتدایی که در اختیار داشتند، به شکل تحسین‌برانگیزی فراهم می‌کردند و گاهی صحنه‌آرایی خیره‌کننده‌ای را به‌وجود می‌آوردند.<blockquote>«وسایل گریم و لباس‌ها را از دشداشه‌هایی تهیه می‌کردیم که به ما می‌دادند. رنگ‌ دشداشه‌ها با هم فرق داشت؛ ما برای هر گروه یک رنگی انتخاب می‌کردیم. وقتی دشداشه را پیراهن و شلوارش می‌کردیم، اگر سفید بود، بچه‌های گروه سرود تکه‌پارچه‌ای مثل روبان یا پاپیون با رنگی دیگر دور یقه گره می‌زدند یا به لباس می‌دوختند... همه این کارها مخفیانه بود و بچه‌های گروه نگهبان به‌شدت مواظب بودند که عراقی‌ها متوجه نشوند؛ تا می‌گفتند: «سیاه... سیاه...» جمع می‌کردیم. وقتی وضعیت سفید بود، دوباره پرده تئاتر را وصل می‌کردیم و بر[[نامه]] ادامه پیدا می‌کرد. نمایش یک [[تئاتر در اسارت|تئاتر]] 20 دقیقه‌ای شاید دو سه روز طول می‌کشید.»<ref>کاشانی‌زاده پروین (1395). [[من علیرضا متولد اُپاتان(کتاب)|من علیرضا متولد اوپاتان]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان].</ref></blockquote>

== نمونه های نمایش های موفق ==
ازجمله‌ نمایش‌های خیلی خوب و ماندگار در اردوگاه‌های موصل، می‌توان به نمایش «فاصله» در [[اردوگاه موصل 4]] به کارگردانی محمدباقر عباسی و نمایش‌های «رئیس‌علی» و «توکل» یا «شاه‌عباس» در [[اردوگاه موصل 1]] به کارگردانی رضا معماری و احمد رضایی و بیژن کیانی اشاره کرد. نمایش«توکل» طی شش ماه و در سه قسمت سریالی و با گویش شعری و مضمون طنز به اجرا درآمد و پس از گذشت قریب به سه دهه از اجرای آن، هنوز هم در ذهن اسرایی که آن را تماشا کردند، مانده است و در مواجهه با بازیگرانش، آنان را با نقش‌های نمایش یادشده خطاب می‌کنند<ref>شورای علمی [[دانشنامه آزادگان]] (1399). [[دانشنامه آزادگان]]: اسیران ایرانی آزاد شده در [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ عراق علیه ایران]]. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ [[موسسه فرهنگی هنری پیام آزادگان|پیام آزادگان]].
</ref>.

== نیز نگاه کنید ==

* [[ادبیات و هنر]]
* [[هنر در اسارت]]
* [[تئاتر در اسارت]]

== کتابشناسی ==
<references />
[[رده:نمایش در اسارت]]