بازجویی در اسارت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Marjan-khanlari: /* ب) بازجویی‌های اردوگاهی */

2026-08-13T18:02:11Z

ب) بازجویی‌های اردوگاهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	«در کنار کار بازجویی عموماً گروه‌های فیلمبرداری برای استفاده تبلیغاتی از [[اسرا]] مشغول بودند.		«در کنار کار بازجویی عموماً گروه‌های فیلمبرداری برای استفاده تبلیغاتی از [[اسرا]] مشغول بودند.

	«بازجویی‌ها بسته به نوع منطقه‌ جغرافیایی، سازمان رزم افراد اسیرشونده، عضویت نظامی یا غیرنظامی اسیر، زمان و موقعیت عملیاتی که فرد در آن اسیر شده بود، بسیار متنوع و متفاوت بود. از طرفی نوع سوالات بازجویان بستگی تامی به شرایط بازجویان داشت.» <ref>سالمی‌نژاد، عبدالرضا (1386). دانستنی‌های آزادگان. تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،</ref>		«بازجویی‌ها بسته به نوع منطقه‌ جغرافیایی، سازمان رزم افراد اسیرشونده، عضویت نظامی یا غیرنظامی اسیر، زمان و موقعیت عملیاتی که فرد در آن اسیر شده بود، بسیار متنوع و متفاوت بود. از طرفی نوع سوالات بازجویان بستگی تامی به شرایط بازجویان داشت.» <ref name=":0">سالمی‌نژاد، عبدالرضا (1386). دانستنی‌های آزادگان. تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،</ref>

	ابراهیم اعتصام،جانباز و آزاده ای که فروردین 1367 در منطقه شلمچه اسیر شد و در [[اردوگاه تکریت 12]] مستقر شد از خاطره بازجویی خود می گوید:<blockquote>"روبه‌روی زندان، ساختمان امنیتی دیگری بود که بازجویی‌های انفرادی، در آن انجام می‌شد. البته در آن فضا، فقط مأموران لباس شخصی و مأمورانی که عهده‌دار مسئولیت رفت‌وبرگشت اسرا بودند، لباس نظامی بر تن داشتند و می‌توانستند تردد کنند. با ورود به اتاق بازجویی، فردی که پشت میز نشسته بود، با برگه‌های انفرادی، از افراد با سؤالاتی درموردِ مشخصات فردی، یگان نظامی، منطقه خدمت و اسارت، سن، تأهل یا تجرد و تعداد اولاد، بازجویی می‌کرد. مترجم کار ترجمه را انجام می‌داد و اسیر می‌بایست سرپا بایستد. بعضی اوقات، بازجویی 45 دقیقه و حتی یک ساعت طول می‌کشید و گاهی هم کمتر.</blockquote>یکی از سؤال‌ها درمورد درجه نظامی اسیر بود. بیشتر بچه‌ها، خودشان را سرباز معرفی می‌کردند، اما مأمور بازجویی قانع نمی‌‌شد، اصرار داشت بگوید: حرس خمینی؟ آیا پاسدار خمینی هستید؟ قبلاً دوستان گفته بودند اینها دنبال پاسداران و بسیجی‌هایی که در یگان رزم مسئولیت داشته‌اند‌، هستند. به شکل‌ و شمایل افراد نگاه می کردند و به کسانی که سن آنها با دوره سربازی همخوانی نداشت، به‌سختی گیر می‌دادند.		ابراهیم اعتصام،جانباز و آزاده ای که فروردین 1367 در منطقه شلمچه اسیر شد و در [[اردوگاه تکریت 12]] مستقر شد از خاطره بازجویی خود می گوید:<blockquote>"روبه‌روی زندان، ساختمان امنیتی دیگری بود که بازجویی‌های انفرادی، در آن انجام می‌شد. البته در آن فضا، فقط مأموران لباس شخصی و مأمورانی که عهده‌دار مسئولیت رفت‌وبرگشت اسرا بودند، لباس نظامی بر تن داشتند و می‌توانستند تردد کنند. با ورود به اتاق بازجویی، فردی که پشت میز نشسته بود، با برگه‌های انفرادی، از افراد با سؤالاتی درموردِ مشخصات فردی، یگان نظامی، منطقه خدمت و اسارت، سن، تأهل یا تجرد و تعداد اولاد، بازجویی می‌کرد. مترجم کار ترجمه را انجام می‌داد و اسیر می‌بایست سرپا بایستد. بعضی اوقات، بازجویی 45 دقیقه و حتی یک ساعت طول می‌کشید و گاهی هم کمتر.</blockquote>یکی از سؤال‌ها درمورد درجه نظامی اسیر بود. بیشتر بچه‌ها، خودشان را سرباز معرفی می‌کردند، اما مأمور بازجویی قانع نمی‌‌شد، اصرار داشت بگوید: حرس خمینی؟ آیا پاسدار خمینی هستید؟ قبلاً دوستان گفته بودند اینها دنبال پاسداران و بسیجی‌هایی که در یگان رزم مسئولیت داشته‌اند‌، هستند. به شکل‌ و شمایل افراد نگاه می کردند و به کسانی که سن آنها با دوره سربازی همخوانی نداشت، به‌سختی گیر می‌دادند.
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	- نقشه [[فرار]] و ...		- نقشه [[فرار]] و ...

	این بازجویی‌ها حتی با شدت عمل بیشتری همراه بوده است و [[اسرا]] می‌بایست شکنجه‌های سخت و توان فرسای جسمی و روحی را تحمل کنند<ref~~>سالمی‌نژاد، عبدالرضا (1386). دانستنی‌های آزادگان. تهران~~: ~~[https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]،<~~/~~ref~~>.		این بازجویی‌ها حتی با شدت عمل بیشتری همراه بوده است و [[اسرا]] می‌بایست شکنجه‌های سخت و توان فرسای جسمی و روحی را تحمل کنند<ref name=":0" />.

	'''علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]] گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید:'''<blockquote>دوباره مرا برای بازجویی احضار کردند. داوود جلوی در مقر ایستاده بود. گفت میخواهند از تو بازجویی کنند ولی حواست باشد که بازجو به فارسی مسلط است. </blockquote>بازجو از من پرسید: «چرا این قدر لاغر و نحیف شده‌ای؟»		'''علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]] گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید:'''<blockquote>دوباره مرا برای بازجویی احضار کردند. داوود جلوی در مقر ایستاده بود. گفت میخواهند از تو بازجویی کنند ولی حواست باشد که بازجو به فارسی مسلط است. </blockquote>بازجو از من پرسید: «چرا این قدر لاغر و نحیف شده‌ای؟»
خط ۳۸۲:		خط ۳۸۲:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[اسارت ~~و اسیران]]~~		* [[بازجویی در دوران اسارت]]
	* [[اسرا]]
	* [[اردوگاه]]
	* [[استخبارات]]		* [[استخبارات]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />~~'''~~فرزانه قلعه قوند~~'''~~		<references />

			== نویسنده مقاله ==
			فرزانه قلعه قوند
	[[رده:اسارت و اسیران]]		[[رده:اسارت و اسیران]]
	[[رده:اسرا]]		[[رده:اسرا]]

Marjan-khanlari: /* شیخ عبدالکریم کریم‌پور */

2026-05-27T15:06:29Z

شیخ عبدالکریم کریم‌پور

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۶
خط ۱۱۸:		خط ۱۱۸:
	خلاصه حدود چهل دقیقه با این پرسش و پاسخها با آنها گذشت و بعد از آن به اتاق برگشتم".<ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه.</ref>		خلاصه حدود چهل دقیقه با این پرسش و پاسخها با آنها گذشت و بعد از آن به اتاق برگشتم".<ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه.</ref>

	==== شیخ عبدالکریم کریم‌پور ====		== روایت‌ها ==

			=== شیخ عبدالکریم کریم‌پور ===
	'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''		'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''

خط ۲۶۱:		خط ۲۶۳:
	گفت: «بگو ادخیل صدام.» گفتم: «بگو ادخیل الخمینی.» فکر کردند من کاره‌ای هستم.		گفت: «بگو ادخیل صدام.» گفتم: «بگو ادخیل الخمینی.» فکر کردند من کاره‌ای هستم.

	==== محمدرضا صدیقی ====		=== محمدرضا صدیقی ===
	'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''		'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''

خط ۳۱۲:		خط ۳۱۴:
	قول داد که همه‌چیز درست شود ولی عمل نکرد.		قول داد که همه‌چیز درست شود ولی عمل نکرد.

	==== محمدرضا صدیقی ====		=== محمدرضا صدیقی ===
	'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''		'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''

خط ۳۳۵:		خط ۳۳۷:
	بالأخره طوری گفتم که هم حضور افتخاریم را رسانده باشم و هم تیپ و گردان را لو نداده باشم. به‌هرحال این اقرار از من پذیرفته شد! خلاصه هرکس را به‌هرطریقی بازجویی کردند. داشتند از بقیه سؤال می‌کردند که یکی از افسرهای دیگر آمد نزد درجه‌دار و پا چسباند و احترام گذاشت و یک چیزی در گوشش گفت. او هم فوراً دستور داد ما را ببرند پایین و جایی دیگر منتقل کنند. همه به‌هم ریخته بودند؛ گویا ایران دوباره در آن منطقه عکس‌العملی نشان داده بود!		بالأخره طوری گفتم که هم حضور افتخاریم را رسانده باشم و هم تیپ و گردان را لو نداده باشم. به‌هرحال این اقرار از من پذیرفته شد! خلاصه هرکس را به‌هرطریقی بازجویی کردند. داشتند از بقیه سؤال می‌کردند که یکی از افسرهای دیگر آمد نزد درجه‌دار و پا چسباند و احترام گذاشت و یک چیزی در گوشش گفت. او هم فوراً دستور داد ما را ببرند پایین و جایی دیگر منتقل کنند. همه به‌هم ریخته بودند؛ گویا ایران دوباره در آن منطقه عکس‌العملی نشان داده بود!

	==== محمدعلی سلاجقه ====		=== محمدعلی سلاجقه ===
	'''وضعیت ایثارگری: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''		'''وضعیت ایثارگری: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''

خط ۳۵۶:		خط ۳۵۸:
	در حین صحبت با او بودم که افسر توجیه سیاسی آنجا نشسته بود و عده‌ای دیگر می‌دیدند من به زبان عربی جواب می‌دادم. افسرهای عراقی یک چوبدستی داشتند که داخل آن چوبدستی خنجری بود. افسرعراقی می‌خواست مرا بزند، اما فرمانده به او گفت: «بنشین. تو اگر راست می‌گویی اگر همچین موقعیتی برای تو پیش آمد، همینطور از کشورت دفاع کن. تو توقع داری یک سرهنگ ستاد ارتش ایران که فرمانده تیپ هم بوده بیاید از مواضع ما دفاع کند؟ نه من مردانگی او را می‌ستایم ... .» بعد حرف را عوض کرد و پرسید: «آواره هم بودی؟ گرسنه و تشنه هم بودی؟» گفتم: «خوب بلاخره جنگ است.» صندلی گذاشت تا بنشینم و به سربازش دستور داد که برو یک نوشابه خنک برای ایشان بیاور باز کرد و گفت بخور. بعد مرا بردند در اتاق دیگری و یک سرباز جلوی در گذاشتند. بعداز یک ساعت و نیم برای من ناهار آورند. از من پذیرایی کرد. حتماً به‌علت آن صحبت بود که با او کردم.		در حین صحبت با او بودم که افسر توجیه سیاسی آنجا نشسته بود و عده‌ای دیگر می‌دیدند من به زبان عربی جواب می‌دادم. افسرهای عراقی یک چوبدستی داشتند که داخل آن چوبدستی خنجری بود. افسرعراقی می‌خواست مرا بزند، اما فرمانده به او گفت: «بنشین. تو اگر راست می‌گویی اگر همچین موقعیتی برای تو پیش آمد، همینطور از کشورت دفاع کن. تو توقع داری یک سرهنگ ستاد ارتش ایران که فرمانده تیپ هم بوده بیاید از مواضع ما دفاع کند؟ نه من مردانگی او را می‌ستایم ... .» بعد حرف را عوض کرد و پرسید: «آواره هم بودی؟ گرسنه و تشنه هم بودی؟» گفتم: «خوب بلاخره جنگ است.» صندلی گذاشت تا بنشینم و به سربازش دستور داد که برو یک نوشابه خنک برای ایشان بیاور باز کرد و گفت بخور. بعد مرا بردند در اتاق دیگری و یک سرباز جلوی در گذاشتند. بعداز یک ساعت و نیم برای من ناهار آورند. از من پذیرایی کرد. حتماً به‌علت آن صحبت بود که با او کردم.

	==== مسعود قربانی ====		=== مسعود قربانی ===
	'''وضعیت ایثارگری: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''		'''وضعیت ایثارگری: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''

Marjan-khanlari: /* سیدحسن میرسید */

2026-05-27T15:02:34Z

سیدحسن میرسید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۲
خط ۱۹۸:		خط ۱۹۸:

	=== شجاعت و سیاست آزادگان در بازجویی‌ها ===		=== شجاعت و سیاست آزادگان در بازجویی‌ها ===
			'''سیدحسن میرسید'''

	~~==== سیدحسن میرسید ====~~
	'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''		'''وضعیت ایثارگی: جانباز و آزاده ثبت‌نام‌شده'''

خط ۲۲۹:		خط ۲۲۹:

	=== زیروبم‌های یک بازجویی در اسارت ===		=== زیروبم‌های یک بازجویی در اسارت ===
			'''محمدرضا البرزی'''

	~~==== محمدرضا البرزی ====~~
	'''وضعیت ایثارگی: آزاده و جانباز ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''		'''وضعیت ایثارگی: آزاده و جانباز ثبت‌نام‌نشده (مفقودالاثر)'''

خط ۳۱۷:		خط ۳۱۷:
	'''عملیات یا منطقه اسارت: بدر'''		'''عملیات یا منطقه اسارت: بدر'''

	'''مکان اسکان در اسارت: اردوگاه‌های رمادی 3 (کمپ 9)، عنبر (الانبار یا کمپ 8) و تکریت 17'''		'''مکان اسکان در اسارت: اردوگاه‌های [[اردوگاه رمادی 3\|رمادی 3]] (کمپ 9)، عنبر ([[الانبار ،اردوگاه(اردوگاه 8 یا عنبر)\|الانبار]] یا کمپ 8) و تکریت 17'''

	رسیدیم به سنگری که حدود 90 تا 100 متر مساحت داشت. یکی از درجه‌داران عالی‌رتبه عراقی در آنجا منتظر ما بود. یک نقشه بسیار بزرگ و رنگی خیلی زیبایی، که کل منطقه الصخره و هورالهویزه را نشان می‌داد، روی دیوار نصب شده بود. در همان ‌حال نگاهم روی نقشه بود. درجه‌دار عراقی با چوبی که داشت از روی نقشه شروع کرد به توضیح‌دادن و سؤال پرسیدن. یکی از [[منافقین]] هم به‌عنوان مترجم در کنارش بود. اسم تمام آبراه‌ها، منطقه و مسیرهای حرکت ما را با تمام جزئیات می‌دانست. ولی از روی نقشه نمی‌دانست که این آبراه‌ها کجای منطقه هور است. من هم اظهار بی‌اطلاعی کردم. اسم و مشخصات مرا یادداشت ‌کرد. باید اسم خودم و پدرم و پدربزرگم را می‌گفتم.		رسیدیم به سنگری که حدود 90 تا 100 متر مساحت داشت. یکی از درجه‌داران عالی‌رتبه عراقی در آنجا منتظر ما بود. یک نقشه بسیار بزرگ و رنگی خیلی زیبایی، که کل منطقه الصخره و هورالهویزه را نشان می‌داد، روی دیوار نصب شده بود. در همان ‌حال نگاهم روی نقشه بود. درجه‌دار عراقی با چوبی که داشت از روی نقشه شروع کرد به توضیح‌دادن و سؤال پرسیدن. یکی از [[منافقین]] هم به‌عنوان مترجم در کنارش بود. اسم تمام آبراه‌ها، منطقه و مسیرهای حرکت ما را با تمام جزئیات می‌دانست. ولی از روی نقشه نمی‌دانست که این آبراه‌ها کجای منطقه هور است. من هم اظهار بی‌اطلاعی کردم. اسم و مشخصات مرا یادداشت ‌کرد. باید اسم خودم و پدرم و پدربزرگم را می‌گفتم.

Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */

2026-05-27T15:00:22Z

نیز نگاه کنید به

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۰

2026-01-21T14:10:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۰
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[رده:استخبارات و بازجویی]]		[[رده:استخبارات و بازجویی]]
	[[رده:بازجویی در اسارت]]		[[رده:بازجویی در اسارت]]
			[[ar:الاستجواب في الأسر]]

Marjan-khanlari: /* کتابشناسی */

2025-02-19T17:32:54Z

کتابشناسی

Marjan-khanlari: /* الف) بازجویی های اولیه */

2025-01-26T05:50:36Z

الف) بازجویی های اولیه

Marjan-khanlari در ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۳

2025-01-26T05:33:08Z

نمایش تغییرات

A-hamidian در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۳

2023-09-13T08:03:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به اسارت گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید:		علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به اسارت گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید:

	"صبح ساعت هشت و نه بود که نوبت بازجویی من شد. با تجربیاتی که از انقلاب و بازجویی های ساواک داشتم، در مقابل آنها دچار دستپاچگی نشدم. آنها هم مانند دستگاه ~~ساواک،~~ ابتدا محترمانه برخورد کردند. بعد از چند پرسش، احساس کردند که من قصد فریبشان را دارم و شروع کردند به ضرب و شتم و اهانت و ناسزاگویی. من میدانستم که اگر سست شوم، دیگر از چنگال اینها رهایی نخواهم داشت. از آنجا که تقیه هم یکی از دستورهای اسلام است، به ناچار بر گفته هایم بیشتر پافشاری کردم و مدام برصحتشان تأکید میکردم. روش آنها به این شکل بود که هر کسی که وارد می شد می خواستند به او بقبولانند که میدانند طرف سپاهی، کمیته ای و یا روحانی است. با آنکه من هنوز پوتین و شلوار سپاه تنم بود ولی هر چه تلاش کردند که اعتراف بگیرند جزو نیروهای انقلاب هستم، نپذیرفتم. البته برای اقرار گرفتن ابزار و وسایل مختلفی داشتند. در بازجویی های ابتدایی اغلب از باتوم برقی و مشت و لگد یا [[فلک کردن]] استفاده میکردند ولی اگر به شخص مشکوک میشدند او را در مراحل بعد بازجویی از پنکه آویزان میکردند و در حالیکه پنکه میچرخید چند نفری شروع به کتک زدنش میکردند.		"صبح ساعت هشت و نه بود که نوبت بازجویی من شد. با تجربیاتی که از انقلاب و بازجویی های [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک] داشتم، در مقابل آنها دچار دستپاچگی نشدم. آنها هم مانند دستگاه [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک]، ابتدا محترمانه برخورد کردند. بعد از چند پرسش، احساس کردند که من قصد فریبشان را دارم و شروع کردند به ضرب و شتم و اهانت و ناسزاگویی. من میدانستم که اگر سست شوم، دیگر از چنگال اینها رهایی نخواهم داشت. از آنجا که تقیه هم یکی از دستورهای اسلام است، به ناچار بر گفته هایم بیشتر پافشاری کردم و مدام برصحتشان تأکید میکردم. روش آنها به این شکل بود که هر کسی که وارد می شد می خواستند به او بقبولانند که میدانند طرف سپاهی، کمیته ای و یا روحانی است. با آنکه من هنوز پوتین و شلوار سپاه تنم بود ولی هر چه تلاش کردند که اعتراف بگیرند جزو نیروهای انقلاب هستم، نپذیرفتم. البته برای اقرار گرفتن ابزار و وسایل مختلفی داشتند. در بازجویی های ابتدایی اغلب از باتوم برقی و مشت و لگد یا [[فلک کردن]] استفاده میکردند ولی اگر به شخص مشکوک میشدند او را در مراحل بعد بازجویی از پنکه آویزان میکردند و در حالیکه پنکه میچرخید چند نفری شروع به کتک زدنش میکردند.

	بعد از پرسش های مرحله اول شروع به پرسیدن از اطلاعات سیاسی کردند. نکته عجیب اینجا بود که برخی از اختلافات و بحث هایی که در کشور تازه مطرح شده بود، آنها به خوبی بر آن واقف بودند و از جزئیات آن می پرسیدند. دیگر اینکه در صحبتهایشان صراحتاً از بنی صدر طرفداری میکردند. در مورد شهید بهشتی و حزب جمهوری بسیار حساس بودند. من چون گفته بودم اهل قزوین هستم، از نماینده حزب جمهوری در قزوین پرسیدند. من هم یکی دو اسم جعلی بر زبان آوردم تا خودم را رها کنم و در ضمن مجبور نباشم از افراد حقیقی نام ببرم.		بعد از پرسش های مرحله اول شروع به پرسیدن از اطلاعات سیاسی کردند. نکته عجیب اینجا بود که برخی از اختلافات و بحث هایی که در کشور تازه مطرح شده بود، آنها به خوبی بر آن واقف بودند و از جزئیات آن می پرسیدند. دیگر اینکه در صحبتهایشان صراحتاً از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1 بنی صدر] طرفداری میکردند. در مورد [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C شهید بهشتی] و [https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C حزب جمهوری اسلامی] بسیار حساس بودند. من چون گفته بودم اهل قزوین هستم، از نماینده حزب جمهوری در قزوین پرسیدند. من هم یکی دو اسم جعلی بر زبان آوردم تا خودم را رها کنم و در ضمن مجبور نباشم از افراد حقیقی نام ببرم.

	بعد از بازجویی مرا انداختند بیرون و در همان راهرو تا حدود ظهر نشستیم. بعد به سالنی که از آنجا تقسیم شده بودیم بردند و دست و چشمهایمان را باز کردند. تعدادی از دوستان برنگشته بودند. آنجا متوجه شدم کسانی را که نتوانسته بودند خوب از عهده جواب دادن برآیند همچنان نگه داشته اند". <ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه</ref>		بعد از بازجویی مرا انداختند بیرون و در همان راهرو تا حدود ظهر نشستیم. بعد به سالنی که از آنجا تقسیم شده بودیم بردند و دست و چشمهایمان را باز کردند. تعدادی از دوستان برنگشته بودند. آنجا متوجه شدم کسانی را که نتوانسته بودند خوب از عهده جواب دادن برآیند همچنان نگه داشته اند". <ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه</ref>

A-hamidian در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۴۳

2023-09-13T07:43:13Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''مقدمه'''		'''مقدمه'''

	در فرهنگ دهخدا " '''واژه بازجویی به معنای عمل بازجو، تفتیش، تجسس، تحقیق و بازجست معنی شده است'''<ref>دهخدا، علی‌اکبر (1402). ذیل‌ واژه"بازجویی" .قابل‌ بازیابی‌ از ~~<nowiki>~~https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C~~</nowiki>~~</ref> و معادل انگلیسی آن نیز '''Interrogation''' است. بازجویی مصاحبه‌ای است که معمولاً توسط افسران پلیس، نیروهای اطلاعاتی و نظامی همچنین مأمورین صلاحیت‌دار قضایی <sup>(بازپرس، دادیار)</sup> با هدف تحقیق و کشف حقیقت از سوی متهم، شاهد یا قربانی انجام می‌شود<ref>جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1390). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانه گنج دانش''.''</ref>.		در فرهنگ دهخدا " '''واژه بازجویی به معنای عمل بازجو، تفتیش، تجسس، تحقیق و بازجست معنی شده است'''<ref>دهخدا، علی‌اکبر (1402). ذیل‌ واژه"بازجویی" .قابل‌ بازیابی‌ از https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C</ref> و معادل انگلیسی آن نیز '''Interrogation''' است. بازجویی مصاحبه‌ای است که معمولاً توسط افسران پلیس، نیروهای اطلاعاتی و نظامی همچنین مأمورین صلاحیت‌دار قضایی <sup>(بازپرس، دادیار)</sup> با هدف تحقیق و کشف حقیقت از سوی متهم، شاهد یا قربانی انجام می‌شود<ref>جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1390). ترمینولوژی حقوق. تهران: کتابخانه گنج دانش''.''</ref>.

	به عبارت دیگر، بازجویی روشی قضایی با رعایت حقوق دفاعی متهم و تشخیص اتهام درست از نادرست است که توسط مقام قضایی یا امنیتی صورت می‌گیرد. به فردی که بازجویی را انجام می‌دهد بازجو یا بازپرس می‌گویند<ref>بازجویی(1402). ویکی پدیای فارسی. قابل بازیابی از<nowiki/>https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C</ref>.		به عبارت دیگر، بازجویی روشی قضایی با رعایت حقوق دفاعی متهم و تشخیص اتهام درست از نادرست است که توسط مقام قضایی یا امنیتی صورت می‌گیرد. به فردی که بازجویی را انجام می‌دهد بازجو یا بازپرس می‌گویند<ref>بازجویی(1402). ویکی پدیای فارسی. قابل بازیابی از<nowiki/>https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C</ref>.
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	- [[استخبارات]] (سازمان اطلاعات) و زندان‌های دیگر؛		- [[استخبارات]] (سازمان اطلاعات) و زندان‌های دیگر؛

	- اردوگاه‌ها<ref>خوب نژاد، فریبرز(1402). مصاحبه</ref> .		- اردوگاه‌ها<ref>خوب نژاد، فریبرز(1402). مصاحبه.</ref> .

	=== الف) بازجویی های اولیه ===		=== الف) بازجویی های اولیه ===
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	در آن اوضاع، احساس صبوری و قدرت درونی خوبی داشتم. به‌خودم نهیب می‌زدم که در برابر دشمن باید با عزت بود. نمی‌‌دانم چرا عراقی سکوت کرد؟ آیا توسلی که قبل‌از بازجویی به اولیای الهی داشتم او را رام کرده بود؟ نگاهی نه حاکی از مهربانی و نه از روی خشم، به من انداخت و گفت رو!		در آن اوضاع، احساس صبوری و قدرت درونی خوبی داشتم. به‌خودم نهیب می‌زدم که در برابر دشمن باید با عزت بود. نمی‌‌دانم چرا عراقی سکوت کرد؟ آیا توسلی که قبل‌از بازجویی به اولیای الهی داشتم او را رام کرده بود؟ نگاهی نه حاکی از مهربانی و نه از روی خشم، به من انداخت و گفت رو!

	آن‌روز من با نام '''ابراهیم، علی، حسین، اعتصام و با رسته بسیجی'''، در دفتر اسرای ایرانی زندان بغداد ثبت‌نام شدم و تا پایان [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]]، هر موقع حضور و غیاب دفتری انجام می‌شد، با این مشخصات خوانده می‌شدم".<ref>اعتصام،ابراهیم(1395). مصاحبه</ref>		آن‌روز من با نام '''ابراهیم، علی، حسین، اعتصام و با رسته بسیجی'''، در دفتر اسرای ایرانی زندان بغداد ثبت‌نام شدم و تا پایان [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]]، هر موقع حضور و غیاب دفتری انجام می‌شد، با این مشخصات خوانده می‌شدم".<ref>اعتصام،ابراهیم(1395). مصاحبه.</ref>

	اغلب بازجویی‌های اولیه به دلائل زیر صورت می‌گرفته است:		اغلب بازجویی‌های اولیه به دلائل زیر صورت می‌گرفته است:
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	'''علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]] گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید''':<blockquote>"صبح ساعت هشت و نه بود که نوبت بازجویی من شد. با تجربیاتی که از انقلاب و بازجویی های [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک] داشتم، در مقابل آنها دچار دستپاچگی نشدم. آنها هم مانند دستگاه [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک]، ابتدا محترمانه برخورد کردند. بعد از چند پرسش، احساس کردند که من قصد فریبشان را دارم و شروع کردند به ضرب و شتم و اهانت و ناسزاگویی. من میدانستم که اگر سست شوم، دیگر از چنگال اینها رهایی نخواهم داشت. از آنجا که تقیه هم یکی از دستورهای اسلام است، به ناچار بر گفته هایم بیشتر پافشاری کردم و مدام برصحتشان تأکید میکردم. روش آنها به این شکل بود که هر کسی که وارد می شد می خواستند به او بقبولانند که میدانند طرف سپاهی، کمیته ای و یا روحانی است. با آنکه من هنوز پوتین و شلوار سپاه تنم بود ولی هر چه تلاش کردند که اعتراف بگیرند جزو نیروهای انقلاب هستم، نپذیرفتم. البته برای اقرار گرفتن ابزار و وسایل مختلفی داشتند. در بازجویی های ابتدایی اغلب از باتوم برقی و مشت و لگد یا [[فلک کردن]] استفاده میکردند ولی اگر به شخص مشکوک میشدند او را در مراحل بعد بازجویی از پنکه آویزان میکردند و در حالیکه پنکه میچرخید چند نفری شروع به کتک زدنش میکردند. </blockquote>بعد از پرسش های مرحله اول شروع به پرسیدن از اطلاعات سیاسی کردند. نکته عجیب اینجا بود که برخی از اختلافات و بحث هایی که در کشور تازه مطرح شده بود، آنها به خوبی بر آن واقف بودند و از جزئیات آن می پرسیدند. دیگر اینکه در صحبتهایشان صراحتاً از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1 بنی صدر] طرفداری میکردند. در مورد [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C شهید بهشتی] و [https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C حزب جمهوری اسلامی] بسیار حساس بودند. من چون گفته بودم اهل قزوین هستم، از نماینده حزب جمهوری در قزوین پرسیدند. من هم یکی دو اسم جعلی بر زبان آوردم تا خودم را رها کنم و در ضمن مجبور نباشم از افراد حقیقی نام ببرم.		'''علی علیدوست (علی قزوینی) که در مهر 1359 در منطقه قصر شیرین به [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران\|اسارت]] گرفته شد و در [[اردوگاه موصل 1]] و [[اردوگاه موصل 2]] مستقر بود چنین می گوید''':<blockquote>"صبح ساعت هشت و نه بود که نوبت بازجویی من شد. با تجربیاتی که از انقلاب و بازجویی های [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک] داشتم، در مقابل آنها دچار دستپاچگی نشدم. آنها هم مانند دستگاه [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 ساواک]، ابتدا محترمانه برخورد کردند. بعد از چند پرسش، احساس کردند که من قصد فریبشان را دارم و شروع کردند به ضرب و شتم و اهانت و ناسزاگویی. من میدانستم که اگر سست شوم، دیگر از چنگال اینها رهایی نخواهم داشت. از آنجا که تقیه هم یکی از دستورهای اسلام است، به ناچار بر گفته هایم بیشتر پافشاری کردم و مدام برصحتشان تأکید میکردم. روش آنها به این شکل بود که هر کسی که وارد می شد می خواستند به او بقبولانند که میدانند طرف سپاهی، کمیته ای و یا روحانی است. با آنکه من هنوز پوتین و شلوار سپاه تنم بود ولی هر چه تلاش کردند که اعتراف بگیرند جزو نیروهای انقلاب هستم، نپذیرفتم. البته برای اقرار گرفتن ابزار و وسایل مختلفی داشتند. در بازجویی های ابتدایی اغلب از باتوم برقی و مشت و لگد یا [[فلک کردن]] استفاده میکردند ولی اگر به شخص مشکوک میشدند او را در مراحل بعد بازجویی از پنکه آویزان میکردند و در حالیکه پنکه میچرخید چند نفری شروع به کتک زدنش میکردند. </blockquote>بعد از پرسش های مرحله اول شروع به پرسیدن از اطلاعات سیاسی کردند. نکته عجیب اینجا بود که برخی از اختلافات و بحث هایی که در کشور تازه مطرح شده بود، آنها به خوبی بر آن واقف بودند و از جزئیات آن می پرسیدند. دیگر اینکه در صحبتهایشان صراحتاً از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B5%D8%AF%D8%B1 بنی صدر] طرفداری میکردند. در مورد [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C شهید بهشتی] و [https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C حزب جمهوری اسلامی] بسیار حساس بودند. من چون گفته بودم اهل قزوین هستم، از نماینده حزب جمهوری در قزوین پرسیدند. من هم یکی دو اسم جعلی بر زبان آوردم تا خودم را رها کنم و در ضمن مجبور نباشم از افراد حقیقی نام ببرم.

	بعد از بازجویی مرا انداختند بیرون و در همان راهرو تا حدود ظهر نشستیم. بعد به سالنی که از آنجا تقسیم شده بودیم بردند و دست و چشمهایمان را باز کردند. تعدادی از دوستان برنگشته بودند. آنجا متوجه شدم کسانی را که نتوانسته بودند خوب از عهده جواب دادن برآیند همچنان نگه داشته اند". <ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه</ref>		بعد از بازجویی مرا انداختند بیرون و در همان راهرو تا حدود ظهر نشستیم. بعد به سالنی که از آنجا تقسیم شده بودیم بردند و دست و چشمهایمان را باز کردند. تعدادی از دوستان برنگشته بودند. آنجا متوجه شدم کسانی را که نتوانسته بودند خوب از عهده جواب دادن برآیند همچنان نگه داشته اند". <ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه.</ref>

	=== ب) بازجویی‌های اردوگاهی ===		=== ب) بازجویی‌های اردوگاهی ===
خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:
	گفتم: «من در جایگاهی نیستم که چنین پیامی به کسی بدهم.»		گفتم: «من در جایگاهی نیستم که چنین پیامی به کسی بدهم.»

	خلاصه حدود چهل دقیقه با این پرسش و پاسخها با آنها گذشت و بعد از آن به اتاق برگشتم".<ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه</ref>		خلاصه حدود چهل دقیقه با این پرسش و پاسخها با آنها گذشت و بعد از آن به اتاق برگشتم".<ref>علیدوست(قزوینی)، علی(1395). مصاحبه.</ref>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==