https://fa.wikiazadegan.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87 2026-06-29T11:01:39Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.4 https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11220&oldid=prev 2025-09-02T08:00:43Z

<p></p> <a href="https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&amp;diff=11220&amp;oldid=11218">نمایش تغییرات</a>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11218&oldid=prev 2025-09-02T04:28:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بستر این سختی و مرارت هولناک کمبودهای بهداشتی و درمانی، مشکلات غذای ناسالم و آفات و انگل‌های اردوگاهی نیز مزید بر مشکلات دیگر و زجرآور شده بود. به عنوان نمونه اقای رزاقی شرایط روزهای ابتدایی را در [[اردوگاه رمادی 13|اردوگاه 13]] چنین توصیف می کند:&lt;blockquote&gt;«80 تا 90 نفر [[اسیران جنگ|اسیر]] از ساعت 5 تا 6 عصر تا 9 صبح در آسایشگاه‌ها وضعیت سختی را می‌گذراندند. در این زمان سه تا ظرف 5کیلویی برای دست‌شویی سیار گذاشته بودند و یک چهارپایه‌ که دو طرفش کیسه‌گونی‌ زده بودند و طرف دیگرش گوشه دیوار بود، محل اجابت مزاج شبانه بود. هرصبح پتوی دو تا سه نفر از [[اسرا]] به ادرار آلوده می‌شد، که آن را یا در آفتاب خشک می‌کردند یا می‌شستند. وضعیت چنان بغرنج بود که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی از </del>اسیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بغل‌دستی‌اش و شب‌ها لباس‌ها </del>را درآورده و شپش می‌کشتند. گاهی این قوطی‌های فاضلاب لبریز شده و صبح‌ها برخی اسرا خود با دستانشان آن‌ها را به پلاستیک می‌ریخته و به بیرون انتقال می‌دادند».&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;رزاقی، علی(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بستر این سختی و مرارت هولناک کمبودهای بهداشتی و درمانی، مشکلات غذای ناسالم و آفات و انگل‌های اردوگاهی نیز مزید بر مشکلات دیگر و زجرآور شده بود. به عنوان نمونه اقای رزاقی شرایط روزهای ابتدایی را در [[اردوگاه رمادی 13|اردوگاه 13]] چنین توصیف می کند:&lt;blockquote&gt;«80 تا 90 نفر [[اسیران جنگ|اسیر]] از ساعت 5 تا 6 عصر تا 9 صبح در آسایشگاه‌ها وضعیت سختی را می‌گذراندند. در این زمان سه تا ظرف 5کیلویی برای دست‌شویی سیار گذاشته بودند و یک چهارپایه‌ که دو طرفش کیسه‌گونی‌ زده بودند و طرف دیگرش گوشه دیوار بود، محل اجابت مزاج شبانه بود. هرصبح پتوی دو تا سه نفر از [[اسرا]] به ادرار آلوده می‌شد، که آن را یا در آفتاب خشک می‌کردند یا می‌شستند. وضعیت چنان بغرنج بود که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد شب‌ها لباس </ins>اسیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کناری‌شان </ins>را درآورده و شپش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لباس‌هایشان را </ins>می‌کشتند. گاهی این قوطی‌های فاضلاب لبریز شده و صبح‌ها برخی اسرا خود با دستانشان آن‌ها را به پلاستیک می‌ریخته و به بیرون انتقال می‌دادند».&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;رزاقی، علی(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;علاوه بر این، ظرف غذای [[اسیران جنگ|اسیران]] مشترک بود و در روزهای ابتدایی امکان شست‌وشوی درست ظروف [[غذای اسارت|غذا]] فراهم نبود در نتیجه رعیت نکردن نظافت عمومی بر سایر مشکلات [[بهداشت فردی|بهداشت]] اردوگاه می افزود آقای مرادی در این مورد می گوید:&lt;blockquote&gt;«هر 9 نفر در یك ظرف [[غذای اسارت|غذا]] تناول می‌کردند و امکان شستن آن با [[آب]] گرم و مواد ظرفشویی نبود، همواره چربی آن باقی می‌ماند که محل تجمع میکرب و سپس امراض می‌شد. علاوه بر موارد غذایی، ازدیاد انگل‌هایی چون شپش و گال نیز در [[اردوگاه]] بسیار آزاردهنده بود، که باعث بسیاری از بیماری‌ها می‌شدند».&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;پورمرادی، بهرام(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، شهریورماه&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;علاوه بر این، ظرف غذای [[اسیران جنگ|اسیران]] مشترک بود و در روزهای ابتدایی امکان شست‌وشوی درست ظروف [[غذای اسارت|غذا]] فراهم نبود در نتیجه رعیت نکردن نظافت عمومی بر سایر مشکلات [[بهداشت فردی|بهداشت]] اردوگاه می افزود آقای مرادی در این مورد می گوید:&lt;blockquote&gt;«هر 9 نفر در یك ظرف [[غذای اسارت|غذا]] تناول می‌کردند و امکان شستن آن با [[آب]] گرم و مواد ظرفشویی نبود، همواره چربی آن باقی می‌ماند که محل تجمع میکرب و سپس امراض می‌شد. علاوه بر موارد غذایی، ازدیاد انگل‌هایی چون شپش و گال نیز در [[اردوگاه]] بسیار آزاردهنده بود، که باعث بسیاری از بیماری‌ها می‌شدند».&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;پورمرادی، بهرام(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، شهریورماه&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key azadeganfa-Jg9Jdg4:diff::1.12:old-11217:rev-11218 --> </table>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11217&oldid=prev 2025-09-01T10:37:31Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">منبع</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l112">خط ۱۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرتو، فتح‌الله(1404). [[روزگاری اردوگاه (رمادی 13)|روزگاری اردوگاه(رمادی 13)]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]، ص 139-158</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرتو، فتح‌الله(1404). [[روزگاری اردوگاه (رمادی 13)|روزگاری اردوگاه(رمادی 13)]]، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]، ص 139-158</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه قلعه‌قوند</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهیه و تنظیم: </ins>فرزانه قلعه‌قوند</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بهداشت و درمان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بهداشت و درمان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بهداشت فردی و جمعی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:بهداشت فردی و جمعی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:امکانات درمانی اردوگاه ها]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:امکانات درمانی اردوگاه ها]]</div></td></tr> <!-- diff cache key azadeganfa-Jg9Jdg4:diff::1.12:old-11203:rev-11217 --> </table>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11203&oldid=prev 2025-09-01T06:33:18Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">منبع</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l96">خط ۹۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اسیران و ابتکارهای درمانی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اسیران و ابتکارهای درمانی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به کمبودهای بهداشتی و درمانی، که عمدتاً در ابتدای [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] و بی‌اعتمادی به اقدامات درمانی عراقی‌ها، گاهی [[اسیران جنگ|اسیران]] برای [[درمان بیماری|درمان بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;های خود ابتکارات بسیار ابتدایی به کار می بردند . ازجملۀ آن‌ها می‌توان به این روایت مفید اسماعیلی اشاره کرد:&lt;blockquote&gt;«[[اسرا]] خودشان برای درمان یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را انجام می‌دادند. ازجمله برای دندان درد (اگر كسی دندان درد می‌گرفت باید 6 ماه طول می‌كشید تا دندانش را پزشك معاینه كند)، اسرای قدیمی خودشان با ابتکارهایی دندان را خالی می‌كردند. بدین‌گونه که با سیم و میخ‌هایی كه خودشان درست كرده بودند، بعد زرورق‌های سیاه را به صورت مربع‌های كوچكی در می‌آوردند و لابه‌لای دندان خالی‌شده قرار می‌دادند كه آشغال گیر نكند و خلاصه تا یك مدتی آدم را نگه می‌داشت! چنین كارهایی انجام می‌دادند».&lt;ref&gt;اسماعیلی، مفید(1384). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;مسئولیت کار دندان‌پزشکی [[اسیران جنگ|اسیران]] بر عهده آقای عامل هوشمند بود که، به صورت مخفیانه و ابتکاری، زحمت زیادی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] متقبل شد و تا آخرین لحظه حضور در [[اردوگاه]] کمک‌کار [[اسیران جنگ|اسیران]] بود.&lt;ref&gt;اسکندری، ح؛ عرفانی، ا(1401). مصاحبه، اسفند ماه&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به کمبودهای بهداشتی و درمانی، که عمدتاً در ابتدای [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] و بی‌اعتمادی به اقدامات درمانی عراقی‌ها، گاهی [[اسیران جنگ|اسیران]] برای [[درمان بیماری|درمان بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;های خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابتکارات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و خلاقیت|ابتکارات]] </ins>بسیار ابتدایی به کار می بردند . ازجملۀ آن‌ها می‌توان به این روایت مفید اسماعیلی اشاره کرد:&lt;blockquote&gt;«[[اسرا]] خودشان برای درمان یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را انجام می‌دادند. ازجمله برای دندان درد (اگر كسی دندان درد می‌گرفت باید 6 ماه طول می‌كشید تا دندانش را پزشك معاینه كند)، اسرای قدیمی خودشان با ابتکارهایی دندان را خالی می‌كردند. بدین‌گونه که با سیم و میخ‌هایی كه خودشان درست كرده بودند، بعد زرورق‌های سیاه را به صورت مربع‌های كوچكی در می‌آوردند و لابه‌لای دندان خالی‌شده قرار می‌دادند كه آشغال گیر نكند و خلاصه تا یك مدتی آدم را نگه می‌داشت! چنین كارهایی انجام می‌دادند».&lt;ref&gt;اسماعیلی، مفید(1384). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;مسئولیت کار دندان‌پزشکی [[اسیران جنگ|اسیران]] بر عهده آقای عامل هوشمند بود که، به صورت مخفیانه و ابتکاری، زحمت زیادی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] متقبل شد و تا آخرین لحظه حضور در [[اردوگاه]] کمک‌کار [[اسیران جنگ|اسیران]] بود.&lt;ref&gt;اسکندری، ح؛ عرفانی، ا(1401). مصاحبه، اسفند ماه&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l110">خط ۱۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرتو، فتح‌الله(1404). روزگاری اردوگاه(رمادی 13)، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]، ص 139-158</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرتو، فتح‌الله(1404). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>روزگاری اردوگاه (رمادی 13)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|روزگاری اردوگاه(رمادی 13)]]</ins>، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]، ص 139-158</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه قلعه‌قوند</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه قلعه‌قوند</div></td></tr> </table>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11202&oldid=prev 2025-08-31T19:43:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سوم؛ یک بدبختی بسیار بزرگ اینکه بارها چاه مستراح چنان سرریز می‌کرد که تمام «راهروی» داخل ساختمان دست‌شویی را «زردآب» نجس‌کننده‌ای فرا می‌گرفت. از روی ناعلاجی دو بلوک را روی هم قرار می‌دادند، ولی هنوز پاهایشان تا مچ داخل نجاسات فرو می‌رفت و آن از دردآورترین و غم‌انگیزترین [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;های روحی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] مسلمان در کمپ 13 بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سوم؛ یک بدبختی بسیار بزرگ اینکه بارها چاه مستراح چنان سرریز می‌کرد که تمام «راهروی» داخل ساختمان دست‌شویی را «زردآب» نجس‌کننده‌ای فرا می‌گرفت. از روی ناعلاجی دو بلوک را روی هم قرار می‌دادند، ولی هنوز پاهایشان تا مچ داخل نجاسات فرو می‌رفت و آن از دردآورترین و غم‌انگیزترین [[شکنجه|شکنجه‌]]&lt;nowiki/&gt;های روحی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] مسلمان در کمپ 13 بود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چهارم؛ هر آسایشگاه مجاز بود که حداکثر 2 الی 3 قوطی پنج‌کیلویی را به عنوان ظرف ادرار در داخل آسایشگاه برای حدود 90 نفر (بین ساعت 5 غروب تا 5/7 صبح که در آسایشگاه کاملاً قفل بود) قرار دهد. آن ظرف در شرایط اضطراری با ادرار حداکثر 10 الی 15 نفر پر می‌شد، لذا بقیه تا صبح روز بعد فشار سنگینی بر مثانه خود را تحمل می‌کردند که امروز شاهد عواقب دردآور آن در جسم بعضی آزادگان هستیم»&lt;ref&gt;کرکئی، عبدالحسین(1377).ص 213-212&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;با وجود این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسرای </del>ایرانی ساکت ننشستند و برای بهبود وضعیت پیشنهاد یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را دادند. ازجملۀ این ابتکارها طرح آقای علی‌اکبر عرفانی برای فاضلاب [[اردوگاه]] بود. عراقی‌ها اول قبول نمی‌کردند که مسیر فاضلاب را به سمت بیرون اردوگاه بشکافند و فکر می‌کردند [[اسرا]] در پی نقشه برای فرارند، ولی درنهایت رضایت دادند و کانالی به بیرون هدایت شد که فاضلاب را به محوطه بیرون [[اردوگاه]] می‌برد و از تجمع فضولات در محوطه محدود سرویس‌های بهداشتی جلوگیری می‌کرد و مشکل پرشدن و سرریز دست‌شویی‌ها حل شد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چهارم؛ هر آسایشگاه مجاز بود که حداکثر 2 الی 3 قوطی پنج‌کیلویی را به عنوان ظرف ادرار در داخل آسایشگاه برای حدود 90 نفر (بین ساعت 5 غروب تا 5/7 صبح که در آسایشگاه کاملاً قفل بود) قرار دهد. آن ظرف در شرایط اضطراری با ادرار حداکثر 10 الی 15 نفر پر می‌شد، لذا بقیه تا صبح روز بعد فشار سنگینی بر مثانه خود را تحمل می‌کردند که امروز شاهد عواقب دردآور آن در جسم بعضی آزادگان هستیم»&lt;ref&gt;کرکئی، عبدالحسین(1377).ص 213-212&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;با وجود این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسرا]]&lt;nowiki/&gt;ی </ins>ایرانی ساکت ننشستند و برای بهبود وضعیت پیشنهاد یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را دادند. ازجملۀ این ابتکارها طرح آقای علی‌اکبر عرفانی برای فاضلاب [[اردوگاه]] بود. عراقی‌ها اول قبول نمی‌کردند که مسیر فاضلاب را به سمت بیرون اردوگاه بشکافند و فکر می‌کردند [[اسرا]] در پی نقشه برای فرارند، ولی درنهایت رضایت دادند و کانالی به بیرون هدایت شد که فاضلاب را به محوطه بیرون [[اردوگاه]] می‌برد و از تجمع فضولات در محوطه محدود سرویس‌های بهداشتی جلوگیری می‌کرد و مشکل پرشدن و سرریز دست‌شویی‌ها حل شد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین از اتفاقات مهم در این زمینه ساخت چهار چشمه [[توالت]] همراه با ساخت سنگ [[توالت]] بود که قالب‌ریزی آن را خود [[اسیران جنگ|اسیران]] به صورت ابتکاری انجام دادند و از مهم‌ترین فعالیت‌های عمرانی در [[اردوگاه]] محسوب می‌شد&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;عرفانی، ع. ا(1401). مصاحبه شخصی، اسفند ماه&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین از اتفاقات مهم در این زمینه ساخت چهار چشمه [[توالت]] همراه با ساخت سنگ [[توالت]] بود که قالب‌ریزی آن را خود [[اسیران جنگ|اسیران]] به صورت ابتکاری انجام دادند و از مهم‌ترین فعالیت‌های عمرانی در [[اردوگاه]] محسوب می‌شد&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;عرفانی، ع. ا(1401). مصاحبه شخصی، اسفند ماه&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">خط ۶۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران اسارت در [[اردوگاه رمادی 13|رمادی 13]] انواع بیماری‌ها، به انحاء مختلف، آسایشگاه‌ها را درگیر و وضعیت دشوار زندگی را بسیار سخت‌تر می‌کرد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران اسارت در [[اردوگاه رمادی 13|رمادی 13]] انواع بیماری‌ها، به انحاء مختلف، آسایشگاه‌ها را درگیر و وضعیت دشوار زندگی را بسیار سخت‌تر می‌کرد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== از مهم‌ترین این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیماری‌ها </del>موارد زیر را می‌توان برشمرد: ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== از مهم‌ترین این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بیماری در اسارت|بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;ها </ins>موارد زیر را می‌توان برشمرد: ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. بیماری‌های ناشی از کمبود ویتامین‌ و مواد غذایی (سوء[[تغذیه]])</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. بیماری‌های ناشی از کمبود ویتامین‌ و مواد غذایی (سوء[[تغذیه]])</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l82">خط ۸۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. احساس خستگی و کوفتگی، بی‌خوابی، کابوس، اضطراب شدید، بیماری‌های عصبی و روانی و روده تحریک‌پذیر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. احساس خستگی و کوفتگی، بی‌خوابی، کابوس، اضطراب شدید، بیماری‌های عصبی و روانی و روده تحریک‌پذیر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. خطرات ناشی از تیغ‌های مصرفی مشترک و احتمال سرایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیماری‌های </del>واگیردار مانند هپاتیت</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. خطرات ناشی از تیغ‌های مصرفی مشترک و احتمال سرایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بیماری در اسارت|بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;های </ins>واگیردار مانند هپاتیت</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9. اضطراب ناشی از شرایط بحرانی و وحشت در دوران اسارت&lt;ref&gt;کرکئی، عبدالحسین(1377). ص 206-205&lt;/ref&gt;.&lt;blockquote&gt;«بعد از یك سال از همه‌گیری شپش نیز پودرهای بهداشتی تاید آوردند و هر نفری یك كاسه كوچك تاید و یك قالب صابون می‌گرفتند، اما به مرور زمان در اسارت لوازم بهداشتی نیز زیادتر شد و این بیماری نیز تقلیل یافت»&lt;ref&gt;جان‌محمدی، ا(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، شهریور ماه&lt;/ref&gt;. &lt;/blockquote&gt;علاوه بر بیماری‌های انگلی و پوستی و مانند این‌ها، مسمومیت غذایی نیز با توجه به مشکلات بهداشتی در [[غذای اسارت|غذا]]&lt;nowiki/&gt;ی [[اسرا]] به‌تکرار اتفاق می‌افتاد. ازجمله اینکه «بارها در اثر آوردن گوشت‌های بسته‌ای و كنسروشده خارجی، که تاریخ گذشته و بوی تعفن آن‌ها مشخص بود و از آن‌ها [[غذای اسارت|غذا]] تهیه می‌کردند و به [[اسرا]] می‌دادند، مسمومیت‌های غذایی و به دنبال آن، اسهال در میان [[اسرا]] زیاد می‌شد. در موارد دیگر هم، به جهت نشستن كدو یا لوبیایی که در [[غذای اسارت|غذا]] می‌ریختند، ناراحتی‌های معده افزایش می‌یافت&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.»</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9. اضطراب ناشی از شرایط بحرانی و وحشت در دوران اسارت&lt;ref&gt;کرکئی، عبدالحسین(1377). ص 206-205&lt;/ref&gt;.&lt;blockquote&gt;«بعد از یك سال از همه‌گیری شپش نیز پودرهای بهداشتی تاید آوردند و هر نفری یك كاسه كوچك تاید و یك قالب صابون می‌گرفتند، اما به مرور زمان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] </ins>لوازم بهداشتی نیز زیادتر شد و این بیماری نیز تقلیل یافت»&lt;ref&gt;جان‌محمدی، ا(1369). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، شهریور ماه&lt;/ref&gt;. &lt;/blockquote&gt;علاوه بر بیماری‌های انگلی و پوستی و مانند این‌ها، مسمومیت غذایی نیز با توجه به مشکلات بهداشتی در [[غذای اسارت|غذا]]&lt;nowiki/&gt;ی [[اسرا]] به‌تکرار اتفاق می‌افتاد. ازجمله اینکه «بارها در اثر آوردن گوشت‌های بسته‌ای و كنسروشده خارجی، که تاریخ گذشته و بوی تعفن آن‌ها مشخص بود و از آن‌ها [[غذای اسارت|غذا]] تهیه می‌کردند و به [[اسرا]] می‌دادند، مسمومیت‌های غذایی و به دنبال آن، اسهال در میان [[اسرا]] زیاد می‌شد. در موارد دیگر هم، به جهت نشستن كدو یا لوبیایی که در [[غذای اسارت|غذا]] می‌ریختند، ناراحتی‌های معده افزایش می‌یافت&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.»</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بیماری‌ها پس از انتقال اسیرانی از کمپ 7 ( شامل اسرای عملیات‌ بدر، خیبر، فتح ‌لمبین و ...) به [[اردوگاه رمادی 13]] کمتر شد. زیرا این [[اسیران جنگ|اسیران]] هم تجربه مدیریت بهداشتی [[اردوگاه]] را در سال‌های [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] خود داشتند و هم، به دلیل آگاهی به [[حقوق اسیران جنگی در حقوق بین المللی بشردوستان(کتاب)|حقوق اسیران]]، عراقی‌ها را بیشتر تحت فشار گذاشتند تا با رعایت [[حقوق اسیران جنگی در حقوق بین المللی بشردوستان(کتاب)|حقوق اسیران]] این مشکلات بهداشتی نیز کاهش یابد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بیماری‌ها پس از انتقال اسیرانی از کمپ 7 ( شامل اسرای عملیات‌ بدر، خیبر، فتح ‌لمبین و ...) به [[اردوگاه رمادی 13]] کمتر شد. زیرا این [[اسیران جنگ|اسیران]] هم تجربه مدیریت بهداشتی [[اردوگاه]] را در سال‌های [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] خود داشتند و هم، به دلیل آگاهی به [[حقوق اسیران جنگی در حقوق بین المللی بشردوستان(کتاب)|حقوق اسیران]]، عراقی‌ها را بیشتر تحت فشار گذاشتند تا با رعایت [[حقوق اسیران جنگی در حقوق بین المللی بشردوستان(کتاب)|حقوق اسیران]] این مشکلات بهداشتی نیز کاهش یابد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l96">خط ۹۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اسیران و ابتکارهای درمانی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اسیران و ابتکارهای درمانی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به کمبودهای بهداشتی و درمانی، که عمدتاً در ابتدای [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] و بی‌اعتمادی به اقدامات درمانی عراقی‌ها، گاهی [[اسیران جنگ|اسیران]] برای [[درمان بیماری|درمان بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;های خود ابتکارات بسیار ابتدایی به کار می بردند . ازجملۀ آن‌ها می‌توان به این روایت مفید اسماعیلی اشاره کرد: &lt;blockquote&gt;«[[اسرا]] خودشان برای درمان یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را انجام می‌دادند. ازجمله برای دندان درد (اگر كسی دندان درد می‌گرفت باید 6 ماه طول می‌كشید تا دندانش را پزشك معاینه كند)، اسرای قدیمی خودشان با ابتکارهایی دندان را خالی می‌كردند. بدین‌گونه که با سیم و میخ‌هایی كه خودشان درست كرده بودند، بعد زرورق‌های سیاه را به صورت مربع‌های كوچكی در می‌آوردند و لابه‌لای دندان خالی‌شده قرار می‌دادند كه آشغال گیر نكند و خلاصه تا یك مدتی آدم را نگه می‌داشت! چنین كارهایی انجام می‌دادند».&lt;ref&gt;اسماعیلی، مفید(1384). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;مسئولیت کار دندان‌پزشکی [[اسیران جنگ|اسیران]] بر عهده آقای عامل هوشمند بود که، به صورت مخفیانه و ابتکاری، زحمت زیادی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] متقبل شد و تا آخرین لحظه حضور در [[اردوگاه]] کمک‌کار [[اسیران جنگ|اسیران]] بود.&lt;ref&gt;اسکندری، ح؛ عرفانی، ا(1401). مصاحبه، اسفند ماه&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به کمبودهای بهداشتی و درمانی، که عمدتاً در ابتدای [[اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|اسارت]] و بی‌اعتمادی به اقدامات درمانی عراقی‌ها، گاهی [[اسیران جنگ|اسیران]] برای [[درمان بیماری|درمان بیماری‌]]&lt;nowiki/&gt;های خود ابتکارات بسیار ابتدایی به کار می بردند . ازجملۀ آن‌ها می‌توان به این روایت مفید اسماعیلی اشاره کرد:&lt;blockquote&gt;«[[اسرا]] خودشان برای درمان یک‌سری [[ابتکارات و خلاقیت|ابتکارات]] را انجام می‌دادند. ازجمله برای دندان درد (اگر كسی دندان درد می‌گرفت باید 6 ماه طول می‌كشید تا دندانش را پزشك معاینه كند)، اسرای قدیمی خودشان با ابتکارهایی دندان را خالی می‌كردند. بدین‌گونه که با سیم و میخ‌هایی كه خودشان درست كرده بودند، بعد زرورق‌های سیاه را به صورت مربع‌های كوچكی در می‌آوردند و لابه‌لای دندان خالی‌شده قرار می‌دادند كه آشغال گیر نكند و خلاصه تا یك مدتی آدم را نگه می‌داشت! چنین كارهایی انجام می‌دادند».&lt;ref&gt;اسماعیلی، مفید(1384). آرشیو [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان]. مصاحبه، مرداد ماه&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;مسئولیت کار دندان‌پزشکی [[اسیران جنگ|اسیران]] بر عهده آقای عامل هوشمند بود که، به صورت مخفیانه و ابتکاری، زحمت زیادی برای [[اسیران جنگ|اسیران]] متقبل شد و تا آخرین لحظه حضور در [[اردوگاه]] کمک‌کار [[اسیران جنگ|اسیران]] بود.&lt;ref&gt;اسکندری، ح؛ عرفانی، ا(1401). مصاحبه، اسفند ماه&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[1]. زیلوهای پلاستیکی به عنوان کفپوش و حائل بین موزائیک‌های کف آسایشگاه و پتوی زیرانداز در اختیار اسرا قرار گرفت و اسرا از آن‌ها برای ساختن مشک ذخیره آب و نیز پوشش دیواره‌ها و در سرویس بهداشتی داخل آسایشگاه و بعضاً برای جلد کتاب و کتابچه استفاده می‌کردند&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;small&gt;.&lt;/small&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;small&gt;[1]. زیلوهای پلاستیکی به عنوان کفپوش و حائل بین موزائیک‌های کف آسایشگاه و پتوی زیرانداز در اختیار اسرا قرار گرفت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسرا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از آن‌ها برای ساختن مشک ذخیره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نیز پوشش دیواره‌ها و در سرویس بهداشتی داخل آسایشگاه و بعضاً برای جلد کتاب و کتابچه استفاده می‌کردند&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;small&gt;.&lt;/small&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> </table>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11201&oldid=prev 2025-08-31T19:30:17Z

<p></p> <a href="https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&amp;diff=11201&amp;oldid=11200">نمایش تغییرات</a>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11200&oldid=prev 2025-08-31T17:17:50Z

<p></p> <a href="https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&amp;diff=11200&amp;oldid=11199">نمایش تغییرات</a>

Marjan-khanlari https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&diff=11199&oldid=prev 2025-08-31T16:52:24Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «=== &#039;&#039;&#039;بهداشت اردوگاه&#039;&#039;&#039; === رعایت بهداشت مقدمه حیات و قدم اول در مقابله با  انواع بیماری ‌ها است که تهدیدکننده زندگی اسیران در اردوگاه ها بود. اردوگاه رمادی 13، تازه ‌تأسيس بود و شاید به همین دلیل در آغاز کار امكانات زندگی در حد صفر داشت، بدون آشپز...» ایجاد کرد</p> <a href="https://fa.wikiazadegan.com/index.php?title=%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D9%88_%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87&amp;diff=11199">نمایش تغییرات</a>

Marjan-khanlari