مروری بر وضعیت اسیران ایرانی در اسارتگاههای عراق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Marjan-khanlari: /* منبع */

2026-08-15T18:04:10Z

منبع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۴
خط ۵۱۳:		خط ۵۱۳:
	* انداختن اسیر در گودال یا کانال و وارد کردن ضربه به او. <ref>عيسی مراد، ابوالقاسم، روانشناسی اسارت؛ آثار روانی اسارت بر اسيران و ساز و کارهای مقابله با آن، تهران، نورالثقلين، 1385، صص 115-144.</ref>		* انداختن اسیر در گودال یا کانال و وارد کردن ضربه به او. <ref>عيسی مراد، ابوالقاسم، روانشناسی اسارت؛ آثار روانی اسارت بر اسيران و ساز و کارهای مقابله با آن، تهران، نورالثقلين، 1385، صص 115-144.</ref>

	به طور کلی پیرامون [[شکنجه]] [[اسیران جنگ\|اسیران]] ایرانی ‌می‌توان گفت نیروهای عراقی، [[اسیران جنگ\|اسیران]] را تحت [[شکنجه های روحی و روانی\|شکنجه‌های روانی]] فراوانی در اسارتگاه‌ها قرار ‌می‌دادند که این [[شکنجه\|شکنجه‌]]<nowiki/>ها از شکنجه‌های جسمی سخت تر بوده و اثرات عمیق تری در جان و روان اسیران باقی ‌می‌گذاشت. مهم ترین [[شکنجه]] روحی، ممانعت از انجام فرایض دینی و امور مذهبی به خصوص منع انجام دعای توسل جستن به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام بوده است. ازموارد دیگر این نوع شکنجه‌ها به پخش ترانه‌ها و فیلم‌های مستهجن و مبتذل ‌می‌توان اشاره نمود. همچنین در برخی از اسارتگاه‌ها صداهای آزاردهنده حیوانات پخش ‌می‌شده است. همچنین عراقی‌ها [[اسیران جنگ\|اسیران]] را مجبور ‌می‌کردند علیه مسئولان نظام جمهوری اسلامی و در حمایت از عراق و شخص صدام شعار سر دهند. به شهادت رساندن برخی از [[اسیران جنگ\|اسیران]] در مقابل چشم دیگر [[اسیران جنگ\|اسیران]] باعث به وجودآمدن اضطراب و نگرانی در مورد سرانجام کار ‌می‌شد. شکستن غرور جوانان غیرتمند و انجام برخی از شکنجه‌های ضد اخلاقی چون مجبور کردن [[اسیران جنگ\|اسیران]] به کتک زدن یکدیگر، هتک حرمت کردن، توهین کردن و تهمت زدن و منت گذاشتن، امری عادی تلقی ‌می‌شده است. هجوم‌های ناگهانی و تفتیش‌های متعدد همراه با کتک زدن [[اسیران جنگ\|اسیران]] مخصوصا در هنگام شب و خواب و ایجاد فضای رعب و وحشت با تهدید به اعدام، موجب ایجاد فضای استرس آور در اسارتگاه ‌می‌شد. یکی از دیگر از مسائل، نرسیدن نامه‌ها یا سانسور آنها بوده است و بایستی یادآور شد، که این کار با همکاری جدی منافقین صورت ‌می‌پذیرفته است. همچنین درج اخبار کذب در نامه‌ها نظیر اینکه پدر یا مادرت فوت کرده و یا همسرت تو را رها کرده و با فرد دیگری ازدواج است، ضربات روحی زیادی را بر اسیران وارد ‌می‌آورده است.<ref>امانی زاده، علی اصغر، بررسی وضعيت اسراي ايرانی در اردوگاههای عراق، تهران، انتشارت سروش(صدا و سيما)،1382، ص91-87.</ref> در حقیقت آنها سعی ‌می‌کردند شخصیت [[اسیران جنگ\|اسیران]] را با انواع [[شکنجه های جسمی و روحی\|شکنجه‌های روحی و جسمی]] خرد کنند تا روحیه [[مقاومت]] را در آنها از بین ببرند.<ref>يکتايی لنگرودی، اسماعيل، بازداشتگاه تکريت 11، تهران، سازمان تبليغات اسلامی،1373، ص 48. </ref>		به طور کلی پیرامون [[شکنجه]] [[اسیران جنگ\|اسیران]] ایرانی ‌می‌توان گفت نیروهای عراقی، [[اسیران جنگ\|اسیران]] را تحت [[شکنجه های روحی و روانی\|شکنجه‌های روانی]] فراوانی در اسارتگاه‌ها قرار ‌می‌دادند که این [[شکنجه\|شکنجه‌]]<nowiki/>ها از شکنجه‌های جسمی سخت تر بوده و اثرات عمیق تری در جان و روان اسیران باقی ‌می‌گذاشت. مهم ترین [[شکنجه]] روحی، [[ممانعت از انجام فرایض دینی]] و امور مذهبی به خصوص منع انجام دعای توسل جستن به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام بوده است. ازموارد دیگر این نوع شکنجه‌ها به پخش ترانه‌ها و فیلم‌های مستهجن و مبتذل ‌می‌توان اشاره نمود. همچنین در برخی از اسارتگاه‌ها صداهای آزاردهنده حیوانات پخش ‌می‌شده است. همچنین عراقی‌ها [[اسیران جنگ\|اسیران]] را مجبور ‌می‌کردند علیه مسئولان نظام جمهوری اسلامی و در حمایت از عراق و شخص صدام شعار سر دهند. به شهادت رساندن برخی از [[اسیران جنگ\|اسیران]] در مقابل چشم دیگر [[اسیران جنگ\|اسیران]] باعث به وجودآمدن اضطراب و نگرانی در مورد سرانجام کار ‌می‌شد. شکستن غرور جوانان غیرتمند و انجام برخی از شکنجه‌های ضد اخلاقی چون مجبور کردن [[اسیران جنگ\|اسیران]] به کتک زدن یکدیگر، هتک حرمت کردن، توهین کردن و تهمت زدن و منت گذاشتن، امری عادی تلقی ‌می‌شده است. هجوم‌های ناگهانی و تفتیش‌های متعدد همراه با کتک زدن [[اسیران جنگ\|اسیران]] مخصوصا در هنگام شب و خواب و ایجاد فضای رعب و وحشت با تهدید به اعدام، موجب ایجاد فضای استرس آور در اسارتگاه ‌می‌شد. یکی از دیگر از مسائل، نرسیدن نامه‌ها یا سانسور آنها بوده است و بایستی یادآور شد، که این کار با همکاری جدی منافقین صورت ‌می‌پذیرفته است. همچنین درج اخبار کذب در نامه‌ها نظیر اینکه پدر یا مادرت فوت کرده و یا همسرت تو را رها کرده و با فرد دیگری ازدواج است، ضربات روحی زیادی را بر اسیران وارد ‌می‌آورده است.<ref>امانی زاده، علی اصغر، بررسی وضعيت اسراي ايرانی در اردوگاههای عراق، تهران، انتشارت سروش(صدا و سيما)،1382، ص91-87.</ref> در حقیقت آنها سعی ‌می‌کردند شخصیت [[اسیران جنگ\|اسیران]] را با انواع [[شکنجه های جسمی و روحی\|شکنجه‌های روحی و جسمی]] خرد کنند تا روحیه [[مقاومت]] را در آنها از بین ببرند.<ref>يکتايی لنگرودی، اسماعيل، بازداشتگاه تکريت 11، تهران، سازمان تبليغات اسلامی،1373، ص 48. </ref>

	== 15- موارد نقض حقوق [[اسیران جنگ\|اسیران]] ایرانی در عراق ==		== 15- موارد نقض حقوق [[اسیران جنگ\|اسیران]] ایرانی در عراق ==
خط ۵۶۹:		خط ۵۶۹:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[اسارت و اسیران]]		* [[اسارت و اسیران در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]
	* [[اسرا]]

	* [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]		* [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]
	* [[شکنجه]]		* [[شکنجه]]
خط ۵۸۱:		خط ۵۷۹:
	علاماتی، غلامرضا، علی منوچهری (1398). [[اسناد تبادل اسرا]] ([[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (1367-1359)، تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس با همکاری مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه جامع امام‌حسین (علیه‌الاسلام)		علاماتی، غلامرضا، علی منوچهری (1398). [[اسناد تبادل اسرا]] ([[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] (1367-1359)، تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس با همکاری مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه جامع امام‌حسین (علیه‌الاسلام)

	~~'''مجید شاه‌حسینی'''~~		قلعه‌قوند، فرزانه (1402). سفری کوتاه به اردوگاه‌های تکریت، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان].

	~~قلعه‌قوند، فرزانه (1402). سفری کوتاه به اردوگاه‌های تکریت، تهران: [https://www.mfpa.ir پیام آزادگان].~~		== نویسنده مقاله ==
			مجید شاه‌حسینی
	[[رده:جنگ تحميلي عراق عليه ايران]]		[[رده:جنگ تحميلي عراق عليه ايران]]
	[[رده:اسیران جنگ]]		[[رده:اسیران جنگ]]

Marjan-khanlari در ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۶

2026-01-22T09:06:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۵۸۸:		خط ۵۸۸:
	[[رده:اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]		[[رده:اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]
	[[en:A Review of the Situation of Iranian Prisoners of War in Iraqi Camps]]		[[en:A Review of the Situation of Iranian Prisoners of War in Iraqi Camps]]
	[[ar:~~تعديل~~ مراجعة شاملة لأوضاع الأسرى الإيرانيين في معتقلات وسجون النظام البعثي العراقي]]		[[ar:مراجعة شاملة لأوضاع الأسرى الإيرانيين في معتقلات وسجون النظام البعثي العراقي]]

Marjan-khanlari در ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۵

2026-01-22T09:05:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۵
خط ۵۸۸:		خط ۵۸۸:
	[[رده:اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]		[[رده:اسارت در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]]
	[[en:A Review of the Situation of Iranian Prisoners of War in Iraqi Camps]]		[[en:A Review of the Situation of Iranian Prisoners of War in Iraqi Camps]]
			[[ar:تعديل مراجعة شاملة لأوضاع الأسرى الإيرانيين في معتقلات وسجون النظام البعثي العراقي]]

Marjan-khanlari: /* ب: انواع شکنجه‌های جسمانی */

2026-01-22T09:01:36Z

ب: انواع شکنجه‌های جسمانی

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */

2025-12-01T15:54:42Z

نیز نگاه کنید به

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */

2025-12-01T15:24:47Z

نیز نگاه کنید به

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari: /* نیز نگاه کنید به */

2025-11-29T15:46:00Z

نیز نگاه کنید به

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari در ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۴

2025-11-29T15:24:53Z

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari در ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۲

2025-11-27T11:32:40Z

نمایش تغییرات

Marjan-khanlari در ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱

2025-11-27T11:01:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۱
خط ۲۸۴:		خط ۲۸۴:
	تعدادی از ساختمان‌های یاد شده که هر کدام در ابتدا پذیرای حدود سه هزار اسیر ایرانی بودند، در سال‌های بعد به دلایل مختلف از جمله بیماری به تعداد 1800 تا 2000 نفر تقلیل پیدا کرد. در ابتدا بیشتر اسیران در ساختمان‌های مربع شکلی که وسط آن حیاط بود نگهداری ‌می‌شدند. این ساختمان‌ها «ملحق» نامیده ‌می‌شد. بیشتر اسیران مجروح در زمان انتقال از جبهه بدون هیچ گونه پانسمانی به اسارتگاه‌های مذکور آورده ‌می‌شدند که در قسمت بهداری و اتاق مجروحان با وسایل بهداشتی بسیار کم درمان ‌می‌شدند. بنابر گزارش تعدادی از اسیران، اسارتگاه‌های مذکور از نظر رعایت بهداشت نسبت به سایر اسارتگاه‌ها از وضعیت بدتری برخوردار بوده و تعداد درگذشتگان و مبتلایان به بیماری‌های واگیردار مانند جرب (گال)، اسهال خونی، عفونت کلیه و... نسبت به سایر بیماری‌ها بیشتر بوده است. هر اتاق یک پنجره مشرف به بیرون و یک ورودی شصت سانتی متر داشته که به عمد توسط عراقی‌ها برای تردد یک نفر تعبیه شده بود تا اسیران به صورت جمعی نتوانند از آن خارج شوند و... در این مورد برادر اسیرابوالفضل صادقیان که بهیار بود و در اسارتگاه تکریت 16 حدود 3 سال در اسارت به سر برده است ‌می‌گوید: «از زمان ورود به اسارتگاه تا حدود پنج، شش ماه بعد، فقط با یک شورت و بدون هیچ لباس دیگری به سر بردیم. سایر اسیران مجروح هم با همان لباس اسارت، این ایام را سپری ‌می‌کردند. با توجه به فقدان آب کافی و تعویض نشدن لباس‌هایشان، هر روز حالشان بدتر ‌می‌شد. بالأخره با بیگاری ای که در این ایام از اسیران کشیده شد در نزدیکی همان ملحق‌ها (500 متر آن طرف تر) 5 سوله بود که اسیران را به آنجا منتقل کردند. آسایشگاه شماره 5 را برای نگهداری از بیماران مبتلا به بیماری‌های واگیردار مانند گال و اسهال خونی قرار داده که شامل حدود700 مورد بیمار اسهال خونی شدید و 1000 مورد بیمار اسهال معمولی و... بودند.»<ref>عسگري، شاداب، جنگ در اسارت، تهران: سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس ارتش جمهوري اسلامي ايران، 1391، ص 37-35.</ref>		تعدادی از ساختمان‌های یاد شده که هر کدام در ابتدا پذیرای حدود سه هزار اسیر ایرانی بودند، در سال‌های بعد به دلایل مختلف از جمله بیماری به تعداد 1800 تا 2000 نفر تقلیل پیدا کرد. در ابتدا بیشتر اسیران در ساختمان‌های مربع شکلی که وسط آن حیاط بود نگهداری ‌می‌شدند. این ساختمان‌ها «ملحق» نامیده ‌می‌شد. بیشتر اسیران مجروح در زمان انتقال از جبهه بدون هیچ گونه پانسمانی به اسارتگاه‌های مذکور آورده ‌می‌شدند که در قسمت بهداری و اتاق مجروحان با وسایل بهداشتی بسیار کم درمان ‌می‌شدند. بنابر گزارش تعدادی از اسیران، اسارتگاه‌های مذکور از نظر رعایت بهداشت نسبت به سایر اسارتگاه‌ها از وضعیت بدتری برخوردار بوده و تعداد درگذشتگان و مبتلایان به بیماری‌های واگیردار مانند جرب (گال)، اسهال خونی، عفونت کلیه و... نسبت به سایر بیماری‌ها بیشتر بوده است. هر اتاق یک پنجره مشرف به بیرون و یک ورودی شصت سانتی متر داشته که به عمد توسط عراقی‌ها برای تردد یک نفر تعبیه شده بود تا اسیران به صورت جمعی نتوانند از آن خارج شوند و... در این مورد برادر اسیرابوالفضل صادقیان که بهیار بود و در اسارتگاه تکریت 16 حدود 3 سال در اسارت به سر برده است ‌می‌گوید: «از زمان ورود به اسارتگاه تا حدود پنج، شش ماه بعد، فقط با یک شورت و بدون هیچ لباس دیگری به سر بردیم. سایر اسیران مجروح هم با همان لباس اسارت، این ایام را سپری ‌می‌کردند. با توجه به فقدان آب کافی و تعویض نشدن لباس‌هایشان، هر روز حالشان بدتر ‌می‌شد. بالأخره با بیگاری ای که در این ایام از اسیران کشیده شد در نزدیکی همان ملحق‌ها (500 متر آن طرف تر) 5 سوله بود که اسیران را به آنجا منتقل کردند. آسایشگاه شماره 5 را برای نگهداری از بیماران مبتلا به بیماری‌های واگیردار مانند گال و اسهال خونی قرار داده که شامل حدود700 مورد بیمار اسهال خونی شدید و 1000 مورد بیمار اسهال معمولی و... بودند.»<ref>عسگري، شاداب، جنگ در اسارت، تهران: سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس ارتش جمهوري اسلامي ايران، 1391، ص 37-35.</ref>

	سرویس‌های بهداشتی کنار هر سوله قرار داشت که حدوداً هفت عدد سرویس بهداشتی بود که به غیر از دو یا سه عدد آنها بقیه خراب و فاقد آب بودند. بیشتر مواقع انبار سرویس بهداشتی‌ها که جنب دستشویی‌ها بود پر شده و بوی تعفن و آزار دهنده آن تا چند صد متری به مشام ‌می‌رسید. برای ایام داخل باش در آسایشگاه‌ها دو تا سطل که یکی برای دستشویی افراد سالم و دیگری برای افرادی که به بیماری‌های کلیوی و اسهال مبتلا بودند، وجود داشت که معمولاً در ساعت اولیه داخل اش پر ‌می‌شد. در اواخر اسارت برای هر آسایشگاه یک تانکر آب هزار لیتری آوردند که بیشتر مواقع خالی بود.<ref>~~<sup>[1]</sup>-~~ باقري، محمدحسن؛ عسگري،شاداب، جنگ تحميلي فرصتي براي احياي عزت و شرف ايران اسلامي،تهران، انتشارات انديشه عصر،1389، ج 1، ص 118.</ref>		سرویس‌های بهداشتی کنار هر سوله قرار داشت که حدوداً هفت عدد سرویس بهداشتی بود که به غیر از دو یا سه عدد آنها بقیه خراب و فاقد آب بودند. بیشتر مواقع انبار سرویس بهداشتی‌ها که جنب دستشویی‌ها بود پر شده و بوی تعفن و آزار دهنده آن تا چند صد متری به مشام ‌می‌رسید. برای ایام داخل باش در آسایشگاه‌ها دو تا سطل که یکی برای دستشویی افراد سالم و دیگری برای افرادی که به بیماری‌های کلیوی و اسهال مبتلا بودند، وجود داشت که معمولاً در ساعت اولیه داخل اش پر ‌می‌شد. در اواخر اسارت برای هر آسایشگاه یک تانکر آب هزار لیتری آوردند که بیشتر مواقع خالی بود.<ref>باقري، محمدحسن؛ عسگري،شاداب، جنگ تحميلي فرصتي براي احياي عزت و شرف ايران اسلامي،تهران، انتشارات انديشه عصر،1389، ج 1، ص 118.</ref>

	در بیرون از آسایشگاه، سمت چپ، اتاقکی بود که به اندازه یک نفر جا داشت. کسی که داخل آن بود باید به حالت درازکش و سر به بیرون و در معرض نور مستقیم آفتاب قرار ‌می‌گرفت. اینجا برای شکنجه اسیران در نظر گرفته شده بود. نزدیک شدن به اتاق زندان و این قفس ممنوع بود. در محوطه، سه اتاق بهداری، پانسمان و تزریقات قرار داشت. هر آسایشگاه یک بهدار ایرانی و یک بهدار عراقی داشت. همچنین برای مداوای بیماری‌ها از یک سرنگ برای سی نفر و برای هر وعده سی تا چهل قرص ضد اسهال با توجه به وضعیت بد غذایی اسیران در نظر گرفته شده بود که شاید علت مرگ تعدادی از اسیران همین مسأله باشد. زمان استراحت و آزاد باش بین ساعت 12-8 و 6-3 بود که اسیران ‌می‌توانستند در آن زمان به سمت چپ و راست سوله‌ها حرکت کنند. اسارتگاه16، مخصوص مفقودان بود که اسیران حدود 30-27 ماه در بدترین وضع، زیر شکنجه و بدون هیچ خبری با مقاومت و مردانگی در مقابل دشمن سینه ستبر کرده و در مقابل دشمنان ایستاده بودند. اسارتگاه‌های دیگری نیز مانند تکریت 11، 12، 14، 15، 16 ، 17، 19و 20به همین ترتیب وجود داشت.<ref>~~<sup>[1]</sup>-~~ باقري، محمدحسن؛ عسگري،شاداب، جنگ تحميلي فرصتي براي احياي عزت و شرف ايران اسلامي،تهران، انتشارات انديشه عصر،1389، ج 1، ص 135.</ref>		در بیرون از آسایشگاه، سمت چپ، اتاقکی بود که به اندازه یک نفر جا داشت. کسی که داخل آن بود باید به حالت درازکش و سر به بیرون و در معرض نور مستقیم آفتاب قرار ‌می‌گرفت. اینجا برای شکنجه اسیران در نظر گرفته شده بود. نزدیک شدن به اتاق زندان و این قفس ممنوع بود. در محوطه، سه اتاق بهداری، پانسمان و تزریقات قرار داشت. هر آسایشگاه یک بهدار ایرانی و یک بهدار عراقی داشت. همچنین برای مداوای بیماری‌ها از یک سرنگ برای سی نفر و برای هر وعده سی تا چهل قرص ضد اسهال با توجه به وضعیت بد غذایی اسیران در نظر گرفته شده بود که شاید علت مرگ تعدادی از اسیران همین مسأله باشد. زمان استراحت و آزاد باش بین ساعت 12-8 و 6-3 بود که اسیران ‌می‌توانستند در آن زمان به سمت چپ و راست سوله‌ها حرکت کنند. اسارتگاه16، مخصوص مفقودان بود که اسیران حدود 30-27 ماه در بدترین وضع، زیر شکنجه و بدون هیچ خبری با مقاومت و مردانگی در مقابل دشمن سینه ستبر کرده و در مقابل دشمنان ایستاده بودند. اسارتگاه‌های دیگری نیز مانند تکریت 11، 12، 14، 15، 16 ، 17، 19و 20به همین ترتیب وجود داشت.<ref>باقري، محمدحسن؛ عسگري،شاداب، جنگ تحميلي فرصتي براي احياي عزت و شرف ايران اسلامي،تهران، انتشارات انديشه عصر،1389، ج 1، ص 135.</ref>

	=== ت: اسارتگاه‌های استان دیالی در شرق عراق''' ''' ===		=== ت: اسارتگاه‌های استان دیالی در شرق عراق''' ''' ===