اسطوره پردازی در رمان‌های منتخب قلمرو دفاع مقدس

پایان‌نامه‌ای درباره اسطوره پردازی در رمان‌های منتخب قلمرو دفاع مقدس است که توسط زینب السادات طبیبیان در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تربیت مدرس انجام و در سال 1403 دفاع شده است.

فراداده پایان‌نامه

عنوان پایان‌نامه: تحلیل شیوه‌های اسطوره پردازی در رمان‌های منتخب قلمرو دفاع مقدس

پدید آور: زینب السادات طبیبیان

سال نشر: 1403

نام سازمان: دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی

رشته تحصیلی: زبان و ادبیات فارسی - ادبیات محض

نوع فایل: pdf

نوع ماده: پایان‌نامه کارشناسی ارشد

چکیده

ادبیات داستانی دفاع مقدس یکی از جریان های ادبیات معاصر ایران است که در طول چهاردهه‌ی گذشته تحولات چشمگیری را تجربه کرده است. یکی از ویژگی‌های بارز این ادبیات به دلیل ابتناء بر جوهره و ژانر حماسی، ظهور و بروز اسطوره‌ها و نمادها در شکل‌دهی به روایت‌ها و شخصیت‌‌ها و به تدریج تعمیق اسطوره پردازی در آنهاست. این پژوهش به سیر تحول اسطوره‌پردازی در ادبیات داستانی معاصر فارسی در قلمرو دفاع مقدس می‌پردازدوبه دنبال تبیین سیر تکامل اسطوره‌پردازی در داستان‌های دفاع مقدس بر می آید. در نگاه نخست به نظر می رسد بازتاب اسطوره در ادبیات دفاع مقدس یکسان و یک دست نیست، گاه به شکل آشکار و گاه به شکل غیر آشکارباهم نسبت بر قرار کرده‌اند. این سیر تکاملی به تدریج به سمت پنهان شدن و غیر مستقیم بودن حرکت کرده و ظهور در ژرف ساخت و بنیان‌های درون‌مایه اثر و برخی دیگر از عناصر داستانی یافته است (حرکت از رو ساخت به ژرف ساخت). ادبیات جنگ با به تصویر کشیدن جنبه های دلاورانه و شجاعت ورزی‌های کم بدیل در ساحت ادبی، عموماً در ژانر حماسه ادبیات دفاع مقدس را شکل داده است از سوی دیگر در عرصه محتوا و درون مایه با توصیف صحنه‌های متعالی رزم و نشان دادن لحظات معنوی و قدسی مضمونی قدسی یافته است. نویسندگان این حوزه کوشیدند با استفاده از بن مایه‌های کهن الگویی از قبیل تقابل نور و ظلمت و خیر و شر، حضور قهرمان را در کنار دیگر عناصر حماسه بازتاب دهند و با استفاده از زبانی نمادین پیوندی با جهان اسطوره برقرار کنند. ماهیت این جنگ و دفاع مقدس با هویت ایرانی_اسلامی گره خورده بود. ایرانی از آن جهت که سرزمینی با تمدن کهن مورد تعدی و تجاوز قرار گرفته بود و اسلامی بودن از آن جهت که به دلیل وقوع انقلاب اسلامی انگیزه مهاجمان برای نابودی این جریان اسلامی افزون گشته بود، لذا در ادبیات مربوط به حوزه جنگ و دفاع مقدس به نحوی طبیعی برای صیانت از این میراث‌ها پای اسطوره‌ها به میان آمد. اعمال حیرت انگیز و سنت شکنی مانند رشادت‌ها، قهرمانی ها و مقاومت‌ها و...در موقعیت های سرحدیی چون جنگ است که مواد و مصالح شکل گیری اسطوره‌ها رابه وجود می‌آورد. همین رویکرد دینی_معنوی یکی از مهمترین عواملی است که موجب تقویت و افزایش انگیزه نویسندگان جنگ به اسطوره گرایی و پردازش اسطوره در آثار داستانی جنگ می شود. اسطوره از بهترین تمهیداتی است که نویسندگان جنگ با بهره گیری درست و هوشمندانه از آن می‌توانستند آثار بی نظیری به وجود آورند، با این وجود در حوزه ادب داستانی آثار خلاقی که تعالی ادبی خود را مدیون به کارگیری اسطوره‌ها باشند زیاد نیستند. با توجه به روش شناسی حاکم بر تحقیق کتب منتخب بعد از مطالعه به سه دسته تقسیم می شوند: دسته اول: این آثار در حد تلمیح و اشاره به اسطوره پرداخته و در روساخت اثر به اسطوره توجه کرده است. دسته دوم: آثاری که کاملا اسطوره بنیاد هستند و بنیاد و زیر ساختی اسطوره‌ای دارند و تماماً اسطوره‌ای هستند. (شواهدی از احیاء اسطوره دارند.) دسته سوم : رمانهای ترکیبی است که تلفیقی از اسطوره و رئالیسم و رمانتیسم و ترکیب و تلفیقی از دو دسته دیگراست. روش تحقیق توصیفی _تحلیلی است و چارچوب نظری برمبنای نقد اسطوره‌ای براساس نظریه نورتروپ فرای در نظر گرفته شده است آثاری که بررسی‌ها بر روی آنان انجام می شود عبارتند از: تراژدی کمدی پارس_رمانهای شطرنج با ماشین قیامت_سالمرگی _ زمین سوخته احمد محمود _ سفر به گرای 270 درجه_ باغ بلور _ به هادس خوش آمدید _قصه تهمینه_ زمستان 62_ارمیا امیرخانی_ طلوع در مغرب_نخل های بی سر_کاش کمی بزرگتر بودم.

کلیدواژه‌ها

دفاع مقدس؛ اسطوره

نیز نگاه کنید به

• مستند نگاری دفاع مقدس

پیوند به بیرون

پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/525f9a91d3db87be6fe146aad4328092