نوروز 1368 در اسارتگاه تکریت 16

نوروز ۱۳۶۸ نخستین نوروزی بود که اسیران ایرانی در اردوگاه تکریت 16 پس از انتقال گسترده اسیران از اردوگاه‌های دیگر برگزار کردند. این مراسم در شرایطی برگزار شد که اردوگاه ۱۶ از اردوگاه‌های اعلام‌نشده به صلیب سرخ بود و محدودیت‌های شدید ارتباطی و امنیتی در آن حاکم بود.

زمینه تاریخی

در دی‌ماه ۱۳۶۷، حدود ۱۵۰ نفر از اسرای ایرانی از اردوگاه تکریت 12 به اردوگاه ۱۶ منتقل شدند. جمعیت این اردوگاه در آن زمان بیش از ۳۵۰۰ نفر برآورد می‌شد. بیشتر اسیران از نیروهایی بودند که پس از آتش‌بس مرداد ۱۳۶۷ به اسارت درآمده بودند.

با نزدیک شدن به پایان سال ۱۳۶۷، اسیران تصمیم گرفتند با وجود محدودیت‌ها، آیین نوروز را برگزار کنند.

تعیین زمان تحویل سال

به دلیل نبود تقویم و دسترسی نداشتن به رسانه‌های رسمی، تعیین زمان دقیق تحویل سال با دشواری همراه بود. تنها منبع اطلاع، روزنامه‌های عراقی مانند الثوره و الجمهوریه بود که گاه به اردوگاه می‌رسید.

اسیران با تطبیق تاریخ میلادی ۲۰ مارس با ۲۹ اسفند، زمان تقریبی تحویل سال را محاسبه کردند. بعدها که به ایران برگشتیم مشخص شد که تحویل سال ۱۳۶۸ در ساعت ۱۸:۵۸ روز ۲۹ اسفند ۱۳۶۷ بوده است. که نا تقریبا در همین حدود سال را تحویل کردیم چون می دانستیم سال پیش که در زمان آزادی ساعت تحویل سال 13 بود بنابراین باید حدود شش ساعت بعد از ان را در نظر می گرفتیم .

تدارکات نوروزی

به دلیل نبود امکانات، امکان برپایی سفره هفت‌سین به شکل متعارف وجود نداشت. اسیران اردوگاه که معمولاً بیش از دو دست لباس در اختیار نداشتند، با شست‌وشوی لباس‌های خود تلاش کردند سال نو را با ظاهری مرتب آغاز کنند. یعنی به جای لباس نو، لباس پاکیزه بر تن کردند .

چالش تهیه سفره هفت سین در اسارتگاه،

سفره ای به وسعت یک سوره قرآن 

چون در اسارتگاه امکانی برای پهن کردن سفره هفت سین نبود، یکی از اسیران که معلم قرآن بود، پیشنهاد داد به جای نمادهای متعارف سفره هفت سین مانند سبزه ، سیب و سماق و سرکه ، سوره «ناس» به صورت جمعی قرائت شود؛ زیرا در این سوره هفت واژه با حرف «سین» وجود دارد. این اقدام به عنوان نمادی جایگزین برای هفت‌سین مورد پذیرش جمعی قرار گرفت.

دید و بازدید نوروزی

اول فروردین برای عراقی‌ها نیز به دلیل برگزاری «عید الربیع» در میان کردهای عراق، روزی شناخته‌شده بود. شاید به خاطر برقراری آتش بس از هفت ماه قبل از آن، در روز اول فروردین 1368 فرمانده اردوگاه اجازه داد اسیران برای ساعاتی از محدوده‌های سیم‌خاردار میان ملحق و سوله‌ها عبور کرده و به دیدار یکدیگر بروند. این اقدام موجب شکل‌گیری دید و بازدید نوروزی میان آسایشگاه‌ها شد.

در پایان همان روز، برخی از اسیران اشعاری از حافظ را به شیوه آواز محمدرضا شجریان زمزمه کردند که فضای عاطفی خاصی در میان اسیران ایجاد کرد.

روز وصل روزگاران یاد باد یاد باد آن روزگاران یاد باد 

گرچه یاران غافل‌اند از کار ما  از من ایشان را هزاران یاد

وقتی این شعر را آقا بهزاد با صدای خوش می خواند سیل اشکی بود که روان می شد.

اهمیت فرهنگی نوروز نماد هویت فرهنگ ایرانی

برگزاری نوروز ۱۳۶۸ در اسارتگاه  تکریت ۱۶ از منظر فرهنگی نوعی تلاش جمعی برای حفظ هویت ملی در شرایط اسارت تلقی می‌شود. این مراسم افزون بر جنبه آیینی، نقش مهمی در تقویت روحیه، انسجام جمعی و امید به بازگشت ایفا کرد.

نیز نگاه کنید به

• مناسبت ملی عید نوروز