دعا و حفظ قلب سلیم در اسارتگاه موصل
دعا و حفظ قلب سلیم در اسارتگاه موصل ضرورتی برای رهایی از اسارت نفس
نوع متن: تلخیص و بازنویسی از سخنرانی سیدآزادگان مرحوم حجتالاسلام سید علیاکبر ابوترابی
محل ایراد سخنرانی: اسارتگاه موصل، عراق (دوران اسارت آزادگان ایرانی)
زمینه تاریخی و موقعیت سخنرانی
مرحوم حجتالاسلام سید علیاکبر ابوترابیفرد از چهرههای شاخص معنوی و اخلاقی در میان آزادگان ایرانی بود که در سالهای اسارت در اردوگاههای عراق، از جمله اسارتگاههای موصل، نقش مهمی در حفظ روحیه، انسجام اخلاقی و مقاومت معنوی اسرا ایفا کرد. سخنرانیها و گفتارهای او، که اغلب در شرایط سخت محدودیت، فشار روحی و محرومیتهای شدید ایراد میشد، بر مفاهیمی چون صبر، دعا، تهذیب نفس و حفظ کرامت انسانی تمرکز داشت.
متن حاضر، بازنویسی و تلخیصی از یکی از این سخنرانیهاست که با محوریت «دعا» و «قلب سلیم» شکل گرفته و بازتابدهنده نگاه اخلاقی–معنوی ایشان به مسئله اسارت است.
مفهوم قلب سلیم در نگاه دینی
در این سخنرانی، انسان موجودی نیازمند و ضعیف معرفی میشود که تنها از طریق پذیرش فقر ذاتی خویش و رویآوردن به خداوند میتواند رابطهای اصیل و پایدار با خالق برقرار کند. در همین زمینه، به آیهای از قرآن کریم استناد میشود:
«روزی که مال و فرزندان سود نمیبخشند، مگر کسی که با قلب سلیم به پیشگاه خدا بیاید» (سوره شعراء، آیه ۸۹)
قلب سلیم در این نگاه، قلبی پاک و سالم است که از کفر، نفاق، خودبینی و غفلت دور مانده و انسان را به سوی بندگی آگاهانه و اخلاقمدار هدایت میکند.
دعا نشانه سلامت روح در شرایط اسارت
در تحلیل مرحوم ابوترابی، دعا نهتنها یک عمل عبادی، بلکه نشانهای از زندهبودن فطرت خداجوی انسان است. همانگونه که اشتها به غذای سالم نشاندهنده تندرستی جسم است، میل به دعا و مناجات نیز نشانه سلامت روح تلقی میشود.
از این منظر، اگر انسانی احساس نیاز و فقر در برابر پروردگار نداشته باشد، این امر میتواند نشانهای از آسیبدیدگی روح و فاصلهگرفتن از فطرت الهی باشد؛ آسیبی که در شرایط سخت اسارت، پیامدهای عمیقتری پیدا میکند.
اسارت بیرونی و خطر اسارت درونی
یکی از محورهای مهم این سخنرانی، تفکیک میان اسارت جسم و اسارت روح است. در این نگاه، از دستدادن حالت خضوع، دعا و توجه قلبی، میتواند انسان را به نوعی اسارت درونی دچار کند؛ اسارتی که ریشه در غفلت، بیتفاوتی و خودمحوری دارد. در همین راستا، به آیهای دیگر از قرآن اشاره میشود:
«مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم» (سوره غافر، آیه60 )
این فراخوان الهی، در تفسیر مرحوم ابوترابی، راهی برای حفظ پیوند انسان با خدا و رهایی از تنهایی، انزوا و فرسایش روحی در شرایط سخت اسارت است.
مناسبتهای عبادی و احیای معنویت
در این گفتار، مناسبتهایی چون ماه مبارک رمضان بهعنوان فرصتهایی برای تجدید رابطه معنوی، تقویت دعا و بازسازی درونی مورد توجه قرار میگیرد. در فضای اردوگاه، این ایام نقش مهمی در حفظ انسجام روحی اسرا و مقابله با قساوت قلب ناشی از فشارهای مداوم ایفا میکرد.
نتیجه
بر اساس این سخنرانی، حفظ «قلب سلیم» یکی از اساسیترین راههای مقاومت معنوی در دوران اسارت بهشمار میآید. از دستدادن این سرمایه اخلاقی، به معنای گرفتارشدن در اسارتی عمیقتر از بند فیزیکی است؛ اسارتی که تنها با بازگشت به دعا، خضوع و مراقبت از درون میتوان از آن رهایی یافت.[۱]
نیز نگاه کنید به
کتابشناسی
- ↑ رحمانیان، عبدالمجید (1383). پاک باش و خدمتگزار، تهران: پیام آزادگان،
عبدالمجید رحمانیان