نمایش مبدأ برای تحول زبان در شعر شاعران دفاع مقدس

رساله‌ای درباره تحول زبان در [[شعر در اسارت|شعر]] شاعران دفاع مقدس است که توسط حسین رئیسی در مقطع دکتری تخصصی رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه یزد انجام و در سال 1400 دفاع شده است.

== فراداده رساله ==
'''عنوان رساله''': تحول زبان در شعر شاعران دفاع مقدس

'''پدید آور''': حسین رئیسی

'''سال نشر''': 1400

'''نام سازمان''': دانشگاه یزد، پردیس علوم انسانی و اجتماعی - گروه زبان و ادبیات فارسی

'''رشته تحصیلی''': زبان و ادبیات فارسی - زبان و ادبیات فارسی

'''نوع فایل''': pdf

'''نوع ماده''': رساله دکتری تخصصی

== چکیده ==
با شروع [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ تحمیلی]]، در سال 1359 ش. [[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری|شعر دفاع مقدس]] نیز از دل شعر انقلاب زاییده شد و با بالندگی آن، مراحل رشد و توفیق را پیمود. شاعران دفاع مقدس، به کسانی اطلاق می‌شود که از ابتدای دفاع مقدس، بیشتر اشعار و سروده‌های خود را به موضوع دفاع و پایداری مردم ایران، اختصاص داده‌اند و به تدریج، این نهال نوپا ([[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری|شعر دفاع مقدس]]) را به درختی ریشه‌دار تبدیل کردند. درک و دریافت جایگاه [[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری|شعر دفاع مقدس]] در [[شعر در اسارت|شعر]] فارسی و شعر معاصر، بدون شناخت زبان [[شعر در اسارت|شعر]] و سیر تحول آن، امکان‌پذیر نیست. از آنجا که بررسی همه اشعار این حوزه، در این رساله ممکن نبود، چهار تن از شاعران برجسته انتخاب گردیدند: [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B1 امین‌پور]، حسینی، [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87 قزوه] و مردانی. مقصود از تحول زبان در این پژوهش، دگرگونی‌های رخ‌داده در واحدهای زبانی (واج، واژه، گروه و جمله) است. این پژوهش بر اساس سه لایه آوایی، واژگانی و نحوی از سبک‌شناسی لایه-ای تدوین شده است. ابتدا آماربرداری دقیقی از هر مبحث زبانی، صورت گرفته و سپس با استفاده از داده‌های جدول‌ آماری و پژوهش‌های کتابخانه‌ای، سیر تحول در مبحث مورد نظر، تحلیل و توصیف شده است. علاوه بر آنها برجسته‌سازی، آشنایی‌زدایی و هنجارگریزی، نیز مورد بررسی قرار گرفته‌ است. داده‌های پژوهش نشان می‌دهد که شاعران دفاع مقدس، از زبانی متناسب با مضامین و درون‌مایه اشعار خود بهره برده‌اند و با مطالعه در آثار پیشینیان و شعرای مطرح معاصر و کشف حادثه‌های زبانی تازه، بر غنای زبان شعر خویش افزوده‌اند و در تحول و تکامل آن، کوشیده‌اند. زبان [[شعر در اسارت|شعر]] شاعران دفاع مقدس در سال‌های اول، صریح و حماسی است که در سطح مانده، اما با گذشت زمان، درونگراتر و عمیق‌تر شده است، به همین دلیل، ایهام و تناقض در [[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری|شعر دفاع مقدس]]، به تدریج کاربرد بیشتری می‌یابد. شاعران با درک و دریافت ظرفیت‌های گوناگون زبانی، حساسیت بیشتری در انتخاب واج‌ها، واژه‌ها و نحو زبان [[شعر در اسارت|شعر]] خویش دارند و آگاهانه‌تر، آن‌ها را به کار می‌گیرند. تناسب آوایی و واژگانی، بیشتر مشاهده می‌شود و واژه‌ها، نرم‌تر و رام‌تر شده‌اند و واژه‌ها و ترکیبات بدیع بیشتری در اشعار به کار می‌رود. اشعار طولانی و صریح [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B1 امین‌پور]، حسینی و [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87 قزوه] جای خود را به شعرهای موجز و کوتاه داده است و از ترکیبات طولانی در شعر مردانی کاسته می‌شود. باستان‌گرایی واژگانی و نحوی به تدریج گسترش می‌یابد. رنگ‌های تیره جای رنگ‌های سبز و سرخ را -که نمادی از شادابی و شهادت است- می‌گیرد. واژه‌های مرتبط با [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]]، به ویژه ابزار امروزی در اشعار، کاربرد اندکی دارد و بیشتر به رویه غم‌آلود [[جنگ تحمیلی عراق علیه ایران|جنگ]] و دردها و گرفتاری‌های ناشی از آن می‌پردازند.

== کلیدواژه‌ها ==
[[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری|شعر دفاع مقدس]]؛ فرآیند تحول در زبان

== نیز نگاه کنید به ==

* [[شعر دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری]]

* [[بازتاب مفاهیم عرفانی در شعر دفاع مقدس شاعران کرمانشاهی]]
* [[مولفه‌های پایداری در 16 اثر برگزیده شعر کتاب سال دفاع مقدس]]

* [[طنز در شعر دفاع مقدس]]

== پیوند به بیرون ==
پیوند به تمام متن رساله https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ea44912070ae16a326c791260d1ad884
[[رده:پایان‌نامه]]