تحول زبان در شعر شاعران دفاع مقدس
رساله‌ای درباره تحول زبان در شعر شاعران دفاع مقدس است که توسط حسین رئیسی در مقطع دکتری تخصصی رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه یزد انجام و در سال 1400 دفاع شده است.
فراداده رساله
عنوان رساله: تحول زبان در شعر شاعران دفاع مقدس
پدید آور: حسین رئیسی
سال نشر: 1400
نام سازمان: دانشگاه یزد، پردیس علوم انسانی و اجتماعی - گروه زبان و ادبیات فارسی
رشته تحصیلی: زبان و ادبیات فارسی - زبان و ادبیات فارسی
نوع فایل: pdf
نوع ماده: رساله دکتری تخصصی
چکیده
با شروع جنگ تحمیلی، در سال 1359 ش. شعر دفاع مقدس نیز از دل شعر انقلاب زاییده شد و با بالندگی آن، مراحل رشد و توفیق را پیمود. شاعران دفاع مقدس، به کسانی اطلاق می‌شود که از ابتدای دفاع مقدس، بیشتر اشعار و سروده‌های خود را به موضوع دفاع و پایداری مردم ایران، اختصاص داده‌اند و به تدریج، این نهال نوپا (شعر دفاع مقدس) را به درختی ریشه‌دار تبدیل کردند. درک و دریافت جایگاه شعر دفاع مقدس در شعر فارسی و شعر معاصر، بدون شناخت زبان شعر و سیر تحول آن، امکان‌پذیر نیست. از آنجا که بررسی همه اشعار این حوزه، در این رساله ممکن نبود، چهار تن از شاعران برجسته انتخاب گردیدند: امین‌پور، حسینی، قزوه و مردانی. مقصود از تحول زبان در این پژوهش، دگرگونی‌های رخ‌داده در واحدهای زبانی (واج، واژه، گروه و جمله) است. این پژوهش بر اساس سه لایه آوایی، واژگانی و نحوی از سبک‌شناسی لایه-ای تدوین شده است. ابتدا آماربرداری دقیقی از هر مبحث زبانی، صورت گرفته و سپس با استفاده از داده‌های جدول آماری و پژوهش‌های کتابخانه‌ای، سیر تحول در مبحث مورد نظر، تحلیل و توصیف شده است. علاوه بر آنها برجسته‌سازی، آشنایی‌زدایی و هنجارگریزی، نیز مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌های پژوهش نشان می‌دهد که شاعران دفاع مقدس، از زبانی متناسب با مضامین و درون‌مایه اشعار خود بهره برده‌اند و با مطالعه در آثار پیشینیان و شعرای مطرح معاصر و کشف حادثه‌های زبانی تازه، بر غنای زبان شعر خویش افزوده‌اند و در تحول و تکامل آن، کوشیده‌اند. زبان شعر شاعران دفاع مقدس در سال‌های اول، صریح و حماسی است که در سطح مانده، اما با گذشت زمان، درونگراتر و عمیق‌تر شده است، به همین دلیل، ایهام و تناقض در شعر دفاع مقدس، به تدریج کاربرد بیشتری می‌یابد. شاعران با درک و دریافت ظرفیت‌های گوناگون زبانی، حساسیت بیشتری در انتخاب واج‌ها، واژه‌ها و نحو زبان شعر خویش دارند و آگاهانه‌تر، آنها را به کار می‌گیرند. تناسب آوایی و واژگانی، بیشتر مشاهده می‌شود و واژه‌ها، نرم‌تر و رام‌تر شده‌اند و واژه‌ها و ترکیبات بدیع بیشتری در اشعار به کار می‌رود. اشعار طولانی و صریح امین‌پور، حسینی و قزوه جای خود را به شعرهای موجز و کوتاه داده است و از ترکیبات طولانی در شعر مردانی کاسته می‌شود. باستان‌گرایی واژگانی و نحوی به تدریج گسترش می‌یابد. رنگ‌های تیره جای رنگ‌های سبز و سرخ را -که نمادی از شادابی و شهادت است- می‌گیرد. واژه‌های مرتبط با جنگ، به ویژه ابزار امروزی در اشعار، کاربرد اندکی دارد و بیشتر به رویه غم‌آلود جنگ و دردها و گرفتاری‌های ناشی از آن می‌پردازند.
کلیدواژه‌ها
شعر دفاع مقدس؛ فرآیند تحول در زبان
نیز نگاه کنید به
- بازتاب مفاهیم عرفانی در شعر دفاع مقدس شاعران کرمانشاهی
- مولفه‌های پایداری در 16 اثر برگزیده شعر کتاب سال دفاع مقدس
پیوند به بیرون
پیوند به تمام متن رساله https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ea44912070ae16a326c791260d1ad884