نقش زن در ده رمان منتخب دفاع مقدس
پایاننامهای درباره نقش زن در ده رمان منتخب دفاع مقدس است که توسط سارا عرب اسدی در مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه صنعتی شاهرود انجام و در سال 1404 دفاع شده است.
فراداده پایاننامه
عنوان پایاننامه: حضور و نقش زن در ده رمان منتخب دفاع مقدس
پدید آور: سارا عرب اسدی
سال نشر: 1404
نام سازمان: دانشگاه صنعتی شاهرود، دانشکده علوم ریاضی
رشته تحصیلی: زبان و ادبیات فارسی - ادبیات پایداری
نوع فایل: pdf
نوع ماده: پایاننامه کارشناسی ارشد
چکیده
زنان به عنوان نیمی از جامعه انسانی در دوران معاصر نقش مهمی در تحولات اجتماعی و فرهنگی دارند و حضور پررنگ آنها در اجتماع در بسیاری از داستان ها انعکاس یافته است.(رضایی و همکاران،1392) در ادبیات داستانی معاصر آثار ارزشمندی خلق شده است که بعضی از این آثار از شهرت جهانی برخوردار شده اند و بررسی درون مایه های این آثار از موضوعات اساسی ادبیات داستانی به شمار می آید. یکی از این درون مایه های مهم ادبیات داستانی، مسأله زن ، جایگاه فردی و اجتماعی و نقش های مربوط به آنهاست که در آثار نویسندگان به صورت جدی بدان پرداخته شده است.(جاوشیری،1400 ) زنان همواره به عنوان شخصیت های داستانی، در ادبیات حضور داشته اند. (رسولیان شیاده،1398) حضور و شخصیت زن در داستانها، دارای جنبههای متفاوتی بوده است؛ از حضور او به عنوان معشوق گرفته تا حضور او در سایهای از ابهام و پوشیده. اما نقش و حضور زنان در ادبیات ایران بعد از مشروطیت بسیار وسیع است. بسیاری از نویسندگان و داستان نویسان ادبیات معاصر یک یا چند شخصیت زن در داستانهایشان به کار گرفتهاند. این شخصیتها گاه منفی ، گاه ناصح و گاهی فاسد به تصویر کشیده شدهاند.(همان) باگذر زمان و ورود ادبیات غرب و با گشایش فضای سیاسی، اجتماعی شرایط برای داستان نویسان بیشتر از قبل فراهم شد و طرح شعار های برابری خواهانه حقوق زن و مرد توسط مشروطه خواهان، موجب بازنگری نقش زنان در عرصه های اجتماعی گردید.( غلامحسین زاده و همکاران،1391) اما در این دوره، تعداد زنان نویسنده، انگشت شمار است زیرا شرایط به طور کامل برای حضور زنان فراهم نشده است.(همان،ص2) با پیروزی انقلاب اسلامی، جریان جدیدی در داستان نویسی شکل گرفت که دارای مؤلفهها و ویژگیهای منحصر به فرد خود بود که نه تنها مسائل مربوط به تحولات سیاسی را دنبال میکرد بلکه تکیه بر مضمون اساس و پایه آن بود. یکی از این مضامین مهم در ادبیات داستانی انقلاب، موضوع زن و نقش آفرینی او در صحنه های مختلف و متعدد است. زنان پس از انقلاب تحت ضوابط اسلامی در صحنه اجتماع حضور یافتند و در عرصههای گوناگون مشغول به فعالیت شدند.( رضایی و همکاران،1392 ) در ایران عصر انقلاب و به ویژه سالهای اخیر بر اساس موازین اسلامی، نقش زنان و میزان حضور و فعالیت آنان در صحنه اجتماع در چارچوب ضوابط اسلامی فزونی یافت و گسترش آموزش زنان ، باعث فزونی آثار ادبی مربوط به آنها شد که لزوماً پیشرفت کیفی را به دنبال نداشت.(یاحقی،1380) ادبیات انقلاب از ادبیات جنگ جدا نیست و منصفانه است که بگوییم زن همواره نقشی فعال در اعتلای آن داشته است.(خالقی زاده و ولایتی،1399) پدیده جنگ هشت ساله، بزرگترین رویداد کشور در طول دو ،سه دهه اخیر به حساب میآید. این جنگ با جوهرهی تدافعی و آزادی خواهانه ،تأثیرات شگفت آوری بر جوانب گوناگون زندگی اجتماعی، سیاسی، مذهبی، فرهنگی، ادبی و حتی شخصی مردمان این مرز و بوم بر جای نهاد. و همزمان با این رخداد پر تلاطم، نویسندگان ادبیات داستانی در ثبت و درج هنری لحظات پر التهاب این واقعه همت گماشتند.(شریف پور و لشکری،1389) بخش قابل توجهی از این ادبیات، بیانگر ایمان، رشادت، ایثارگری و صبوری زنانی است که گام به گام مردان در دفاع مقدس پیش رفتند. به طور کلی همچنان که در تمام عرصههای زندگی، زن در کنار مرد و مکمل اوست در جنگ نیز نقش به سزایی دارد و گاه حتی دوشادوش مردان میجنگد وبه همین نسبت در ادبیات پایداری جهان وجود او نیز بازتاب یافته است.(خالقی زاده و ولایتی ،1399) در این پژوهش با توجه به حضور مؤثر زنان در دفاع مقدس، و با بررسی ده رمان منتخب که شرح حال زنان فعال در زمان جنگ، مادران شهید و همسران شهید می باشد برآنیم تا صدای مقاومت و پایداری آنان را زنده نگه داریم. به این ترتیب ابتدا با نگاهی به سیر داستان نویسی و عناصر داستانی به صورت ویژه به شخصیت پردازی زنان در داستانها پرداخته میشود و سپس با نگاهی به موقعیت اجتماعی زنان انواع فعالیتهای آنان از پشتیبانی تا حضور مستقیم در جنگ بررسی میشود. وبا بیان نقش زن در انقلاب و دفاع مقدس از دلگرمیها، ترغیب رزمندگان و ... پایداری و مقاومت آنان به تصویر کشیده میشود. ودر نهایت به تمام تفاوتها و شباهتهای میان شخصیت پردازی زنان در داستانها اشاره خواهد شد. ده رمانی که نام آنها در ادامه آمده است در برهه زمانی سال 1380تا1400 انتخاب شدهاند و سعی شده است که هم از نویسندگان زن و هم از نویسندگان مرد آثاری آورده شود که نمونههایی از حضور زن در موقعیتهای متفاوت دفاع مقدس ازجمله: همسر شهید، مادر شهید، زنان شهیده و... میباشد. نام رمان نام نویسنده سال انتشار کفش های سرگردان سهیلا فرجام فر 1381 داستان مریم داوود امیریان 1385 دختری کنار شط عبدالرضا سالمی نژاد 1391 راهی برای رفتن مریم عرفانیان 1396 تنها گریه کن اکرم اسلامی 1399 حوض خون فاطمه سادات میر عالی 1399 سرزمین بی فصل سمیه عظیمی ستوده کاشانی 1400 ماهم جنگیدیم نرجس توکلی لشکاجانی 1401 راز بی بی جان الناز عباسیان 1402 مهاجر سرزمین آفتاب حمید حسام و مسعود امیرخانی 1402.
کلیدواژهها
رمان؛ زن؛ دفاع مقدس
نیز نگاه کنید به
پیوند به بیرون
پیوند به تمام متن پایاننامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ea0d875616769a871348d0d7a21b8f22