پرش به محتوا

سبک زندگی در ادبیات داستانی دفاع مقدس

از ویکی آزادگان

رساله‌ای درباره سبک زندگی در ادبیات داستانی دفاع مقدس است که توسط محسن ظریفی‌نیا در مقطع دکتری تخصصی رشته زبان و ادبیات فارسی در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی انجام و در سال 1396 دفاع شده است.

فراداده رساله

عنوان رساله: بررسی سبک زندگی در ادبیات داستانی دفاع مقدس

پدید آور: محسن ظریفی نیا

سال نشر: 1396

نام سازمان: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی

رشته تحصیلی: زبان و ادبیات فارسی - ادبیات محض

نوع فایل: pdf

نوع ماده: رساله دکتری تخصصی

چکیده

مفهوم سبک زندگی از مفاهیم فرهنگی و اجتماعی جدیدی است که در شاخه‌های مختلف علوم انسانی مورد توجه محققان قرار گرفته است. به‌ویژه در دهه‌های اخیر در آثار نثر ادبی فارسی و در ژانرهای گوناگون نیز مطرح بوده است. یکی‌از این ژانرهای پرطرفدار در حوزه ادبی، نثر ابداعی و خلاقانه رمان است که نویسندگان معاصر در آثار خویش بدان اهتمام ورزیده‌اند. مطلب مهم، بازخوانی سبک زندگی رزمندگان در ادبیات داستانی دفاع مقدس است که می‌تواند هویت فرهنگی، نظامی، اجتماعی و سیاسی مرزداران ایرانی را برای تحقق آرمان-گرایی «دفاع» از سرزمین و اعتقادات جامعه منعکس و دستاوردهای گران‌سنگ آن‌را به‌ویژه در هنگامه بحران حفظ کند. اهداف این تحقیق یافتن انگیزه‌های رفتاری سبک زندگی شخصیت‌ها و رزمندگان در رمان‌های ادبیات داستانی دفاع مقدس - که یکی‌از گونه‌های ادبیات انقلاب اسلامی است - می‌باشد که جلوه‌ها و نمودهای سبک زندگی همانند: باورها، نگرش‌ها، کنش‌های رزمندگان، خانواده‌ها و دیگر عناصر جامعه در آن بازتاب یافته است. رفتاری که‌از اندیشه، فرهنگ و قدرت سبک زندگی ایرانیان خبر می‌دهد. این ژانر ظرفیتِ انتقال برخی‌از مؤلفه‌های سبک زندگی و عناصر آن در رمان‌های دهه شصت، هفتاد و هشتاد را دارد و هم‌اینکه می‌تواند بعضی از دستاوردهای سبک زندگی در رمان‌ها را منعکس سازد. به‌‌همین‌منظور تعداد نُه رمان از رمان‌های دفاع مقدس - که هر‌ یک به‌نوعی ازسوی مراکز ادبی مورد قدردانی قرار گرفته‌اند -؛ انتخاب گردیدند و در ادامه پژوهش با استفاده از مدل گفتمانی «ارنستو لاکلاو»، رمان‌ها تحلیل محتوا شدند. یافته‌های پژوهش بر اساس متن رمان‌ها که فاصله چندانی با واقعیت خارج از آن‌ها ندارد؛ نشان می‌دهد که سبک زندگی به‌‌گونه‌ مطرح‌شده اغلب عناصر عینی و ذهنی رفتارهای شخصیت‌ها را که در روش «لاکلاو» به گفتمان هویت جهادی رزمندگان تبدیل شده است را تأیید می‌کند. باورهایی که‌از پایبندی محکم به مبانی مذهبی و غیرتِ ملی مرزداران حکایت دارد و استقلال و امنیت کشور را نیز به‌دنبال داشته است. بنابراین چنین دستاوردهای مهمی با توجه به‌ قدرت تأثیرگذاری و ظرفیتِ مؤلفه‌های گفتمانی در خلق هویت جهادی خردمندانه و ایجاد قدرت سیاسی - نظامی ضمن انعکاس سبک زندگی مدافعان به مخاطب، می‌تواند موازنه‌ها را به‌سود اهداف کشور تغییر دهد و خواننده را برای سبک زندگی بهتر در جامعه متأثر سازد.

کلیدواژه‌ها

سبک زندگی؛ ادبیات داستانی؛ رمان دفاع مقدس؛ هویت جهادی؛ داستان؛ دفاع مقدس؛ سبک؛ هویت فرهنگی؛ انقلاب اسلامی؛ علوم انسانی؛ نثر؛ رمان؛ جنگ ایران و عراق

نیز نگاه کنید به

پیوند به بیرون

پیوند به تمام متن رساله https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/284166b6a9653b385d7fb7d5ebca2cbf