پرش به محتوا

نقش قبایل شیعی امیدیه در دفاع مقدس

از ویکی آزادگان

پایان‌نامه‌ای درباره نقش قبایل شیعی امیدیه در دفاع مقدس است که توسط شقایق شریفات در مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ در دانشگاه حکیم سبزواری انجام و در سال 1405 دفاع شده است.

فراداده پایان‌نامه

عنوان پایان‌نامه: نقش قبایل شیعی امیدیه در دفاع مقدس (جنگ تحمیلی 1359-1367)

پدید آور: شقایق شریفات

سال نشر: 1405

نام سازمان: دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکده الهیات و معارف اسلامی

رشته تحصیلی: تاریخ - تاریخ تشیع

نوع فایل: pdf

نوع ماده: پایان‌نامه کارشناسی ارشد

چکیده

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در 31شهریور سال1359 با حمله زمینی ارتش عراق و با حداکثر امکانات و تجهیزات با پشتیبانی گسترده توپخانه و پشتیبانی نیروی هوایی آغاز شد و در سال 1367به پایان رسید. از اهداف اصلی هجوم ارتش عراق به جمهوری اسلامی ایران تسلط کامل بر استان خوزستان به عنوانی یکی از مهمترین مناطق نفت خیز ایران و همچنین تصرف زمین های گسترده و وسیع غرب رودخانه کرخه در منطقه شوش و دزفول و اروند رود (شط العرب) بود. (حبیبی، 1379،ص 10). در این جنگ تمامی اقشار و اقوام جامعه ایرانی، فارغ از تفاوت‌های قومی و زبانی، در حفظ تمامیت ارضی کشور همبستگی نشان دادند. استان خوزستان به عنوان خط مقدم نبرد، به دلیل موقعیت جغرافیایی مرزی و تنوع قومی، نقش محوری در این مقاومت ایفا کرد. این استان مسکن قبایل مختلف اعم از فارس، عرب، لر بوده است. حضور قبایل عرب در خوزستان، صدام حسین را دچار اشتباه محاسباتی حمایت این قبایل از کشور متجاوز نموده بود و باعث شد که صدام حسین با خود بیندیشد که برای حمله به ایران مردم عرب خوزستان با تکیه بر افکار ناسیونالیستی و بزرگ نمایی اختلافات بین عرب و عجم از نیروهای مهاجم استقبال کرده و مقدمات تسلط دشمن بعثی را بر خاک ایران فراهم می‌آورند. استفاده از فاکتور حمایت اعراب خوزستان یکی از عللی بود که صدام را به حمله به خوزستان تشویق می‌کرد. اما در عمل قبایل عرب خوزستان در کنار سایر قبایل و مردم ایران برای دفاع از خاک کشورشان در مقابل تجاوز کشور بیگانه قرار گرفتند. عرب‌های شیعه‌نشین این استان، که ریشه در قبایل تاریخی با گرایش شیعی قوی دارند، علی‌رغم تبلیغات گسترده دشمن بعثی برای جدایی‌طلبی، با حضور فعال در جبهه‌ها، تشکیل نیروهای محلی و حمایت همه‌جانبه از انقلاب اسلامی، الگویی از وحدت ملی را به نمایش گذاشتند. در طول جنگ تحمیلی مردم عرب زبان خوزستان که تسلط کامل به زبان عربی داشتند عملا کمک‌های فراوانی به دیگر مدافعان کشور کردند. از سویی دیگر این افراد با آشنایی با جغرافیایی منطقه در عملیات‌های صورت گرفته علیه متجاوزان نقش چشمگیری داشتند. (بختیارپوروهمکاران،1390،ص 169). اما در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، شهرها و مناطق مختلف استان خوزستان به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک و نزدیکی به خطوط مقدم نبرد، به محورهای اصلی مقاومت تبدیل شدند. در میان این مناطق، امیدیه یکی از شهرهای خوزستان بود که در طول جنگ تحمیلی مردمانش حضور جدی و فعال در دفاع سرزمینی داشتند. این شهر در شرق استان خوزستان واقع است و از جنوب به شهرستان ماهشهر و از شمال غرب به شهرستان رامهرمز و اهواز و جنوب شرق به شهرستان بهبهان و استان کهگیلویه و بویر احمد محدود می شود. اهمیت استراتژیک این شهر با استقرار پایگاه پنجم شکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در محدوده آن باعث دوچندان مهم بودن آن منطقه شده است. (شیرعلی و همکاران، 1401، ص 90). در طول سال‌های جنگ، ساکنان و قبایل بومی شهر امیدیه، همگام با دیگر هموطنان خود از اقصی نقاط کشور حضوری مستمر و فعال در جبهه‌های نبرد داشتند و تعهد سرزمینی خود را به نمایش گذاشتند؛ و این مشارکت فعال مبتنی بر ساختار اجتماعی متکثر و ریشه‌دار بومی منطقه بود؛ مهم‌ترین قبایل ساکن در این شهر شامل موارد ذیل می‌باشند قبیله بنی طُرُف: از قبیله های بزرگ عرب خوزستان بودندکه تبار آنان از آن حاتم طائی دانسته شده که از اصل و نسب طئ و از عرب قحطانی در واقع به شمار می روند. آنان را افرادی معرفی کرده‌اند که درکرم و بخشش و اهلیت در عرف اجتماعی وصاحب هر امر به معروف انسانی بودند و درباب اینکه این قبیله چگونه به خوزستان آمدند و درآنجا سکونت گزیدند اختلاف نظر است (پورکاظم،1374،ص8/31،ج2). این قبیله در دفاع مقدس نقش بسزایی را ایفا کردند که شهید طُرُفی ازاین قبیله می‌باشد. از افرادی که از این قبیله به شهادت رسیدند شهید ناصربنی طرف و سامی بنی طرف حسن زاده هستند که جان خود را فدای خاک کشور خود کردند. این قبیله از قبایلی است که در ساعات اولیه جنگ مورد حمله رژیم اشغالگر عراق قرار گرفت و تا آخرین ساعات جنگ با دشمن درگیر بودند و ازاین قبیله مانند قبایل دیگر افراد زیاد رزمی بیشتر به میدان جنگ رفتند. قبیله بنی کعب: درمورد این قبیله باید گفت که نظرایات مختلفی وجود دارد که این قبیله از تبار واصل ونسب چه کسانی هستند اما عشایرکعبی معتقدند که از احفادکعب بن لوئی بن غالب بن فهر، مالک بن النظربن کنانه هستند. این قوم از اعراب هستند که در طی دوران براثر اتفاق‌هایی که رخ داده درخوزستان به نواحی مختلف کوچ می کردندکه آخرین مکانی که درآن سکونت کردند فلاحیه که (شادگان امروزی ) است (پورکاظم،1374،ص 223/227،ج1). بیشتر شهیدان از این قبایل است مثل شهید شیخ شیبرخاقانی. این قبیله از قبایلی است که در تأمین نیروی انسانی در زمان جنگ به خاطر موقعیت جغرافیایی که بودند نقش بسزایی داشتند و از عملیات هایی که در آن نقش داشتند فتح المبین، ثامن الائمه وطریق القدس حضور داشتند. قبیله بنی تمیم: این قبیله یکی از بزرگ‌ترین قبایل عرب عدنانی (شمالی) که در خوزستان است و جز نخستین قبیله بزرگ شبه جزیره عربستان که به گواهی تاریخ طبری به منطقه خوزستان کوچ کردندو محل سکونتشان در اهواز ، هندیجان،امیدیه،سوسنگرد،اطراف بندر ماهشهر بوده و طایفه هایی مانند شریفات، افضلی، راشدی ،تمیمی، حمودی، البوفیصل، حیادر، زیر مجموعه این قبیله بودند. این قبیله در زمان جنگ شهدای زیادی را تقدیم خاک کشورکردند. (پور کاظم ، 1374،ص167-196،ج1) شهیداحمد تمیمی از افراد این قبیله بوده است. قبیله باوی: از قبایل شیعی مذهب خوزستان که در میان رود کارون، اطراف شهرستان امیدیه (یریسیه)، اهواز سکونت دارد قبلا شتردار بودند و کم‌کم آبادی نشین شدند و به پرورش دام‌های دیگر پرداختند و به چند طایفه تقسیم می شود آل حرب، زرگان، سلامات، عمور، بوعطوی است این قبیله در برابر مذهب شیعه تعصبی خاصی داشته و در مبارزه با جنگ تحمیلی نقش آفرینی کردند (پور کاظم ،1374،ص 200،ج1).

کلیدواژه‌ها

جنگ تحمیلی؛ دفاع مقدس؛ قبایل شیعی امیدیه

نیز نگاه کنید به

پیوند به بیرون

پیوند به تمام متن پایان‌نامه https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/abd45db8b6322b3b9b470aba8e35f92d