حسین پیراینده
 اسیر ایرانی كه در درگیری با نیروهای بعثی در اردوگاه به شهادت رسید. | |
| مشخصات | |
|---|---|
| نام و نام خانوادگی | حسین پیراینده |
| تاریخ تولد | 7 آذر 1337 |
| تاریخ شهادت | سال 1369 |
اسیر ایرانی كه در درگیری با نیروهای بعثی در اردوگاه به شهادت رسید.
تولد و پرورش
حسین پیراینده هفتم آذر 1337در محله رباط کریم به دنیا آمد.
فرزند هفتم خانواده بود و سه خواهر و چهار برادر داشت. پدرش محمد و مادرش اختر اورکوه نام داشتند؛ سه چهار ساله بود که به منطقه خزانه نقل‌مکان کردند و حسین دوره ابتدایی را در یکی از دبستان‌های خزانه گذراند. دوره دبیرستان را در مدرسه دکتر حمید واقع در سه‌راه فرح‌آباد (پیروزی کنونی) گذراند. مدرک دیپلمش را که گرفت، قصد رفتن به دانشگاه داشت، اما موقعیتش برای او فراهم نشد و دوره آموزش برق صنعتی را گذراند تا در این زمینه تخصص پیدا كند و مشغول کار شود. در آغاز روزهای جوانی بود که تظاهرات و قیام مردم علیه رژیم پهلوی شدت گرفت. او هم مانند بسیاری از انقلابیون، در تظاهرات و فعالیت‌های پنهانی مسجد فاطمیه خزانه شرکت می‌کرد.
چگونگی اسارات
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و همزمان با صدور فرمان حضرت امام(ره) مبنی‌بر تشکیل بسیج مستضعفین در تاریخ پنجم آذر 1358، به عضویت بسیج درآمد و مدتی بعد هم وارد کمیته انقلاب اسلامی در منطقه خزانه و نازی‌آباد شد. آن زمان فرمانده کمیته منطقه خزانه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید عبدالکریم مخبر بود كه در تاریخ بیست‌وپنجم دی 1360، شب اربعین، در مقابل خانه‌اش به دست یکی از اعضای گروهک منافقین ترور شد و به شهادت رسید. همراه با پاسداران کمیته انقلاب اسلامی در مبارزه با اشرار، مفسدین و قاچاقچی‌ها شرکت می‌کرد و بیشتر شب‌ها را به مأموریت‌های گشت‌زنی و ایست بازرسی مشغول بود.
با آغاز جنگ تحمیلی در سی‌ویکم شهریور 1359 و از همان روزهای اولیه جنگ، با عنوان بسیجی راهی جبهه شد. در عملیات متعددی شرکت داشت و در عملیات بیت‌المقدس، آزادسازی خرمشهر، از ناحیه بینی مجروح شد. هنوز بهبودی کامل نیافته بود که دوباره به جبهه برگشت. سال 1362 نیز از بر اثر اصابت گلوله از ناحیه پهلو و بازو مجروح شد. ریه‌اش نیز صدمه دید و 12 روز در بیمارستان آیت‌الله بهشتی شیراز بستری بود. پدرش همان لحظه که از مجروحیت او اطلاع پیدا کرد، دچار سکته قلبی شد و شش ماه بعد دار فانی را وداع گفت.
حسین در بسیاری از عملیات مختلف حضور پیدا کرد و جبهه رفتن‌هایش ادامه داشت. پس از عملیات کربلای 4، با ناراحتی از شکستی که در عملیات اتفاق افتاده بود، به خانه برگشت. هنوز مرخصی‌اش تمام نشده بود که دوباره عزم رفتن کرد. برادرش او را از پایگاه جوادیه بدرقه کرد و حسین به قصد شرکت در عملیات کربلای 5، راهی منطقه شلمچه شد.
دوران اسارت
حسین در حین عملیات کربلای 5 در منطقه شلمچه و کانال پرورش ماهی به دست نیروهای بعثی عراقی اسیر شد. پس از بازجویی‌های متعدد، ابتدا به اردوگاه 11 تکریت منتقل شد که ازجمله اردوگاه‌های مفقودین بود و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ از وجود این اردوگاه اطلاعی نداشت.
داخل هر آسایشگاه، عکس صدام در جهت قبله نصب شده بود. به‌طوری‌که در هنگام نماز خواندن ناخودآگاه چشم نمازگزار به آن عکس می‌افتاد. حسین تازه وارد آسایشگاه شده بود که عکس صدام را کَند و پاره کرد. به‌علت این حرکت، نیروهای بعثی چندبار او را شکنجه دادند، اما حسین دست‌بردار نبود و هربار که عکس را نصب می‌کردند، دوباره آن را پاره می‌کرد.
یکی از روزها، سربازهای عراقی نوجوان بسیجی‌ای را کتک می‌زدند. حسین جلو رفت و او را از دست سربازان نجات داد و به‌همین‌علت عراقی‌ها شروع به زدن او کردند و گفتند باید به امام خمینی(ره) توهین کند، اما حسین امتناع کرد. در این هنگام، افسر بعثی شروع به فحاشی به امام کرد. حسین که طاقت این وضع را نداشت، خود را از دست عراقی‌ها رها ساخت و به افسر بعثی رساند و با ضربه مشت، فک او را شکست كه در نهایت بی‌هوش شد. پس از این اقدام، حسین را به اردوگاه 18 بعقوبه منتقل کردند، که آن هم جزو اردوگاه مفقودین و مخصوص فعالان سیاسی بود. در آن اردوگاه، فضا برای هر اسیر به اندازه چهار موزائیک بود و مجبور بودند نشسته بخوابند. با توجه به مجروحیتی که در گذشته از ناحیه کلیه داشت، این شرایط باعث شد یکی از کلیه‌هایش از کار بیفتد[۱].
حسین در روزهای آخر زندگی‌اش به نعمت‌الله دهقانیان، که هم‌آسایشگاهی و دوستش بود، گفت:
من طعم شیرین جهاد در راه خدا را چشیده‌ام، جانبازی حضرت ابوالفضل(ع) را تجربه کرده و اسارت حضرت زینب(س) را لمس کرده‌ام و ازطرفی مفقود هم بوده‌ام. تنها چیزی که از خدا می‌خواهم تجربه کنم، شهادت است که امیدوارم این آخری هم قسمتم شود. [۲] [۱]
نحوه شهادت
جمعه آخر 1368 بود كه اسرای قسمت قلعه با علی خدادادی، مسئول ایرانی قلعه، درگیر شدند. علی خدادادی با نیروهای عراقی همكاری می‌كرد و حتی اسرا را كتک می‌زد. به‌خاطر این درگیری، همگی از روز جمعه تا سه روز بعد از شروع سال نو 1369 در قلعه زندانی شدند. وقتی در را به روی آنها باز کردند، همه را به قسمت ملحق بردند که دارای 9 اتاق بود و در هر اتاق صد نفر را جای دادند:
«قرار بود جمعه 26 مرداد 1369 اولین روز تبادل اسرا باشد. خبر از تلویزیون به‌طور مستقیم پخش شد. در این زمان، ازطرف کسانی که در اردوگاه نقش رهبری اسرا را ایفا می‌کردند، ازجمله حاج‌آقا باطنی، تصمیم گرفته شد درس عبرتی به چهارده نفر از اسرای منافق بدهند. این افراد با نیروهای بعثی همکاری کرده و در طول مدت اسارت، دیگران را مورد شکنجه و اذیت‌وآزار قرار داده بودند. اسرایی که از قبل تعیین شده بودند، حدود ساعت ده صبح وارد آسایشگاه 4 شدند و افراد مذکور در این آسایشگاه حضور داشتند. در این لحظه حسین بند کتانی‌اش را محکم بست و گفت: لحظه انتقام فرا رسید.»[۳]
«پس از اعلام دستور حاج‌آقا باطنی، همگی به آن خائنان حمله کردند و به قصد کشت آنها را زدند و بعد هم در محوطه اردوگاه جمع شدند. عراقی‌ها به‌منظور متفرق كردن اسرا، شروع به تیراندازی هوایی كردند. در این لحظه اسرا شعار الله‌اکبر سر دادند. درهمین‌حین، یکی از سربازان عراقی سر لوله اسلحه‌اش را به‌سمت اسرا گرفت و شلیک کرد. دو تیر به سینه حسین پیراینده اصابت کرد و روی زانوی حاج‌آقا باطنی افتاد و به شهادت رسید.»
پس از آن نگهبانان عراقی، پیکر شهید پیراینده را روی سیم خاردار انداختند و همان لحظه فرمانده و نیروهای عراقی وارد اردوگاه شدند و افراد خائن و شهید پیراینده را از اردوگاه خارج کردند. [۳]
چگونگی شهادت شهید پیراینده و اتفاقات پس‌از شهادت شهید پیراینده
روایت شاهد عینی: حسینعلی قادری
روز 26 مرداد، همزمان با اولین روز تبادل اسیران، ساعت مقرر فرارسید. شب قبل از شروع عملیات مسئول آسایشگاه به من، که مسئول تقسیم غذا و تامین آب آسایشگاه بودم، گفت که به فکر آب و غذا برای روزهای بعد از درگیری باشم، چون تجربه نشان داده بود اولین کاری که بعثی‌ها بعد از این ماجرا انجام خواهند داد، قطع کردن آب و غذا خواهد بود. برای همین هرچه وسیله داشتیم را پر از آب کردم و آماده هر گونه اتفاقی شدیم.
برای هر کدام از خائنین تیمی جداگانه مشخص شد. قرار شد همه تیم‌ها پس از شناسایی هدف، همزمان عمل کنند تا درگیری زمان زیادی نگیرد . تعداد کمی نگهبان در اردوگاه برای کنترل درِ ورودی مستقر بودند. قرار بر این شد که در طول درگیری، نگهبان‌های داخل اردوگاه که همیشه بدون اسلحه بودند را از اردوگاه بیرون کرده یا در یک اتاق زندانی کنیم تا مجبور به درگیری با آنها نشویم. وقتی عملیات تنبیه خائنین شروع شد تیم‌های عمل‌کننده ابتدا طبق قرار، نگهبان‌های عراقی را از درِ اردوگاه بیرون کرده و سپس به طرف هدف‌هایشان که داخل یکی از آسایشگاه‌های بند 2 مستقر بودند، رفتند. به‌محض شروع کار، اوضاع حسابی شلوغ و تا حدی از کنترل خارج شد. البته طبق مشورت با آقایان علمای اردوگاه، به‌شدت تأکید می‌شد که هیچ‌کس نباید کشته شود. صحنه عجیبی شده بود. بعد از شروع عملیات، اسیران دیگری هم که سازمان‌دهی نشده بودند به تیم‌ها اضافه شده بودند.
خائنین که مجروح شده و وحشت‌زده بودند، شروع به داد و بیداد کردند و از نگهبانان کمک می‌خواستند, اما در محوطه نگهبانی نبود که کمکشان کند. با صدای آنها و مشاهده صحنه درگیری داخل محوطه نگهبانان بالای برجک‌های دیدبانی شروع به تیراندازی هوایی کردند.
حین تیراندازی فریادی بلند شد که حسین پیراینده رو زدند. ظاهراً احمدسوئیچ، یکی از نگهبانها به عمد یا از روی دستپاچگی، به سمت بچه ها شلیک کرده بود و یکی از آن تیرها به پهلوی شهید حسین پیراینده اصابت کرد و پیکر غرق به خونش کنار آسایشگاه به زمین افتاد. طولی نکشید که فرمانده اردوگاه همراه با تعداد زیادی سرباز کابل‌به‌دست وارد اردوگاه شدند. ابتدا آن تعداد خائن را از اردوگاه خارج و سپس شهید پیراینده را به درمانگاه منتقل کردند، اما دیگر دیر شده بود و حسین پیراینده قبل از رسیدن به آمبولانس به شهادت رسیده بود. بعدازاین حادثه فرمانده اردوگاه با تعدادی سرباز وارد آسایشگاه یک شده و شروع به تنبیه و تهدید اسیران کردند. بعثی‌ها بعداز تنبیه تعدادی از آنها را از سایرین جدا و به‌عنوان خرابکار اسامی آنها را یاداشت کرده و اعلام کردند این خرابکارها به مکان نامعلومی منتقل خواهند شد تا مجازات شوند. وقتی عراقی‌ها از بیرون رفتند بازهم از پشت پنجره‌های آسایشگاه داخل آسایشگاه را می دیدند که ناگهان یکی از اسیران از سایرین می‌خواهد تا بلند صلوات بفرستند و همگی یک‌پارچه و خیلی بلند و رسا صلوات می‌فرستند و این نشان می‌داد که آنها ترسی ندارند.
نگهبانان عراقی وقتی به آسایشگاه دوم وارد شدند شروع به زدن و تهدید اسیران کردند، در همین لحظه نادر یکی از افراد فعال بلند می‌شود و ضمن فریاد الله اکبر با مشت به شیشه پنجره آسایشگاه می‌کوبد، بقیه اسیران هم بلافاصله با گفتن تکبیر او را همراهی می کنند.
این باعث شد نگهبانها شدیداً وحشت کرده و به‌سرعت از آسایشگاه بیرون بروند. حین فرار کلاه یکی از سربازها به زمین می‌افتاد ولی او از ترس بر نمی‌گردد تا کلاهش را بردارد!
بعدازاین اتفاق درِآسایشگاه‌ها را قفل کردند و همان چیزی که پیش‌بینی کردیم شد! نه آبی، نه غذایی، نه دست‌شویی! روز اول تحریم را با یک مقدار آب و نان که داشتیم تحمل کردیم، ولی از روز دوم و سوم به بعد ، خودبه‌خود انسان از حال می‌رود و بی‌حال می‌شود، اما این شکنجه‌ها باعث استقامت بیشتر اسیران شد و آنها هرگز تسلیم نشدند.
چون آسایشگاه 3 کنار دست‌شویی قرار داشت، برخلاف بقیه آسایشگاه‌ها، دسترسی به سرویس بهداشتی و آب برای ما راحت بود. روز دوم عراقی‌ها دیدند ما از آب و دست‌شویی استفاده می‌کنیم شیرفلکه سرویس‌های بهداشتی را بستند و درِ آسایشگاه ما را هم قفل زدند، که از سرویس بهداشتی استفاده نکنیم.
ولی انسان وقتی در موقعیت سخت قرار بگیرد دست به هر ابتکاری می‌زند. نگهبانها که رفتند، حلقه‌ای که قفل به آن بسته می‌شود را با یک تکه اره، که بچه‌ها از داخل محوطه پیدا کرده بودند، بریدیم و قفل را درآوردیم و پرت کردیم پشت اردوگاه که نتوانند پیدا کنند. رفتیم داخل دست‌شویی، دیدیم آب نیست. حالا از دست‌شویی می‌شد استفاده کرد، اما آب نداشت. بالای دست‌شویی پنجره‌ای کوچک داشت، که می‌شد پشت را دید و متوجه شدیم شیرفلکه آب ورودی به دست‌شویی پایین پنجره قرار دارد. با تدبیر یکی از اسیران یک سیم مفتولی بلند، که برای زمان‌های خاص مخفی کرده بودیم، حلقه کرده و با دسته تیِ نظافت فرستادیم پایین. سیم حلقه‌شده داخل فلکه قرار گرفت. بعد شروع کردیم به چرخاندن و آن‌قدر چرخاندیم تا اینکه شیرفلکه مقداری چرخید و آب دوباره داخل سرویس‌ها برگشت. همه این کارها به دور از چشم نگهبانها انجام شد. عراقی‌ها خیالشان راحت بود که شیرفلکه بسته است و در را هم قفل زده‌اند! آخر شب، وقتی برای آمارگیری داخل آمدند، دیدند در باز است و از قفل اثری نیست. کمی تهدید کردند که همه را تنبیه می‌کنیم، قفل را برگردانید. فایده‌ای نداشت. ما که تنبیه بودیم، از این سخت‌تر که نمی‌شد. وقتی دیدند تهدید فایده ندارد، گفتند بگویید این را شما چه‌جوری باز کردید. هرکاری کردند کسی زیر بار نرفت. به هردری زدند، گفتند کاری با شما نداریم فقط بگویید شما این را چه‌جوری با دست خالی بریدید و چه‌کارش کردید، هیچ‌کس زیر بار نرفت. نگهبانها که به خیال خودشان شیرفلکه را بسته بودند خیالشان راحت بود که ما به آب دسترسی نداریم و خوشبختانه دست‌شویی را چک نکردند و ما بدون هیچ مشکلی به آب دسترسی داشتیم.
آسایشگاه۱ و ۲ آب نداشتند و تشنگی کم‌کم اذیت می‌کرد. به فکر چاره افتادیم که هرطور شده به آنها آب برسانیم. فاصله بین دو آسایشگاه یک راهرو بود و ما هیچ‌گونه ارتباطی با هم نداشتیم، چون بین ما اصلاً دری وجود نداشت که یکدیگر را ببینیم یا با هم ارتباط داشته باشیم. داخل سرویس بهداشتی شلنگ داشتیم. شلنگ آب که برای شست‌وشو استفاده می‌شد. یک ابتکاری انجام شد. به بچه‌های آسایشگاه بغلی گفتیم ما شلنگ را از پشت پنجره می‌اندازیم و شما بگیرید، و این کار با تدابیر شدید امنیتی انجام شد. شلنگ به دست آنها رسید، سطل آب را لب پنجره و شلنگ را داخل سطل گذاشتیم و گفتیم شما به‌وسیله شلنگ آب را بکشید. بالأخره این کار انجام شد و مقداری آب برایشان فرستادیم و کمی رفع تشنگی کردند. یکی دو مرحله دیگر این کار را انجام دادیم. امکان دسترسی و آب رساندن به آسایشگاه1 را نداشتیم، چون نزدیک اتاق نگهبانها بود و همیشه نگهبانها بیرون نشسته و جلوی دید آنها بودند. ازاین‌رو اسیران این آسایشگاه تشنگی زیادی را تحمل کردند.
از آن‌طرف اسیرانی که در سوله‌ها بودند حساس شده و در این سه روز شدیداً نگران ما شده بودند. چون ما از یک آشپزخانه غذا می‌گرفتیم و هر روز در آشپزخانه با هم کارها را هماهنگ می‌کردیم، اما سه روزی بود که قسمت ما برای آوردن غذا نرفته بودند و این باعث نگرانی شدید آنها شده بود.
از غروب روز سوم، به‌وسیله زدن قاشق و ظرف‌های غذا به پنجره‌های آهنی ایجاد سروصدا کردیم و همزمان تکبیر می‌گفتیم. صدای ما به سوله‌ها رسید و آن پنج‌هزار نفر هم شروع به تکبیرگفتن کردند.
اسیران قسمت سوله‌ها بعداز زمان استراحت در محوطه، به سوله‌ها برنگشته و عراقی‌ها را تحت فشار گذاشتند تا از وضعیت قسمت ما باخبر شوند. فشار بر عراقی‌ها نتیجه داد. عراقی‌ها هرچه تلاش کردند موفق به فرستادن اسیران نشدند، حتی برای ترساندن آنها سلاح‌های سنگین را اطراف اردوگاه مستقر کردند، اما اسیران در سوله‌ها ضمن تکبیرگفتن با صدای بلند، شروع به اعتراض کرده و با ظرف‌های غذا به بدنه سوله‌ها کوبیدند. بعثی‌ها تلاش کردند اوضاع را تحت کنترل در بیاورند و شورش را بخوابانند. شورش حدود شش‌هزار نفر از اسیران داخل پادگان نظامی، به‌علت هم‌زمان‌بودن با تبادل اسیران در آن وضعیت حساس برایشان خیلی گران تمام می‌شد. خیلی سریع به مقامات بالا گزارش دادند و نیمه‌های شب بود که سرتیپ نظر، مسئول بنیاد قربانیان جنگ، به اردوگاه آمد و بعد از صحبت با نمایندگان ما، آمادگی خود را جهت بررسی درخواست‌های ما برای شناسایی و مجازات مقصر تیراندازی، عزاداری طبق آداب و رسوم خودمان برای شهید و انتقال پیکر شهید پیراینده به ایران همراه با اسیران اعلام شد. درنهایت سرتیپ نظر به ظاهر با تمام درخواست‌های ما موافقت کرد، ولی به غیر از شکستن تحریم آب و غذا و موافقت با مراسم ترحیم برای شهید، بقیه درخواست‌ها عملی نشد. بعد از رفتن سرتیپ نظر، درِ آسایشگاه‌ها باز شد و آب و غذا دادند. پزشک اردوگاه برای درمان تعدادی از اسیران، که به‌علت تشنگی از حال رفته بودند و رمقی برای بلندشدن نداشتند، وارد آسایشگاه‌ها شدند
طبق هماهنگی‌های انجام‌شده قرار شد از روز بعد، مراسم ترحیمی جهت شهید بزرگوار حسین پیراینده در اردوگاه برگزار شود و روزانه تعدادی از اسیران سوله‌ها برای شرکت در مراسم به قسمت ما آمده و در مراسم شرکت کنند. فردای آن روز خود عراقی‌ها از فرمانده تا نیروی استخباراتی و سربازان آنها در مراسم ترحیم شهید ما شرکت کردند. مقداری وضعیت بهتر شد و عراقی‌ها تسلیم خواسته‌های بچه‌ها شدند[۴].
بازگشت پیکر شهید
«پس از 12 سال ازطریق بنیاد شهید و امور ایثارگران اطلاع داده که دولت عراق قصد دارد پیکر شهدا و اسرای ایرانی را تحویل دهد. این خبر با مخالفت خانواده حسین مواجه شد؛ زیرا آنها به‌هیچ‌قیمتی حاضر به نبش قبر نبودند. البته مدتی پیش از این اعلام، توسط عراقی‌ها نبش قبر انجام شده بود. به‌این‌ترتیب، پیكر شهید پیراینده بعد از 12 سال به میهن بازگشت و در گلزار شهدای بهشت زهرا(س) قطعه 50 به خاک سپرده شد.» [۲][۵]
نیز نگاه کنید به
کتابشناسی
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ پیراینده، نوروز (1396). مصاحبه.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ آخرین حدیث عشق، شرحی بر زندگانی شهید حسین پیراینده، مجموعه فرهنگی- هنری بعثت، مدیریت مناطق 16 و 19.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ دواتگر،احمد(1396).مصاحبه.
- ↑ قادری، حسینعلی (1404). این فصل را با من بخوان. تهران: انتشارات پیام آزادگان. صص233-238.
- ↑ مصاحبه با آزادگان: عبدالمجید رحمانیان، محسن مصلحی، حسین تبار، فریبرز نیک‌نام، حسینعلی مسروری، فریدون خدابنده‌لو، حسین عسگری، احمد برکتی، محمود هاشم‌زادگان، مرتضی بابکی‌نژاد، مجید دیواندری، احد شریعتی، نورالله سیدآبادی، احمد باقرهیوردی، علی‌اصغر زعفرانیه، محمود گرشاسبی، حسین احمدی، قهرمان فاطی، یوسف بهاردوست، ناصر حاجی سفتجانی، رمضانعلی نامنی، غلام‌رضا نوری‌نیا، فرشین آصفی، نعمت‌الله دهقانیان.
منابع برای مطالعه بیشتر
خاجی، علی (1391). شرح قفص، اردوگاه‌های اسیران. تهران: پیام آزادگان.
نویسنده مقاله
حامد سعادتی بیشه‌سری
بازنویسی شده توسط فرزانه قلعه‌قوند، مهر 1405